Ireki menu nagusia

Hego Amerika

azpikontinente


Hego Amerika Amerikaren azpikontinente bat da, 17.870.218 km² luze-zabal. Hego hemisferioan dago kokaturik parte handiena. Ozeano Barea eta Ozeano Atlantikoaren artean kokaturik dago. XVI. mendetik XIX. mendera, Espainia eta Portugalen menpe zegoen Hego Amerika guztia.

Hego Amerika
South America (orthographic projection).svg
Azalera 17.840.000 km²
Biztanleria 404.903.000 bizt (2013)
Biztanle-dentsitatea 21,4 bizt./km²
Jentilizio hegoamerikar
Herrialdeak 12
Dependentziak 3
Hizkuntzak portuges, gaztelania, ingeles, nederlandera, frantses, kreole
Ordu-eremuak UTC-2-UTC-5
Hiri nagusiak São Paulo, Buenos Aires, Rio de Janeiro, Bogota, Lima

Eduki-taula

HistoriaAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Hego Amerikako historia»

Nahiz eta adituek Hego Amerikako jatorrizko biztanleak Asiatik Ipar Amerikaren bitartez etorritako etorkinak zirela uste, Hego Amerikako amerindiarrek Lurra sortu zenetik bertan daudela sinesten dute.

Europarrek Amerika ikusi baino lehengo biztanleak politikoki egitamu ezberdinetan banatuta ziren, talde txikietatik inperio handietara. Kontinentean Amazonetan bizi ziren ehiztari tribuak eta Inka aurreratuak.

XVI. mendetik XIX. mendeko hasieraraino, ia Hego Amerika osoa Espainiak eta Portugalek okupatua zen. 1809an hasi zen Hego Amerikan independentzia lortzeko gudak, Chuquisacako iraultza izeneko matxinadarekin Goiko Perun. Orduan agertu ziren José de San Martín edo Simón Bolívar independentziaren heroiak.

XX. mendean Hego Amerikan diktadura eta kanpoko eraso politiko eta ekonomikoak pairatu behar zirenez, une latzak bizi ziren.

GizarteaAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Hego Amerikako geografia»
 
Patagonia

Hego Amerikak 17.870.218 km² area ditu eta 34.500 kilometroko kostaldeak.

OrografiaAldatu

Hauxe dira kontinentearen eskualderik interesgarrienak:

Kostaldetan badaude uharte asko,

HidrografiaAldatu

Lurraren ur gezatako %26a Hego Amerikan dago. Azpi-kontinenteak ibai multzo bi ditu:

Hego Amerikako ibai nagusiak honako hauek dira:

Hego Amerikako lakurik handienak hauek dira:

HerrialdeakAldatu

Hiri nagusiakAldatu

  1.   Sao Paulo (Brasil): 10.927.985 biztanle (metropoli-barrutiak 20.500.000).
  2.   Rio de Janeiro (Brasil): 6.000.000 biztanle (14.000.000).
  3.   Buenos Aires (Argentina): 2.776.138 biztanle (12.046.799).
  4.   Lima (Peru): 6.872.766 biztanle (8.187.398).
  5.   Bogota (Kolonbia): 7.321.831 biztanle (7.881.156).

Ikus, gaineraAldatu