Irungo geltokia

Gipuzkoako tren geltokia

Koordenatuak: 43° 20′ 22″ N, 1° 48′ 05″ W / 43.339472°N,1.801300°W / 43.339472; -1.801300

Irun Gipuzkoako Irun udalerriko geltokia da, Euskal Herrian dagoena. Donostiako Renfe Aldiriak sarearen C-1 red.svg linearen trenak zerbitzu da eta Renfe Operadorako distantzia Ertain eta Luzeko zerbitzuak ditu.

Cercanias Logo Negativo.svg Irun
Hurrengo trenak
Gare d'Irún.JPG
C-1 red.svg  linearen trenak geltokian
Lineak

Irungo Bentak C-1 red.svg 
Kokapena
Helbidea Geltoki kalea, z/g; 20301
Udalerria Irun,  Gipuzkoa
Geltokiaren datuak
Kodea 11600
Gunea 2. gunea
Irekiera 1864ko abuztuaren 15
Bidaiariak 210 000 (2013)[1]
Irisgarria Geltoki irisgarria 
Zerbitzuak Aparkalekua Aiga elevator inv.svg Aiga coffeeshop inv.svg Aiga toilets inv.svg Aiga mail inverted.svg Aiga telephone inv.svg Pertsonaldun txarteldegia 
Nasak 5
Trenbideak 49
Jabea ADIF
Eragilea(k) Renfe Operadora
Garraio zerbitzuak
Distantzia luzea Renfe Alvia.svg 
Distantzia ertaina 25  Irun Miranda Ebro
EuskoTren Euskotren Trena Logo.svg  Kolon
Renfe Aldiriak C-1 red.svg  Irun Brinkola
Irunbus L1  Ospitalea - Zaisa
G2  Gautxori Bentak
Bestelakoak Taxi  Taxi

Irungo geltokiaz gain, tren gunean salgaien terminal bat dago, Irun–Mercancías izenekoa.[2]

EgoeraAldatu

Geltokia Madril—Hendaia burdinbidearen 639,40 kilometro-puntuan dago, 16,56 metroko altueran, Irungo Bentak eta Hendaia geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.[3]

Gainera, Bordele—Irun burdinbidearen azkenpuntua da eta Irun—Elizondo burdinbidearen abiapuntua da.

Irun eta Hendaiako geltokiek mugarteko geltoki parea osatzen dute, Bidasoa ibaiaren alde banara eta bi kilometrotara daudenak. Bi geltokien arteko trenbide tartea bai zabalera iberriarrean baita nazioartekoan ere eraikita dago, bi geltokien artean zerbitzuak luzatuz, hau da, Renfe Operadoraren distantzia luzeko zerbitzuek Irunera heldu ondoren Hendaiara jarraitzen dute, eta SNCFren distantzia luzeko zerbitzuek Hendaiara heldu ondoren Irunera jarraitzen dute. Gaur egun, muga zeharkatzen dituzten zerbitzuek bidaiariak utzi baino ez dute egiten, eta ez dute baimentzen bidaiariak trenera igotzea. Bere aldetik, distantzia erdiko zerbitzuek ez dute muga zeharkatzen, ezta Renfeko Aldirien trenek ere. «Francisco de Goya» Trenhotel zerbitzua, Madril-Chamartin eta Paris-Austerlitz geltokiak gauez lotzen zituen trena, alegia, muga zeharkatu eta jarraitzen zuen bidaiarientzako tren bakarra izan zen. Zabalera aldaketa egiteko azpiegitura zeharkatu ondoren, espainiar eta frantziar trenbide sareen arteko zerbitzuak egiten zituen. Gaur egun, ordea, zama garraiorako trenek baino ez dute zabalera aldatzen Irun eta Hendaia artean.

SarbideakAldatu

Geltokiak sarbide bakarra du, kaleko kotan. Nasa aldaketa trenbideak behetik zeharkatzen dituen pasabidearen bidez egiten da, eskailera zein igogailuz hornitutakoa.

IrisgarritasunaAldatu

Geltokia irisgarria den arren, nasa eta trenen arteko tarteak handiak izan daitezke mugikortasun urriko pertsona talde batuzek laguntzarik gabe erabili ahal izateko.

