Anjeles Iztueta Azkue

matematikaria eta politikoa

Anjeles Iztueta Azkue (Tolosa, Gipuzkoa, 1954ko urriaren 16a) euskal matematikaria, irakasle, eta politikaria da. Eusko Alkartasuneko kidea. Emakunden eta Eustat-en egin du lan, beti ere ikerketa eta estatistika matematikoaren arloan. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Unibertsitate eta Ikerketa Sailburua ere izan zen Juan Jose Ibarretxe lehendakaria zela (2001-2005).[1]

Anjeles Iztueta Azkue
Anjeles Iztueta.jpg
Logotipo del Gobierno Vasco.svg
Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerkuntza Sailburua

2001 - 2005
Bizitza
JaiotzaTolosa1954ko urriaren 16a (67 urte)
Herrialdea Gipuzkoa, Euskal Herria
Lehen hizkuntzaeuskara
Hezkuntza
HeziketaValladolideko Unibertsitatea
Hizkuntzakeuskara
gaztelania
frantsesa
ingelesa
Jarduerak
Jarduerakestatistikaria, politikaria eta unibertsitateko irakaslea
Enplegatzailea(k)UNED
Euskal Herriko Unibertsitatea
Deustuko Unibertsitatea
EUSTAT  (1982 -  2018)
Emakunde  (1989 -  1993)
Lan nabarmenakBariantz-analisia
Estatistika: errealitatearen ikerketa osagai nagusien analisiaren bidez
KidetzaEusko Ikaskuntza
Emakunde
Udako Euskal Unibertsitatea
Innobasque
International Statistical Institute
Asmoz Fundazioa
Sinesmenak eta ideologia
Alderdi politikoaEusko Alkartasuna

Inguma: anjeles-iztueta-azkue

Matematika Zientzietan lizentziatura eta gradu-tesina eginak ditu Valladolideko Unibertsitatean. Bertan egin zuen gero doktorego ikastaroen ziklo osoa ere.[2] Estatistikako kontzeptuak eta metodologia ondo menperatzen dituenez hainbat tesitan eta proiektutan aritu izan da alde estatistikoa lantzeko aholkulari estatistiko-matematiko gisa. Egindako ekarpenak batez ere bi alor hauetan izan dira: batetik, estatistika ofizialetako eta ikerketa soziologiko, ekonomiko, osasun eta hizkuntzetarako lagin-diseinu konplexuak, eta bestetik, Benzécri-ren L´Analyse des donnees[3] eskola frantseseko aldagai anitzeko analisi estatistikoak.

Eusko Jaurlaritzan aritu izan zenean Unibertsitate Sistemaren Legea, Euskal curriculuma eta Haur-eskola Partzuergoaren Dekretua onartu ziren, besteak beste.[1]

Matematika euskaraz landu zituzten aitzindarietako bat izan zen Iztueta 1970eko hamarkadan, batez ere estatistika arloan aritu zen bera. EAEko Euskararen Aholku Batzordeko kidea ere izan da hainbat urtetan.[4] 2014z gero Innobasqueko Zuzendaritza Batzordeko kidea da, 2016tik Eusko Ikaskuntzan Arabako lehendakari ordea, eta 2021az geroztik, Udako Euskal Unibertsitateko Talde Eragileko kidea ere bada.[5][6]

IkasketakAldatu

Tolosako ikastolan ibili zen hasieran 1957-1960 urteetan, ezkutuko eta haserako ikastola haietako batean, gero 6 urterekin moja-eskola batera joan zen eta han libre erara egin zituen urtez urte bai batxilerra elementala baita goi mailako batxilerra. Urtean behin egiten zituzten azterketak Donostiako Peñaflorida Institutoan.[7][8]

Hamasei urterekin beka bat eman zioten Unibertsitate Laboraletarako, eta Zaragozan egin zuen, orduan COU deitzen zen unibertsitate aurreko urtea. Matematika-ikasketak egin zituen gero Valladolideko Unibertsitatean soldata-beka deituriko laguntzarekin.[8]

Garai hartan Tolosa erabat erdalduna zen, baina Iztuetatarrenean euskaraz bizi ziren.[8]

UEUko Matematika saileko kide aitzindariaAldatu

1978an Udako Euskal Unibertsitateak Larraona ikastetxean (Iruñea) antolatu zuen lehen hamabostaldian parte hartu zuen, Matematika Sailean. Garai hartan Valladoliden zen matematika ikasle. Gerora ere urtero parte hartu zuen Larraonan. [9]

