Ireki menu nagusia

Urepele

Nafarroa Behereko udalerria


Urepele Nafarroa Behereko hego-mendebaldeko udalerri bat da, Baigorri-Ortzaize eskualdekoa, Aldudeko ibarrekoa.

Urepele
 Nafarroa Beherea, Euskal Herria
Urepel Eglise.jpg
Urepeleko eliza.

Urepeleko armarria

Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
Elkargoa Euskal Hirigune Elkargoa
Barrutia Baiona
Kantonamendua Euskal Mendialdea
Izen ofiziala Urepel
Auzapeza Michel Ernaga (2008-2014)
Posta kodea 64430
INSEE kodea 64543
Herritarra urepeldar
Kokapena
Koordenatuak 43° 04′ 11″ N, 1° 24′ 59″ W / 43.069722222222°N,1.4163888888889°W / 43.069722222222; -1.4163888888889Koordenatuak: 43° 04′ 11″ N, 1° 24′ 59″ W / 43.069722222222°N,1.4163888888889°W / 43.069722222222; -1.4163888888889
Urepele hemen kokatua: Nafarroa Beherea
Urepele
Urepele
Urepele (Nafarroa Beherea)
Azalera 26,44 km2
Garaiera 392-1150 metro
Distantzia 29.2 km Donibane Garazira
Demografia
Biztanleria 305 biztanle (2013)
Dentsitatea 11,54 biztanle/km²
Zahartze tasa[1] % 25,64
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 38,34
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 76,88 (2011)
Genero desoreka[1] % 9,53 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 0 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 63,46 (2010)
Euskararen erabilera % 31,83 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1862. urtea

GeografiaAldatu

Ingurune naturalaAldatu

Aldude ibaia udalerriko lurretatik igarotzen da, bere ibaiadarrak diren Imiliztegiko erreka (baita bertara isurtzen den Behodeiko erreka), Etxemendiko erreka, Labiaringo erreka, Ahuntzarretako erreka, Soaluzeko erreka (bertara isurtzen den Harriondoko errekarekin batera) eta Lohitzeko errekarekin batera.

Bestalde, herri menditsua da, eta Adi mendia (1.450 m) udalerriko lurretan dagoen mendi aipagarriena da.

Udalerri mugakideakAldatu

Etxeak eta auzoakAldatu

  • Garralda
  • Legarra
  • Labiarin
  • Isterbegi
  • Usozelai
  • Egiptoa
  • Apoteia
  • Gaineko karrika
  • Behereko karrika

HistoriaAldatu

Urepele, antzina Aldudeko herria besterik ez zena, udalerri independente bihurtu zen 1862ko otsailaren 15ean.[2][3]

EkonomiaAldatu

Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza den arren, udalerritik igarotzen diren erreken uraren kalitatea dela-eta, piszikultura esplotazio baten garapena ahalbidetu du.

PolitikaAldatu

Auzapezen zerrendaAldatu

Auzapeza Agintaldia Alderdi politikoa
Txomin Arrambide 1971-1977
Marie-Antoinette Etxebarren 1977-1983
Marie-Antoinette Etxebarren 1983-1989 DVD
Marie-Antoinette Etxebarren 1989-1995
Marie-Antoinette Etxebarren 1995-2001
Marie-Antoinette Etxebarren 2001-2008
Michel Ernaga 2008-2014

DemografiaAldatu

Biztanleriaren bilakaera
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
- - - - - - - - -
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
- 1.030 960 892 815 789 792 741 745
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
730 724 746 684 733 625 615 562 565
1962 1968 1975 1982 1990 1999 - - -
573 561 485 459 400 365 - - -


KulturaAldatu

Miren Aire urepeldar laborari eta abeslaria, Koldo Zuazorekin hizketan, Urepelen egiten den nafar-lapurtar euskararen erakusgarri.

Xalbador eguna urtero ospatzen da Urepelen, 1976az geroztik, urepeldar bertsolari ospetsuaren omenez.

EuskaraAldatu

Urepeleko Xelextin Saroiberri[4]. Euskal Herriko Ahotsakerako[5][6] egindako elkarrizketa.

Urepeleko euskara[7] Baigorriko hizkera[8] da, nafar-lapurteraren erdiguneko[9] aldaera.

Ondasun nabarmenakAldatu

 
Urepeleko eliza
  • Inharabia, Jabola, Tanburin borda eta Xaliesenea baserriak XVIII. mendekoak dira.
  • Xalbadorenea baserria.
  • Ama Birjinaren Jasokundearen eliza 1841. urtekoa da.

Urepeldar ospetsuakAldatu

Argazki galeriaAldatu


ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e Euskal Herriari Begira Udalbiltza.
  2. Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque
  3. «Leihotik: Urepele-k 150 urte», Kanaldude, 2012-07-02.
  4. «Urepele - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  5. «Baigorrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  6. «Erdigunekoa (NL) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  7. «Urepele - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  8. «Baigorrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  9. «Erdigunekoa (NL) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-17.

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Urepele  
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa