Txik Txak

Iparraldeko garraio sarea

Txik Txak Ipar Euskal Herriko garraio sare bateratu berria da eta Euskal Hirigune Elkargoak kudeatzen du.[2]

Infobox Public Transport.png
Txik Txak
Txik-Txaklogobleu.png
Tram'Bus Biarritz Mairie.png
 T1  Tram'Busa Biarritzeko Herriko Etxea–Louis Barthoun
Datu orokorrak
Garraio mota Igarotze azkarrekoa
Autobusak
Eskaera Bidezko Busak
Zerbitzatutako eskualdeak  Lapurdi
 Nafarroa Beherea
 Zuberoa
Linea kopurua Tram'Busa - Trena
Car Express
Line Egituratzaileak
Chronoplus - Hegobus
Proxi'Busa - Busa TAD
Jinkariak - Itsasontziak
Jabea Euskal Hirigune Elkargoa
Presidentea Claude Olive[1]
Egoitza Foch hiribidea, 15
Baiona,  Lapurdi
Web gunea www.txiktxak.eus
Ustiapena
Ustiapenaren hasiera 2019 irailaren 2a (0 urte)
Eragilea(k) Keolis - Transdev
Maiztasuna linearen araberakoa
Mapa
Mapa

Carte Txik Txak.svg

2019ko irailaren 2tik Iparraldeko antzinako garraio sare guztiak biltzen ditu, besteak beste, Chronoplus, Hegobus, Transports 64 edo Kintoa Mugi.

Guztira, igarotze azkarreko 2 autobus-lineak, 39 autobus-linea, nahieran garraiatzeko 2 garraio-linea, 6 jinkari-lineak eta 2 itsasontzi-lineak hartzen ditu.

Izena pilotariek erabiltzen duten "txik txak" esamolde arruntetik dator, pilotak lurrean botatzean, paretaren kontra jotzean eta lurrean botatzean egiten duen zarata erakusten duena.

HistoriaAldatu

Garraio publikoaren hasiera IparraldeanAldatu

 
Biarritz-Hendaia lineako tranbia Erlaitzeko errepidean

Hainbatetan, Baiona, Angelu eta Biarritzera mugatzen da elkargoa. Ipar Euskal Herriko gainerako hiriak, orduan, ez ziren inongo elkargoak, eta, beraz, ez zuten ematen dituzten abantailez baliatzeko aukerarik. Garaiko hiri askotan bezala, zaldi-kotxeen bidez egiten ziren joan-etorriak. Baionako geltokiak 1854an ireki zituen ateak, Bordeletik Irunera doan linearekin batera. Gero, Baiona eta Irun arteko geltoki guztiak 1864an ireki zituzten, Irungoa izan ezik; urtebete lehenago inauguratu zuten, Madrildik Hendaiara doan linea eraikitzen ari zirela. 1891 eta 1898 artean, Baionatik Donibane Garazira doan trenbidea eraiki zen, 1923an Donostiatik Hendaiara doan trenbidea, gaur egun Donostiako Metroa dena, eta 1930ean, Lapurdi eta Nafarroa Beherea zeharkatzen dituen zatian, Frantziako Tolosatik Baionara doan linea.

Era berean, hainbat tranbia linea egon ziren euskal kostaldean. 1906 eta 1937 artean Hendaiak tranbia linea propioa zuen, Voies Ferrées Départamentales du Midi euskal sarekoa. 1924 eta 1935 artean, sare bereko beste linea batek Donibane Lohizune eta Hendaiarekin lotzen zuen Biarritz, eta, iparraldean, BLB eta BAB lineek zerbitzua ematen zieten Baiona eta inguruari. 1936an, "Cars Rouges" enpresak Donibane Lohizune eta Sara arteko bere linea saldu zuen, bere gidarietako batek, Pascal Arcondéguyk, berrerosia, Le Basque Bondissant enpresa sortuz. Enpresa horrek gaur egun operazioan jarraitzen du. 1924 eta 1936 artean, VFDM linea bat ere existitu zen bi hirien artean.[3]