Sarrikon dagoen Ekonomia eta Enpresa Fakultateko irakasle zela matematika euskaraz emateko lehen saiakera egin zuten 1977an. UEUko Matematika Saila izan zen ekinbide hori bideratzeko lan-taldea eta matematika hiztegia ere elkarrekin landu zuten, UEUren babesean.[9] Matematika euskaraz lantzen aitzindaria izan zen talde horretan ibili ziren hauek, besteak beste: Maria Jesus Alkain, Edurne Biritxinaga Gaztelurrutia, Maria Jesus Esteban Galarza, Karmele Fernandez Agirre, Jesus Mari Goñi Zabala, Jesus Mari Larrazabal, Xabier Mauleon, Karlos Santamaria Ansa, Arantza Urkaregi, Yosu Yurramendi, Mari Jose Zarate Azkuna eta Enrique Zuazua Iriondo.

Matematika orokorrean eta estatistika bereziki euskaraz landu zituzten aitzindarietako bat izan zen Iztueta. Bi liburu hauek argitaratu zituen UEUko lehenengo urteetan:

Matematikan eta estatistikan egindako ibilbidearen aitortza moduan 2000ko sarrera-hitzaldia emateko gonbidatu zuen UEUk. Hitzaldiaren izenburua hau izan zen: "Matematikak: zenbaki eta eredu bizidunak".

Irakaslea unibertsitatean (1977-1982)Aldatu

1977tik 1982ra Estatistika eta Matematika gaietarako irakaslea izan zen UPV/EHUn Sarrikon, Donostiako Elizaren Magisteritza Eskolan (Matematika lehen promozioan), Deustu-ESTEn (Estatistika bai lizentziaturan eta bai Masterrean), eta UNEDen (Psikologia Matematikoa). Hogeita bi urte besterik ez zuen irakasle hasi zenean; Valladolidetik itzuli berritan buru-belarri murgildu zen horretan, batez ere unibertsitatea euskalduntze-ahalegin hartan.[1]

Ikasle gisa lehenik, eta gero irakasle gisa ere, Euskal Herriko Unibertsitatearen alde lan egiten zuen inguruko lankideekin. Amets egiten zuten artean existitzen ez zen Euskal Herriaren zerbitzura eta euskalduna ere izango zen unibertsitatearekin, eta horren alde ahaleginak egiten zituzten. Garai hartan antolatu ziren lehen matematika klaseak euskaraz Sarrikon, eta Iztueta izan zen lehenengo irkaslea. Taldekoek Karlos Santamaria buru zutela landu zuten lehen matematika hiztegia. Leioako Zientzia Fakultatean hasia zen fisika euskaraz ematen Jose Ramon Etxeberria, kimika ematen Luis Mari Bandres. Horiek ziren imitatzeko eredua.[8] UEUko Larraona ikastetxean landutako UEUkide-sare hura beti izan da erreferente bat Iztuetaren ibilbide profesionalean.[9]

« Nola sortu ziren zenbaki konplexuak? Zenbaki negatiboaren erroa askatu ezinik egon ziren —erraza ematen du baina zaila zen—, orduan esan zuten: -1 ren erroa, “i” da, eta horri zenbaki imajinarioa deituko diogu. Horrek bi arlotan pentsa arazten dit, zenbaki konplexuak beti dituzte bi zati, zati erreala eta zati imajinarioa. Errealitatean ere aurrera pausuak emateko beti erabili behar dugu errealismoa eta imajinazioa. Errealismotik bakarrik ez dugu ezer ez egiten eta imajinaziotik bakarrik ere ez, baina bien konbinazioa oso indartsua da aurrera egiteko. Formula horrek, errealismoa eta imajinazioa batze horrek, indar asko du »

—Anjeles Iztueta[12][13]


Matematikan profesionala eta ikertzailea (1982-2018)Aldatu

 
Euskal Estatistika Erakundearen logoa (EUSTAT)

1982an unibertsitate-irakaskuntza utzi zuen, sortu berria zen Eusko Jaurlaritzara joateko, ikerketa eta estatistika-matematikoaren arloan. Eusko Jaurlaritzako lehen lau urteetan arlo hura Metodologiaz, Diseinuaz eta Aholkularitza estatistiko-matematikoaz arduratzen zen, eta Eusko Jaurlaritzako beste arloetara ere eskaintzen zuen zerbitzu hori garaiko Estatistika Zuzendaritzak.

