Ireki menu nagusia

Urruña

Lapurdiko udalerria

Urruña Lapurdiko hego-mendebaldeko udalerri bat da, kostaldekoa, Lapurdi Itsasegian kokaturikoa. Irun-Biriatu eta Bordele arteko A-63 autopistaren alboan dago.

Urruña
 Lapurdi, Euskal Herria
Urrugne - Église Saint-Vincent - 21.jpg
Urruña eta Jondoni Bixintxo elizaren ikuspegia.

Urruñako armarria

Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
Elkargoa Euskal Hirigune Elkargoa
Barrutia Baiona
Kantonamendua Hendaia-Hegoko Euskal Itsasbazterra
Izen ofiziala Urrugne
Posta kodea 64122
INSEE kodea 64545
Herritarra urruñar
Kokapena
Koordenatuak 43° 21′ 44″ N, 1° 42′ 00″ W / 43.362222222222°N,1.7°W / 43.362222222222; -1.7Koordenatuak: 43° 21′ 44″ N, 1° 42′ 00″ W / 43.362222222222°N,1.7°W / 43.362222222222; -1.7
Urruña hemen kokatua: Lapurdi
Urruña
Urruña
Urruña (Lapurdi)
Azalera 50,57 km2
Garaiera 0-880 metro
Distantzia 27 km Baionara
Demografia
Biztanleria 9.316 biztanle (2013)
Dentsitatea 184,22 biztanle/km²
Zahartze tasa[1] % 24,88
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 48,93
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 74,5 (2011)
Genero desoreka[1] % 4,08 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 6,72 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 9,65 (2010)
Euskararen erabilera % 0,53 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.urrugne.com

GeografiaAldatu

Ingurune naturalaAldatu

Hainbat erreka igarotzen dira udalerriko lurretatik: Untxin, kostaldeko errekastoa, Donibane Lohizuneko badian itsasoratzen dena (baita horren ibaiadarra den Arola erreka, azken hau udalerriko lurretan bertan Andureta errekak elikatzen duelarik); Bidasoa eta Urdazuriren ibaiadarra den Ibardin erreka, azken horren ibaiadarra den Intzola errekarekin batera.

Udalerriko lurren mugan dago kokaturik Ibardingo lepoa (317 m).

Bestaldea, iparraldeko lursailetan Euskal erlaitza deritzon kostaldea dago.

Udalerri mugakideakAldatu


SarbideakAldatu

Urruña, Ziburu eta Hendaia arteko 10. bide nazionalak, Bordele muga arteko A-63 autopistak (Urrunãk 2. irteera du) eta Irun eta Paris lotzen dituen trenbideak zeharkatzen dute.

Etxeak eta auzoakAldatu

HistoriaAldatu

Urruña, Bidasoa eta Urdazuri ibaien arteko parrokia bakarra izan zen, eta Urtubiako jaunak denbora eta espiritu-jurisdikzioa zuen bertan. Ziburuk 1555. urtean lortu zuen autonomia erlijiosoa eta Hendaiak 1598an.

Urtubiako etxea bizkonderri bihurtu zen 1654an. Haren jabetzen artean, Urruña, Donibane Lohizune, Pausu, Zokoa eta Ziburuko hainbat mahasti, baso, lur, errota eta etxeak zeuden.

Independentzia erlijiosoa lortu ostean, zenbait herri Urruñatik banatzen joan ziren: 1574an Ziburu banatu zen, 1603an Biriatu eta 1654an Hendaia.

1790. urtean, Frantziako Iraultzaren ondorioz ezarritako paisaia administratibo berrian, Urruña, bere burua, Hendaia eta Biriatu barneratzen zituen kantonamendu baten burua izan zen, Uztaritzeko barrutiaren menekoa.

Napoleondar Gerretako monumentu izendaturiko lau gotorleku daude (Emigranteena[2], Baioneta[3], Bortuste[4] eta Luis XIV.a[5]), horietariko bat (Luis XIV.a) udalerriak Biriaturekin duen mugan.

DemografiaAldatu

XIX. mendearen hasieratik XX. mendearen azkenera 2.000 eta 4.000 biztanleren tartean egon zen Urruña, batzuetan gorago eta besteetan beherago. 1960ko harmarkadatik aurrera, ordea, gorokada esanguratsua izan zuen, eta XXI. mendearen bigarren hamarkadarako ia 10.000 biztanleren mailara iritsi zen.

Urruñako biztanleria
 
Datuen iturburua: INSEE

PolitikaAldatu

KulturaAldatu

HizkuntzaAldatu

Urruñako Leon Telletxea[6] (Ahotsak[7][8] proiekturako).

Urruñan[9] Kostatar hizkeran[10] mintzatzen da, sartaldeko nafar-lapurteran[11].

Ondasun nabarmenakAldatu

Argazki galeriaAldatu

Hiri senidetuakAldatu

Urruñar ospetsuakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Urruña  
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Lapurdi