Dena den, Europako zatirik handienean bezala, Bigarren Mundu Gerraren ondoren eta autobusak agertu ondoren, linea horiek guztiak desagertu egin ziren. Baiona eta Biarritze artean garraio sare publiko bat baino ez zen geratu, Regie Départamentale des Transports izenekoa. 1954an, operadorea aldatu zuen, SABB autobusen kudeatzaile berria sentitzen dut. Baina, 70eko hamarkadan zehar, inbertsiorik ez zegoenez eta ia bidaiaririk ez zegoenez, zerbitzua berriro eten zuen enpresak.[4]

Udal sareakAldatu

Lapurtar kostaldearen hiri eta demografiaren gorakada handiaren ondorioz, udal batzuek beren udalerrietarako autobus sareak sortzea erabaki zuten: Uribil, Hendaian, Itzulia, Donibane Lohizunen, edo STAB Baionan, mugimendu horretakoak dira.[5][6]

Uribil sareaAldatu

Uribil sarea hiru lineak osatzen zuten, jaiegunak ez ziren egun guztietan. 2007ko otsailaren 21ean hasi nintzen lanean eta Hendaiako Udalaren esku zegoen. Bere izena (uraren inguruko buelta txikia) geografia hendaiarrak aukeratu zuen.[5]

2009ko uztailaren 6an, Uribil sarea berregituratu egin zen eta bere lineen ordez beste bi linea jarri ziren: lerro urdina eta lerro berdea, erregularki egun osoan erabiltzen direnak.[7]

Itzulia sareaAldatu

Hasieran nahieran, astearte eta ostiral goizetan eta asteazken arratsaldetan izan ezik, 2008an Donibane Lohizune eta Ziburu hirietarako zerbitzuan jarri zen. Bere izenak "tourra" esan nahi du.[8]

STAB sareaAldatu

1979an inauguratu zuten, Syndicat Mixte des Transports en Commun de l'agglomération de Bayonne sortu ondoren, STAB -ek operatua. 13 linezituen, horietatik bat hiru ezberdinez osatua zegoelarik. Gainera, 3 jinkariak, gaueko bi linea eta nahieran garraiatzeko bi linea ere bazeuden. Jaiegunetan, hiru klinika arduratzen ziren zerbitzua ziurtatzeaz. BAB (Baiona - Angelu - Biarritz) bezala ezagutzen den eremu guztia estaltzen zuen. Linea batzuek Tarnose, Bokale eta Hiribururi ere ematen zieten zerbitzua.[4]

Réseau interurbain des Pyrénées-AtlantiquesAldatu

Hasiera batean, Conseil Genéral des Pyrénées-Atlantiquesk eramaten zuen errepide bidezko hiriarteko garraioa. 34 lerro zeuden, 801etik 880ra artekoak, zenbakiak tartekatzen. Lineak hainbat enpresak ustiatzen zituzten.[9]

Sare berriak sortzeaAldatu

10. hamarkadaren hasieran, Euskal Kosta-Aturri Hirigunea eta Hego Lapurdiko Hirigunea erakundeek beren sareak optimizatu eta hobetu zituzten, hiri handien parean jartzeko.

Chronoplus sareaAldatu

2011n, STAB Chronoplus bihurtu zen. Hirigune barruko joan-etorrien% 80 autoz egiten zirela egiaztatu zen, eta STAB zaharrak, 1990etik erabiltzaileak galtzen ez zituenak, batez ere gazteek edo erretiratuek osatutako bezero bat zuela, hau da, lekualdatzeko beste modurik ez zuen jendea.

Sare berria 2011ko urtarrilean jarri zen martxan, 2010eko apirilean Veoliari (egungo Transdev) sarearen ustiapena esleitu ondoren. Besteak beste, titulu sinplearen prezioa murriztu zen, 1,20 eurotik 1 eurora, eta linea nagusiaren maiztasuna handitu zen,   A1   linea 10 minutura eta haren ordutegia gauerdira arte. Gainera, Bidarte hiria hirigunera sartu zen eta sarea berrantolatu zen, zerbitzua   A1     A2     B   eta   C   lineetan zentratuz, sare berriak irudi bisuala berritzea ere ekarri zuen, STAB -eko ibilgailu zuri eta gorri historikoak Chronoplusen kolore zuri, berde, beltz eta grisengatik aldatuz.