Gero 1986an Euskal Estatistika Erakundean (EUSTAT) sortu zen eta hor Iztueta Metodologia eta I+G+b arduraduna izatera pasa zen. Bizitza profesionaleko urte gehienak EUSTATen eman zituen.[14][15]

 
Datu estatistikoen bisualizazioaren adibidea: EUSTATen Iztuetaren taldeak sortutako grafiko bat kanpo-merkataritzaz (2020)[16]

Emakunde-Emakumearen Euskal Institutuan sortu zenean bertan lehen arduraduna izan zen Ikerketa, Plangintza eta Dokumentazioa atalean (1989-1993).

Ikerketa-eremuakAldatu

Matematikari moduan bere ikerketa-lanak batez ere arlo kuantitatiboan zentratu dira, baita estatistika ofizialetako metodologia eta diseinuetan. Estatistika ofiziala eta I+G proiektuetan Ikerketa-proiektuak zuzendu ditu eta EUROSTATek koordinatutako hainbat proiektuetan parte hartu du Europa mailan. Aholkularitza teknikoa, irakaskuntza eta lan eta ikerketa eremuak hauek izan dira: lagin-diseinu konplexuak, datuen sintesirako teknika kuantitatiboak eta aldagai anitzeko analisiak. ISI eta IASSeko kidea eta hauetako bi urtez behineko bilkuratan partehartzaile.

Hezkuntza-sistemaren analista gisa Eusko Jaurlaritzako Sailburua izan zen legegintzaldi batetan eta hainbat hitzaldi eman zituen bilkura eta kongresuetan. Hitzaldi horiek liburu batean bilduta daude eta horietan garatu zituen gai nagusiak bost izan ziren: kalitatezko eskola-eredu demokratikoa, unibertsitateen garapena eta kudeaketa, lanbide heziketa Europako estrategian, haur-eskolak antolatzeko arauak, ikerkuntza, enpresako estrategia, eta bizialdi osoko formakuntza.[17]

Nazioarteko ISI eta IASSeko kideaAldatu

1980ean oso informazio estatistiko gutxi zegoen Euskal Herriari buruz, baina informazioa beharrezkoa zen edozein planifikaziotan. Gernikako Autonomia Estatutuak 1979an gobernantza-area gisa definitu zuen estatistika, eta gero Eusko Jaurlaritzak hasiera-hasieratik sortu zuen Estatistika Zuzendaritza gerora 1986 EUSTAT erakunde autonomoa izango zena.

Eustat estatistika-erakundean "metodologia" arduradunaAldatu

Iztueta Eustat-en Ikerketa eta Metodologia Estatistiko-Matematikoaren arloaren arduraduna izan zen urte askotan. Metodologiak, prestakuntza, bekak, ikerketa-lankidetzak unibertsitateekin sartzen ziren egitekoen artean. EUETATek informazio asko bildu zuen urte guzti haietan eta ospea lortu zuen nazioartean. EUSTATen, NASTATen eta IINSEE Iparraldeko zerbitzuan zeuden datu guztiak batu izan ditu gero GAINDEGIA zerbitzuak, Euskal Herri osoko informazio estatistikoa eskaini ahal izateko, horretan kolaboratzaile eta bultzatzaile sutsua izan zen hasieratik.[8][18][19]

Iztueta nazioarteko ISI institutuko (International Statistical Institute) kide izendatu zuten 1996ean eta IASS elkartekoan (International Association of Survey Statisticians) kide aktiboa izan zen hainbat urtetan. Bi urtez behin eginiko batzarretan parte hartu zuen 1983tik 1999ra aldian.

1983-1999 aldi horretan EUSTATeko Estatistikako Nazioarteko mintegia zuzendu zuen, nazioartean ospe handiko ikerlari eta metodologoen parte-hartzea bideratuz. Punta puntako matematikari eta estatistika ofizialetan adituak ziren metodologoekin harreman zuzena izan zuen (L. Kish, C.R. Cochram, C.R. Rao, F. Azorin…).

2010an Gaindegiak argitaratutako «Euskal Herriak: Erronka sozio-ekonomikoak | Gaindegia» liburuak kapitulu oso batean jaso zituen Iztuetaren ikuspuntu sozio-ekonomikoak.[18] Guztira 14 aditu hauen ikuspuntuak jaso zituen liburuak: Jon Azua, Michel Etchebest, Ainhoa Etxaide, Anjeles Iztueta, Nekane Jurado, Antxon Lafont, Juan Carlos Longas, Adolfo Muñoz, Mixel Berhokoirigoin, Paul Nicholson, Koldo Saratxaga, Pedro Luis Uriarte, eta Eduardo Zubiaurre.

