Ireki menu nagusia

Frederiko II.a Handia

Frederiko II.a Handia (alemanez: Friedrich II.; Berlin, 1712ko urtarrilaren 24aPotsdam, 1786ko abuztuaren 17a), Frederiko II.a Prusiakoa ere deitua, Hohenzollern dinastiako Prusiako erregea, 1740 eta 1772 artean, eta Germaniako Erromatar Inperio Santuko Brandenburgeko printze-hauteslea (Frederiko IV.a Brandenburgekoa) izan zen.

Frederiko II.a Handia
Friedrich Zweite Alt.jpg
printze hautesle


King of Prussia Itzuli

Bizitza
Jaiotza Berlin1712ko urtarrilaren 24a
Herrialdea  Prusiako Erresuma
 Alemania
Heriotza Sanssouci jauregia1786ko abuztuaren 17a (74 urte)
Hobiratze lekua Sanssouci jauregia
Garrison Church Itzuli
Heriotza modua : eritasuna
Familia
Aita Frederick William I of Prussia
Ama Sofia Dorotea Hannoverkoa
Ezkontidea(k) Elixabete Kristina Brunswick-Lüneburg-Bevernekoa
Anai-arrebak
Familia
Leinua Hohenzollern dinastia
Hezkuntza
Hizkuntzak alemana
frantsesa
Jarduerak
Jarduerak musikagilea, idazlea, politikaria eta armadako ofiziala
Lantokia(k) Erdialdeko Europa
Jasotako sariak
Kidetza Prusiako Zientzien Akademia
Zientzien Errusiar Akademia
Musika instrumentua Zehar txirula
Gradua jeneral
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Luteranismoa

BiografiaAldatu

Oso gazte zela, arteetarako zaletasuna erakutsi zuen, eta horrek Frederiko Gilen I.a bere aitarekin istiluak sortu zizkion. Heziketa militarrari ihes egin nahiak porrota ekarri zion: Küstrinen preso sartu zuten (1732), eta Katte bere laguna nola hiltzen zuten ikusi behar izan zuen. Politikatik bazterturik, administrari-lanetan eta bizitza militarrean hasi zen, eta ondoren Rheinsbergeko gazteluan bere gisara bizi ahal izan zuen, jakintsuez inguraturik (Voltaireren adiskide izan zen). Aginpidearen teoria bat landu zuen, frantsesez idatzia (Antimachiavel, 1740; Histoire de mon temps, 1746).

1740an errege egin zutenean, aitaren politika bera eraman zuen aurrera: nobleen lehentasunak zaindu zituen, eta justizia hobetzeko prestatua zuen kodea ez zen indarrean jarri. Administrari ona izan zen; Zazpi Urteko Gerra amaitzean, erresuma berriro jaso zuen.

Ekonomia merkantilista eta industria bultzatu zuen, baina betiere agintaritzatik gidaturik. Atzerriko politikan aitak ez bezala jokatu zuen: Austriaren kontra aritu zen etengabe. Austriako Erregetzarako Gerran, Silesia hartu zuen, gerra deklaratu ere egin gabe. Baina ez zuen Ingalaterra bereganatzea lortu (Westminsterreko hitzarmena, 1756), eta Zazpi Urteko Gerra hasi zuten, Prusia ia hondamendira eraman zuena. Poloniaren lehen zatiketan parte hartu zuen (1772), eta Bavariako Oinordetzarako Gerran (1779) Austriaren kontra egin zuen, haren kontra Printzeen liga sortuz (1885). Prusiaren indarra gailurrera eraman zuen, baina ahulezia handiak utzi zituen agerian; zurruntasunarena, batez ere, zentralismo eta autoritarismo gehiegizkoaren ondorio zena; horrek argi dezake, beharbada, zergatik erori zen Prusia Napoleonen mende.

ErreferentziakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Frederiko II.a Handia