Hegobus sareaAldatu

Hego Lapurdiko Hirigunea 2012ko abenduaren 28an sortu zen, eta de facto eskuduna da inguruko garraioetan. Horregatik, Uribil zein Itzuliaren kudeaketa bere gain hartu zuen, ustiapen independentean mantendu zuena 2016ko irailaren 1era arte, egun horretan Hegobus sare berria estreinatu zelarik (Lapurdiko hegoaldeko autobusa esan nahi du, hirigunearen izena), bi sareak hartzen dituena.[10]

Transports 64 sareaAldatu

2013an, errepide bidezko hiriarteko garraio sarea ezarri zuen Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseiluak Pirinio Atlantikoetako departamenduarentzat. Bi sektoretan banatzen zen: Bearno (Paue zentrotzat hartuta) eta Iparraldea (Baiona zentrotzat hartuta). Réseau interurbain des Pyrénées-Atlantiques sare zaharretik dator.[11]

Dauden sareak bateratzeaAldatu

2017ko urtarrilean hirigune guztiak Euskal Hirigune Elkargoan batu zirenean, Iparraldeko garraio publikoko sare guztiak (Chronoplus, Hegobus, etab.) haien eskuetara pasatu ziren, hiriarteko lineak izan ezik (Transports 64), horiek departamenduaren esku jarraitzen baitzuten. 2019ko uztailera arte ez zuen lortu Akitania Berria eskualdeak hiriarteko garraioaren emakida (lehenago departamenduen esku), eta bere lurraldetik osorik elkargoari igarotzen diren lineen titulartasuna ematea erabaki zuen. Horrela sortu zen garraio publikoaren irudi bateratu berria, sare berri batek lagunduta.[12]

Tram'Busa sortzeaAldatu

Hiriko garraio publikoaren zerbitzua eta maiztasuna hobetzeko (Baionako eta Biarritzeko eremuak), tranbiaren ezaugarriak (arina, isila, elektrikoa, berezko trazadura) autobusarenarekin (mugikortasun handia, malgutasuna) integratuko zituen modu batean pentsatu zen, horrela garraiobide berri bat sortuz: Tram'Busa.

Hasierako proiektua maiztasun handiko (10 minutu edo gutxiago) joan-etorri azkarreko bi autobus-linea sortzean datza, nagusiki semaforo-lehentasuna duen eta% 100 elektrikoa den trazadura. Era berean, hiru disuasio aparkaleku sortuko dituzte lineen buruetan, garraiobide horren erabilera areagotu eta motibatzeko. Pasatzen den tokian, autoei eskainitako erreiak kenduko ditu eta oinezkoei eta txirrindulariei lehentasun handiagoa emango die.[13]

SareaAldatu

Sareak egitura berezia du, sortu aurretik zeuden sareetatik eratorria. Guztira, igarotze azkarreko 2 autobus-lineak, 39 autobus-linea, nahieran garraiatzeko 2 garraio-linea, 7 jinkari-lineak eta 2 itsasontzi-lineak hartzen ditu.

Tram'BusaAldatu

 
Logoa
Artikulu nagusia: «Txik Txak - Tram'Busa»

Gaur egun, igarotze azkarreko autobus linea erabat elektrikoa dago, Baiona, Angelu eta Biarritzeko joan-etorriak egituratzen dituena. 2020aren amaieran edo 2021aren hasieran bigarren linea martxan jartzea espero da.[14]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geltokiak
 T1  BaionagoienaBiarritzeko Herriko Etxea–Louis Barthou 12,0 31
 T2    Garros ↔ Technocité 13,3 31

TrenaAldatu

Artikulu nagusia: «Txik Txak - Trena»