HistoriaAldatu

 
Irungo geltokia 2005ean
C-1 linea (Donostiako Renfe Aldiriak)
   Irun
   3'
   Irungo Bentak
   7'
   Lezo–Errenteria
   2'
   Pasaia
   2'
   Herrera
   1'
   Intxaurrondo
   2'
   Ategorrieta
   2'
   Gros
   3'
   Donostia
   2'
   Loiola
   2'
   Martutene
   3'
   Hernani
   2'
   Hernani–Erdia
   3'
   Urnieta
   3'
   Andoain
   2'
   Andoain–Erdia
   4'
   Billabona–Zizurkil
   3'
   Anoeta
   3'
   Tolosa–Erdia
   2'
   Tolosa
   4'
   Alegia
   2'
   Ikaztegieta
   2'
   Legorreta
   2'
   Itsasondo
   3'
   Ordizia
   3'
   Beasain
   6'
   Ormaiztegi
   9'
   Zumarraga
   4'
   Legazpi
   6'
   Brinkola

1863ko urriaren 18an burdinbidea Irunera heldu zen, Norteko Konpainiak Madril eta Frantziako muga lotuko zituen trenbidearen Donostia eta Irun arteko tartea eraikitzearekin batera. Hurrengo urteko abuztuan trazadura Hendaiara heldu zen, Bidasoa gaineko zubia eraiki ondoren. Espainiar eta frantziar trenbide sareak lehenengo aldiz lotu ziren.

Jatorrizko instalazioak 1881an ordeztu ziren, eta behin-betiko geltokia eraiki zen, Avillume ingeniariaren planoei jarraiki. Geltokia bi eraikinetan banatu zen: bata, solairu bakarrekoa, trafiko nazionalerako, eta bestea, bi solairukoa, nazioarteko trafikorako.

1941an RENFE enpresa publikoa sortzearekin batera trenbidea eta geltokia bere esku gelditu ziren.

2005eko urtarrilaren 1.tik trenbidea eta geltokiaren jabea ADIF enpresa publikoa da.

2010ean Euskal Y-a geltokira heltzeko proiektua aurkeztu zen, zeinaren arabera trenbide berria geldialdia izango duen Irungo geltokian.

2017 eta 2018an bitartean nazioarteko eraikinean zaharberritze lanak egin ziren, maiatzaren 30ean amaitu zirenak. Estalkia berritu, egitura birgaitu eta leihoak aldatu ziren. Gainera, lehenengo solairua ere birgaitu zen, komunak, instalazio elektrikoa, argiztapena, suteen kontrako babes sistema, klimatizazioa eta aireztapen sitemak ere berrituz.[4]

2016ko apirilaren 1.an Espainiako Sustapen Ministerioak Euskal Y-aren Donostia-Irun tartea esleitu zuen, 20,43 milioi euroko aurrekontuarekin. Tarte honetan egiten ari den lana hirugarren erraila ezartzean datza, zabalera iberiarreko trenbidea eta nazioarteko zabalerako ibilbideak bateragarri egiteko.[5] Lan horiek direla eta, 2017ko apirilaren 18tik eta 2018ko uztailaren 10era arte, Lezo-Errenteria eta Irungo geltokien arteko zerbitzuak mugatuta daude. Bi trenbideetariko bat zerbitzuz kanpo dago 10 kilometroko luzeran, eta horren eraginez aldirikoen zerbitzu askok Lezo-Errenteriako geltokia dute geltoki-buru. Gainera, 22:30etatik 6:30etara trenbidea moztuta mantentzen da. Egoerari aurre egiteko, hurrengo baliabideak jarri zaizkie bidaiariei lanak irauten duten bitartean:[6][7]

ZerbitzuakAldatu

    [8][9]
Jatorria Aurrekoa Linea Hurrengoa Norakoa
Madrid–Chamartín Donostia    geltoki burua
Bartzelona–Sants Donostia    geltoki burua
    [10]
Jatorria Aurrekoa Linea Hurrengoa Norakoa
Miranda Ebro Lezo–Errenteria 25 geltoki burua
    [11]
Jatorria Aurrekoa Linea Hurrengoa Norakoa
Brinkola Irungo Bentak    Gros


ErreferentziakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu