Ireki menu nagusia

Paxtun[2] edo paxtu[3] (paxtuneraz: پښتون‎, Paṣ̌tun, Pax̌tun) Iran ekialdeko talde etnilinguistikoa da, batez ere Afganistanen eta ipar-mendebaldeko Pakistanen bizi dena. Herri honen ezaugarri nagusiak paxtuera hizkuntza erabiltzea eta Paxtunwali izeneko kode etikoa eta bizitzeko era jarraitzea da. Bere jatorria ez da guztiz ezaguna baina, zenbait adituren ustez, bere arbasoak K.a. 2. eta 1. milurtekoetan bizi ziren pakthiarrak ziren. Beste batzuek berriz, bat-etortze hori fonologikoa besterik ez dela uste dute.

Paxtunak
پښتون Paṣ̌tun
Biztanleak guztira 49,529,000 (2010eko ekaina) [1]
Biztanleria nabarmena duten eskualdeak  Pakistan: 28 milioi (2006)
 Afganistan:12 milioi (2009)
 Arabiar Emirerri Batuak: 315.524 (2008)
 Iran: 110.000 (2010)
 Erresuma Batua:100.000 (2009)
 Kanada: 26.000 (2006)
 India: 11.086 (2001)
 Ameriketako Estatu Batuak: 7.710 (2000)
 Malaysia eta  Singapur: 5.100 (2008)
Hizkuntza Paxtuera
Erlijioa Islam (Sunitar Hanafi)
Zerikusia duten beste giza taldeak Balutx • hindko

Delhiko sultanerriaren aroan, paxtun enperadore batzuek (sultanak) India gobernatu zuten. Beste batzuek safavidarren eta Mogol Inperioaren aurka borrokatu zuten[4] XVIII. mendearen hasieran estatu burujabea lortu arte. Hotaki dinastiak (1709-1738) eman zion hasiera estatu honi eta jarraian Durrani Inperioaren konkista militarrak etorri ziren (17471826). XIX. mendean britainiarren eta errusiarren xede inperialisten eskuetan erori ziren. XX. mendeko 1980ko hamarkadatik aurrera berriz ere munduaren arreta erakarri dute, Afganistango sobietar inbasioa (1979-1989), Talibanen gobernua eta Afganistango gerra (2001-egun) direla eta.

Paxtunak munduko talde patriarkalik handiena da. Bere 350 eta 400 arteko tribuek[5] 49 miloi kide inguru dituzte.

ErreferentziakAldatu

  1. Pashto, Northern SIL International Ethnologue: Languages of the World 2010eko ekaina.
  2. Euskaltzaindia (PDF) 190. arauaː Munduko herriak eta etniak.
  3. Berriaren Estilo Liburuak erabiltzen duen izena
  4. Romano, Amy (2003) A Historical Atlas of Afghanistan The Rosen Publishing Group 28 or. ISBN 0823938638.
  5. Syed Saleem Shahzad (2006-10-20) Profiles of Pakistan's Seven Tribal Agencies.
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Paxtun


  Artikulu hau zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.