2019ko irailetik, Euskal Hirigune Elkargoak TER Akitania-Berriren  54  linea ere kudeatzen du, Baiona eta Donibane Garazi geltokien artean.[15]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geldialdiak
 54  BaionaKanboDonibane Garazi 52,1 8

Car ExpressAldatu

 
Logoa
Artikulu nagusia: «Txik Txak - Car Express»

Sare barruko hiriarteko joan-etorriak bermatzeko, Txik Txak zortzi linea ditu, lehen Transports 64 sarenak zirenak (Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseilua erakundeak kudeatzen zituen, eta ondoren Akitania Berria Eskualdea erakundeak).[16]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geldialdiak
  3   BAIONA Euskaldunen Plaza ↔ DONIBANE LOHIZUNE Geltokia — HENDAIA Hondartza Nagusia 41,6 38
 10  DONAPALEU Eliza ↔ BAIGORRI Pilotalekua 43,0 17
 11  BAIONA Euskaldunen Plaza ↔ DONAPALEU Eliza ↔ MAULE-LEXTARRE Geltokia — ATHARRATZE-SORHOLÜZE Herriko Etxea 92,9 38
 12  BAIONA Euskaldunen Plaza ↔ AHURTI Coteaux — BASTIDA Purgua / SAMATZE Hiria 48,2 21
 13  BAIONA Place des Basques ↔ HAZPARNE Mendeala — DONOZTIRI Herriko Etxea 49,0 25
 14  BAIONA Place des Basques ↔ EZPELETA Mendi Alde–Herri Barnea 30,9 21
 15  KANBO Gare Routière ↔ HAZPARNE Harana Plaza ↔ IHOLDI Herri Barnea 40,1 17
 16  ORTZAIZE Centre de Loisirs — ARROSA Geltokia ↔ UREPELE Plaza 26,9 8

Line egituratzaileakAldatu

Artikulu nagusia: «Txik Txak - Line egituratzaileak»

Line egituratzaileak hiru lerroko multzoa dira (lau,   2   linea batuz gero, 2020aren amaieran edo 2021aren hasieran Tram'Buseko  T2  lineak ordeztuko duena), Baiona, Angelu eta Biarritzeko hirien arteko lotura ziurtatzen dutenak.[17]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geldialdiak
  2   TARNOSE Femmes d'un Siècle ↔ BAIONA Technocité 10,4 27
  4   BAIONA Sainsontan ↔ BIARRITZ Aireportua — BIDARTE Izarbel 16,6 40
  5   BAIONA Geltokia ↔ BIARRITZ Geltokia — BIARRITZ Halle Iraty 17,1 48
  6   HIRIBURU Ametzondo ↔ BAIONA Place des Basques — BIARRITZ Geltokia 19,0 35

ChronoplusAldatu

 
Logoa
Artikulu nagusia: «Chronoplus»

Ohiko autobus lineetatik, Euskal Kosta-Aturritik dabiltzan Keolis Côte Basque-Adourek ustiatutako hamabi lineek zenbaki bikoitiak jasotzen dituzte.[18]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geldialdiak
 30  ANGELU Quintaou–Endara ↔ TARNOSE Square Mora 15,2 47
 32  BAIONA Hauts de Bayonne ↔ ANGELU Chambre d'Amour 17,4 50
 34  ANGELU Chambre d'Amour ↔ ANGELU Bordes — ANGELU Trois-Croix 8,4 23
 36  BIARRITZ Cité Scolaire ↔ BIARRITZ Aireportua — ANGELU Redon 16,8 54
 38  BAIONA Place des Basques ↔ BIDARTE Lore Landa 21,8 62
 40  TARNOSE La Baie — TARNOSE Grimau ↔ TARNOSE Castillon 10,3 26
 42  BOKALE Lacouture ↔ TARNOSE Square Mora 11,1 32
 44  BIARRITZ Herriko Etxea ↔ BIDARTE Uhabia 8,1 20
 46  BAIONA Technocité ↔ BIDARTE Herriko Etxea 15,5 35
 48  TARNOSE La Plaine ↔ MUGERRE Cigaro 17,7 34
 50  BAIONA Place des Basques ↔ MILAFRANGA Mendiburua 13,1 20
 52  BAIONA Place des Basques ↔ BIARRITZ Geltokia 15,6 37

HegobusAldatu

 
Logoa
Artikulu nagusia: «Hegobus»

Ohiko autobus lineetatik, Hego Lapurdik dabiltzan Transdev Urbain Pays Basque ustiatutako hamabi lineek zenbaki bakoitiak jasotzen dituzte.[18]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geldialdiak
 31  HENDAIA Zahar Etxea ↔ IRUN San Juan 8,4 16
 33  HENDAIA Hondartza Nagusia ↔ IRUN Behobia 9,2 26
 35  HENDAIA Hondartza Nagusia ↔ HENDAIA Autoportua 10,6 25
 37  HENDAIA Gazteluzahar ↔ BIRIATU Herri Barnea 13,9 19
 39  HENDAIA Water Sport Center ↔ DONIBANE LOHIZUNE Halte Routière 16,9 28
 41  DONIBANE LOHIZUNE Lafitenea ↔ ZIBURU Zaldi Xurito 13,1 35
 43  DONIBANE LOHIZUNE Alturan ↔ URRUÑA Herri Barnea 13,9 35
 45  DONIBANE LOHIZUNE Halte Routière ↔ SARA Lur Berri — SARA Leizeak 20,9 12
 47  DONIBANE LOHIZUNE Halte Routière ↔ SENPERE Amotzeko Zubia — URDAZUBI Dantxarinea 26,9 19
 49  DONIBANE LOHIZUNE Halte Routière ↔ KANBO Geltokia 34,7 27
 51  DONIBANE LOHIZUNE Halte Routière ↔ AHETZE Plaza ↔ BIARRITZ Geltokia 22,7 24

Proxi'BusaAldatu

 
Logoa
Artikulu nagusia: «Txik Txak - Proxi'Busa»

Proxi'Busa autobus-lineak aldiriko autobus-lineak dira, eta biztanlegune baten edo batzuen barruko joan-etorriak ziurtatzen dituzte. Biztanlegune horiek, beren tamainagatik, ez dute hiri-sare propiorik, baina barneko garraioa behar dute.[19]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geldialdiak
 53  MAULE-LEXTARRE Mendialde ↔ SOHÜTA Herriko Etxea 7,4 22
 55  BEHASKANE-LAPHIZKETA Behaskane ↔ ARBERATZE-ZILHEKOA Arberatze 14,0 24
 57  KANBO Arnaga ↔ KANBO Behereko Plaza 10,9 22
 59  ITSASU Altzueta ↔ ITSASU Pilota Plaza 12,2 19

Busa TADAldatu

 
Logoa
Artikulu nagusia: «Txik Txak - Busa TAD»

Nahieran edo TAD bidezko garraio-zerbitzua aldez aurretik erreserbatuta (1 eta 24 ordu bitartean, sarearen arabera), eskatzen duen pertsona oro biltzen duen ibilgailu-multzoa da, ordutegi jakin batean, eremu zehatz baten barruan, eta konexio-leku batean uzten ditu.[20][21]

Linea Izena Eremua (km2) Konexio-puntuak
 TAD  Angeluko nahieran garraiatzekoa 1,91 4
 TAD  Amikuzeko nahieran garraiatzekoa 238 3

JinkariakAldatu

 
Logoa
Artikulu nagusia: «Txik Txak - Jinkariak»