Doktorego tesietan kolaboratzaileAldatu

Matematikatik kanpoko doktore-tesitan parte hartu zuen Iztuetak arlo estatistiko eta matematikoan aholkularitzan. Besteak beste lau tesi hauetan parte hartu zuen:

  • 1983an, soziolinguistikaren arloan ikertzen zuen Maria Jose Azurmendi Aierbe-ren doktore-tesian Iztuetak arlo estatistiko eta matematikoetan lagundu zuen. Batez ere laginketa eta aldagai anitzeko faktore-analisi metodoak erabili zituzten. "Elebitasuna soziolinguistikoki deskribatzeko eredu bat sortzea eta bere aplikazio partziala Donostialdean" izenburuko tesi hark 1984an tesietarako ezohiko saria jaso zuen.[20] Tesia erdaraz aurkeztu zen Madrilgo Complutense Unibertsitatean ("Elaboracion de un modelo para el estudio socio-lingüístico del bilingüismo en la comarca de San Sebastian"), baina gerora euskaraz ere argitaratu zuten Gipuzkoako Aurrezki Kutxarekin.
  • 2016an, ekonomia eta administrazio publikoaren arloan ikertzen zuen Manu Urkijo Urrutia-ren doktore-tesian Iztuetak arlo estatistiko eta matematikoetan lagundu zuen. Batez ere aldagai anitzeko faktore-analisi metodoak erabili zituzten. "Gobierno corporativo responsable en el sector público empresarial: un análisis para la Comunicada Autónoma de Euskadi" izenburuko tesi hura UPV/EHUn aurkeztu zen.[21]

Argitalpen zientifikoakAldatu

Urteetan zehar 50etik gora artikulu eta parte hartze izan ditu estatistikako kongresu eta nazioarteko foroetan.[22] Esaterako, artikulu hauek lotura dute Iztuetak estatistikan egin duen ikerketa-lanekin:

  • Mixed models for longitudinal data with applications to small area statistics in the Basque Statistical Office. I Montoya, J Aramendi, I Garmendia, A Iztueta - 2014 -
  • Principios metodológicos para la realizar el análisis de tipologías de jornadas laborales. Y Pérez, J Iraola, A Iztueta. Bilbao 1998 otsaila 26
  • Ajuste de muestras con información auxiliar. E Bueno, A Zarraga, A Iztueta
  • Elaboración de un modelo para descripción sociolingüística del bilingüismo y su aplicación parcial en la comarca de San Sebastián MJ Azurmendi Ayerbe - 2015
  • Microdata perturbation preserving multivariate relations of target categorical variables in the household environmental survey, M Mas, A Iztueta-Azkue - United Nations Statistical Commission and Economic 2009[23][24]
  • Previsión de la utilización de servicios Hospitalarios de corta estancia de Osakidetza. M Ayestarán, S Esnaola, A Iztueta, C Anitua
  • Los retos de la evaluación de sistemas educativos. JS Orrantia - Revista de Educación, extraordinario, 2006 -
  • Europa en la escuela. M Shennan - 2005
  • Storytelling: transformar datos en historias. I Díez Oronoz - 2016 - addi.ehu.es
  • Grafiko elkarreragile eta dinamikoak estatistika ofizialetan. E Galbete Ahechu - 2015 - addi.ehu.es
  • Gobierno corporativo responsable en el sector público empresarial: un análisis para la Comunicada Autónoma de Euskadi.
  • El método del cubo. Un método para seleccionar muestras equilibradas. AA Urtasun, EG Ahechu, JA Rique, A. Iztueta[25]
  • Análisis de tipologías de las secciones censales de la CA de Euskadi. EG Ahechu, AA Urtasun, JA Rique
  • Análisis de la falta de respuesta en EUSTAT: el Rindicador y la composición de la muestra de respondientes. JA Rique, EG Rementería, A. Iztueta[26]
  • EUSTAT. Microdatos y técnicas de confidencialidad estadística. V. Luengo González, A. Iztueta Azkue, C. Prado Valle[27]
  • Análisis de segmentación en el análisis de datos simbólicos. MCB Llatas, JMGS Martín-Tesorero

Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak sorturiko 15 lan baino gehiago bildu dira.

