Ireki menu nagusia

Wikipedia β

XVIII. mendea 1701. urtetik 1800. urtera bitarteko aldia da (bi urte horiek barne). Argien mendea bezala ezagutzen da. “Arrazoiaren argiari” egiten dio erreferentzia, argi horrek ignorantzia, superstizio eta aurreko garaietako iluntasun eta kultura gabeziarekin bukatu nahi du.

Garai horretan, aurrerapen zientifiko, asmakizun eta teknika berri asko sortu ziren, horrek gizartearen progresioan eragin handia izan zuen.

Ilustrazioa sortzen da, mugimendu ideologiko, literario eta kritikoa, Frantziako iraultzaren aurrekaria eta bere arrazoietako bat izan zen.

Mendeak: XVII.a - XVIII.a - XIX.a
Hamarkadak: 1700koa 1710koa 1720koa 1730koa 1740koa
1750koa 1760koa 1770koa 1780koa 1790koa
Kategoriak: Jaiotakoak - Hildakoak
XVIII. mendearen taula


Eduki-taula

GertaerakAldatu

Zientzia eta teknologiaAldatu

Aurrerapen zientifikoa handitzen eta garatzen joan zen, izugarri gainera. Hauek dira adibide batzuk: meridiano lurtarra neurtzen da, airearen konposizioa aztertzen da, sistema metriko hamartarra ezartzen da, izaki bizidunak klasifikatzen dira eta zenbait txerto aurkitzen dira.

Asmakizun ugari egiten dira, abantaila askorekin eta aurrerapen teknikoekin, adibidez: lurrun makina, lurrunez hornitutako itsasontziak eta tximistorratza. Garai industrialerako bidearen prestakuntzak eta lehen urratsak egiten dira mende honetan.

GertaerakAldatu

XVIII. menderainoko gizarteak gizarte estamentalak eta absolutistak ziren. Herritar gehienak txiroak ziren, beren lan baldintzak oso kaskarrak ziren eta gehienek ez zuten eskubiderik gizartean.

XVIII. mendean ilustrazioa sortzen da. Ilustrazioak aldarrikatzen duen gauza garrantzitsuenetariko bat kultura eta ezagutzaren zabalkuntza zen. Gainera, botere banaketa eta absolutismoaren kontrako jarrera erakusten zuen Ilustrazioak. Ezagutza hedatuz eta ilustrazioa indartuz joan zen, horren ondorioz monarkia absolutistak krisi larria jasan zuen; honezkero herriaren onarpena izateko gero eta arazo gehiago izan zuen.

Ekonomian kapitalismoa ekoizpen modu berri gisa zabaltzen joaten da, burgesiaren bultzadaz,  baina burgesiaren nagusitasun ekonomikoa ez zetorren bat bere egoera sozio-politikoarekin. Horregatik Antzinako Erregimena deuseztatzeko helburuari heldu zitzaion, eta haustura ekintza bortitzen garapenak eragin zuen: iraultza burgesia, alegia. Frantziako Iraultza, XVIII. mendearen amaieran,  izan zen, izandako ondorioei erreparatuz, hauetan garrantzitsuena.

KulturaAldatu

XVII. eta XVIII. mendeetako kultura higikundea izan zen, arrazoia hartzen zuena gizonaren funts eta oinarritzat. Europan sortu eta mamitu zen, Frantzia, Alemania, Espainia eta Erresuma Batuan bereziki. Euskal Herrian, Euskalerriaren Adiskideen Elkartea da garai hartako emaitzarik nabarmenena.

Eragin handia izan zuen garaiko alderdi zientifiko, ekonomiko, politiko eta sozialetan. Ildo horretatik, arrazoia nagusitu zen arlo guztietan, hala zientzietan nola gizarteko harremanetan eta mundua ikusteko moduan. Argien Garaian sortu eta egin ziren Europako lehenengo entziklopediak, hala nola, Diderotek eta D’Alembertek egin zuten Encyclopédie ospetsua.

Pertsona nabarmenakAldatu

Katalina Handia (erregina)

Isaac Newton (fisikaria)

Montesquieu (filosofoa)

John Locke: (filosofo eta teoriko liberal ingelesa)

Jean Jacques Rousseau: (suitzar idazle, musikagile eta filosofoa)

Charles Montesquieu: (kronista eta pentsalari politikoa)

Voltaire: (frantziar filosofoa eta idazlea)

Adam Smith: (ekonomialari eta filosofo eskoziarra)

François Quesnay: (frantziar mediku, kirurgialari eta ekonomialari)

Mary Wollstonecraft: (britainiar filosofo eta idazlea)

  Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: XVIII. mendea