%100 elektrikoak diren minibus batzuk dira, leku interesgarriak lotzen dituztenak (Baionako eta Miarritzeko zentroak, adibidez) eremura sartu ezin diren gainerako lineekin.[22]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geldialdiak
 N  BAIONA Glain ↔ BAIONA Porte d'Espagne 2,7 14
 N  BAIONA Floride ↔ BAIONA Ospitalea 1,0 4
 N  BAIONA Floride ↔ BAIONA Cassin 0,7 3
 N  BAIONA Boufflers → BAIONA Halles → BAIONA Boufflers 1,7 6
 N  BIARRITZ Udaletxea ↔ BIARRITZ Hippodrome 3,5 16
 N  BIARRITZ Alsace ↔ BIARRITZ Thermes Marins 3,2 15
 N  ANGELU Minerva ↔ ANGELU Decathlon 0,9 6

ItsasontziakAldatu

 
Logoa
Artikulu nagusia: «Txik Txak - Itsasontziak»

"Passeur" eta "Txalupa" izenpean ezagunak, hurrenez hurren, itsasontziak bi ferry lerro dira, Aturri ibaiaren bi aldeak modu azkar eta erosoan lotzen dituztenak.[23]

Linea Ibilbidea Luzera (km) Geldialdiak
 ADOUR1  BAIONA Herriko Etxea ↔ BOKALE Cale — ANGELU Brise-Lames 5,8 4
 ADOUR2  BAIONA Boufflers ↔ BAIONA Bergeret 0,2 2

ErreferentziakAldatu

  1. https://www.communaute-paysbasque.fr/eu/euskal-hirigune-elkargoa/antolakuntza/hautetsiak
  2. (Frantsesez) «Pays basque : tous les transports publics regroupés sous le nom Txik Txak» SudOuest.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  3. (Frantsesez) «Générations bondissantes» SudOuest.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  4. a b «Historique - Chronoplus - Chronoplus Réseau de transports Côte Basque Adour» www.chronoplus.eu . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  5. a b «ATCRB» web.archive.org 2009-07-04 . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  6. (Frantsesez) «Itzulia a entamé ses rotations quotidiennes» SudOuest.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  7. https://web.archive.org/web/20100801091326/http://www.transdev-atcrb.com/images/lignesregulieres/uribil.pdf
  8. https://web.archive.org/web/20081114083917/http://www.ville-saintjeandeluz.fr/fileadmin/Itzulia4.pdf
  9. http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.cg64.fr%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Fuploads%2Fcartereseau%25281%2529.pdf
  10. http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.mairie-ciboure.com%2Factualite%2Faffiche-actualite%2Findex.html%3Ftx_ttnews%255BpS%255D%3D1469611004%26tx_ttnews%255Btt_news%255D%3D455%26tx_ttnews%255BbackPid%255D%3D95%26cHash%3D6db20a00a246c58eb5d7b1f90459ff58
  11. «RESEAU - Transports 64 - Nouvelle Aquitaine» www.transports64.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  12. (Frantsesez) «Pays basque : le réseau « Txik txak » va couvrir l’ensemble des mobilités» Ville, Rail et Transports 2019-04-01 . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  13. (Frantsesez) «TRAMBUS Pays Basque - le Projet à Bayonne, Anglet, Biarritz» https://www.trambus-paysbasque.fr/ . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  14. (Frantsesez) «Tram’bus de la Côte basque : des ajustements techniques pour éviter les retards» SudOuest.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  15. «Txik Txak c'est aussi...» www.communaute-paysbasque.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  16. «Nouveau site internet pour le réseau interurbain du Pays-Basque - Transports 64 - Nouvelle Aquitaine» www.transports64.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  17. https://www.communaute-paysbasque.fr/actualites/2017/10/le-bureau-du-syndicat-des-mobilites-pays-basque-adour-est-en-place
  18. a b «Plan détaillé des lignes régulières - Chronoplus nouveau réseau» nouveaureseau.chronoplus.eu . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  19. «Le proxi'bus» www.communaute-paysbasque.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  20. (Frantsesez) «Ville d'Anglet, site officiel» www.anglet.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  21. «TAD "Roulez en Amikuze"» www.communaute-paysbasque.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  22. https://www.chronoplus.eu/fileadmin/user_upload/NAVETTES_GRATUITES.pdf
  23. «Le bateau» www.communaute-paysbasque.fr . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.

Ikus, gaineraAldatu