Aholkularitza estatistiko-matematikoanAldatu

Estatistikako kontzeptuak eta metodologia ondo menperatzen zuenez hainbat proiektu ofizial eta pribatutan aritu izan da aholkulari estatistiko-matematiko gisa. Egindako ekarpenak batez ere alor hauetan izan dira: lagin-diseinu konplexuak, datuen sintesirako teknika kuantitatiboak eta aldagai anitzeko analisiak. Besteak beste proiektu hauetan aritu da:

Emandako ikastaro espezializatuakAldatu

Espezialitate-ikastaroak eman ditu, graduondo eta euskal administrazioko prestakuntza-plangintzetan, beti ere estatistika eta matematikaren arloetan, eta batez ere laginketa teknika estatistikoen arloan.

  • Laginketa teoriaren sarrera. Osakidetza. 1993.
  • Ikerketa-proiektu bat egitea. Osakidetza. 1994-1995.
  • Metodo kuantitatiboak eta ebaluazio-metodoak asistentziaren kalitatea neurtzerakoan. Osakidetza. 1995
  • Ikerketaren metodologia II. "Osasun publiko eta komunitarioa" graduondoko berezko titulua EHU-UPV. Osakidetza. 1997
  • Laginketa-teknikak. "Osasun publiko eta komunitarioa" graduondoko berezko titulua EHU-UPV. Osakidetza. 1997
  • Laginketaren aplikazioak. Malagako Unibertsitatean. 1999

Eusko Jaurlaritzako Sailburu-ordea (1999-2001) eta Sailburua (2001-2005)Aldatu

Juan Jose Ibarretxe lehendakariak deituta 1999an Eusko Jaurlaritzako Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza Saileko Gizarte Gaietarako Sailburuorde hasi zen.[28][29] Eta hurrengo legealdian, 2001ean, Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailburua izan zen.[30][31][32]

Hauek izan ziren sailburuak: Idoia Zenarruzabeitia (Lehendakariordetza eta Ogasuna eta Herri Administrazioa), Anjeles Iztueta (Hezkuntza, Unibertsitateak eta Ikerketa), Javier Balza (Herrizaingoa), Ana Aguirre (Industria, Merkataritza eta Turismoa), Javier Madrazo (Etxebizitza eta Gizarte Gaiak), Joseba Azkarraga (Justizia, Lana eta Gizarte Segurantza) , Gabriel Maria Inclan (Osasuna), Miren Azkarate (Kultura eta bozeramailea), Sabin Intxaurraga (Lurralde Antolamendua eta Ingurumena), Alvaro Amann (Garraioa eta Herri Lanak), eta Gonzalo Saenz de Samaniego (Nekazaritza eta Arrantza).

Jaurlaritzan landutako gai nagusiak (2001-2005)Aldatu

Urte horietan Hezkuntza Sailak urratsak egin zituen gai hauetan: Haur Eskolak, Lanbide Heziketaren bikaintasuna, gehiengo sindikalarekin akordio zabalak, Euskal Curriculuma, euskara eta ereduen ebaluazioa...[33][34]

 
Euskaldunon Egunkaria (2002)

Hauek dira Iztuetaren lan taldeak finkatu zituen sei erronkak:[35][1]

  • 0-3 urte bitarteko etaparen erantzukizuna Jaurlaritzaren gain hartzea, familia eta lana bateragarri egiteko asmoz;
  • Lanbide Heziketa eta Etengabeko Ikaskuntza indartzea, kreditazio-sistema sortuta;
  • Unibertsitateen Euskal Lege berria egitea, hiru euskal unibertsitateen behar espezifikoei eta bereziei aurre egiteko, eta Euskal Herriko errealitatea aintzat hartuko zuena;
  • gazteei Herrien Europa gerturatzea, etorkizunean Europa horretan lan egiten eta bizitzen jarrai zezaten, lehiakorrak izanik;
  • beka-politika berriz aztertzea, erabateko aukera-berdintasuna lortzearren;
  • eta eskola-itun berria sinatzea, eragile guztiak ados jarrita, erabateko oreka lortzeko.
« Oraindik ere legeak alde baditugu ere, ez dira betetzen, eta euskara menpeko hizkuntza dugu. [...] Lortu behar dugu euskarak unibertsitatean balio erantsia izatea. »

Anjeles Iztueta, 2010[18]

 
Anjeles Iztuetaren lantaldea 2004an.

Unibertsitate Sistemaren Legea (2004)Aldatu

 
Unibertsitate legeaz

Hezkuntza-sistema propio baten alde urratsa izan zen Unibertsitate Sistemaren Legea onartzea 2004an. Presio handiak izan ziren proiektuaren kontra, baina legearen aldeko kontsentsu zabala lortu zuen Iztuetaren taldeak eta legea lantzeko orduan handia izan zen parte hartzea. Ordura arte, unibertsitate publikoko irakasleek Espainiako funtzionarioa izan behar zuten, derrigor; legearekin, atea ireki egin zitzaion unibertsitateko irakasleria propioari, urteetako eskaera zenari. Unibertsitate-sistema osoarentzat egin zen legea (EHU, Mondragon Unibertsitatea eta Deustuko Unibertsitatea). Esparru unibertsitarioan euskara berezko hizkuntzatzat hartzen zuen legeak, eta zentralitatea ematen zion. Gainera, euskarazko online unibertsitate bat sortzeko aukera ere zabaldu zuen legeak, nahiz eta gero oraindik horrelakorik ez den gauzatu.[36]

Euskal Curriculuma (2004)Aldatu

Euskal curriculuma ere onartu zen legealdi hartan, 2004an. Horretan ere kritika asko jaso zituen, baina eskola publikoen, ikastolen, kristau eskolen eta hezkuntza komunitateko eragileen artean adostu eta landutako proiektua zenez aurrera atera ahal izan zuten. Aldiz, Hezkuntza Saila Hezkuntza Sistemarako Lege bat ateratzen saiatu bazen ere, ahalegin haiek gelditu edo izoztu egin behar izan zituzten. Eta bestalde, Bertendonako institutuko irakasleen protesta oso mediatikoa izan zen garai hartan. Hori gertatu zen Hezkuntza sistemako funtzionarioen euskara mailari buruzko eskakizunak bete beharrekoak zirela Eusko Jaurlaritzak berretsi zuenean. Presioak izugarriak izan ziren, alde guztietatik.[36][37][38]

Haur-eskola PartzuergoaAldatu

Emakunden egon zenean hasi zen arlo hau lantzen. Gero Gizarte Gaietako Sailburu-orde izan zenean I Euskal Familien Plana egin zutenean. arreta berezia eman zioten haur-eskolei. Azkenik Hezkuntza Ikerketa eta Unibertsitate Sailburua izanik onartu zuten Haur-eskola Partzuergoaren Dekretua.[39] Eskandinavia izan zen dekretu hura osatzeko erreferentzia nagusia. Garai hartan Iztueta 3 gazteren ama zen.

Dekretuak harrera ona izan zuen. Urrats nabarmena izan zen euskara sustatzeko eta herri txikiak sendotzearen alde.[40] Arrakasta horren froga gisa aipatu daiteke dekretuaren arabera sortutako haur-eskolek 10 urte bete zituztenean, orduko Sailburu Cristina Uriartek ekitaldira gonbidatu zuela Iztueta eta hitza eman ziola Sailak Iztuetari eskerrona adierazteko keinu gisa.[41]

Emandako hitzaldi gonbidatuakAldatu

Eusko Jaurlaritzako Kontseilaria izan zen zazpi urteetan hainbat hitzaldi eman zituen bilkura eta kongresuetan. Hitzaldi horietan garatu zituen gai nagusiak bost izan ziren: kalitatezko eskola-eredu demokratikoa, unibertsitateen garapena eta kudeaketa, lanbide heziketa Europako estrategian, haur-eskolak antolatzeko arauak, ikerkuntza, enpresako estrategia, eta bizialdi osoko formakuntza. Iztuetako taldearen helburuak eta printzipioak, lana, eta horren emaitzak liburu batean bildu zituen Leire 2004an. Liburu horretan Anjeles Iztuetak idatzitako artikulu guztiak, argitaratutako elkarrizketa guztiak eta bere hitzaldi eta prentsaurrekoetako testuak bildu zituen. Bigarrenik, kronologikoki ordenatu dira eta iturriak aztertu dira, ondoren gaien arabera multzokatzeko.[33]

Besteak beste, hauek izan ziren 2002 eta 2003 urteetan gai horietako bakoitzean garatu zituen hitzaldiak:

Kalitatezko eskola-eredu demokratikoaAldatu

  •  
    Kalitatezko eskola-eredu demokratikoaz Florentzian (2002)
    “Ikastetxea kalitatearen gune”. Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak antolatutako Kalitateari buruzko I. Jardunaldietan emandako hitzaldia. Bilbo, 2002/05/20-21.
  • Euskal hezkuntza-sistema demokratikoa eta eraginkorra”. Madrilgo Arte Ederretako Zirkuluan emandako hitzaldia. Madril, 2003/11/24.
  • Eskola Hiztun bila” Jardunaldian egindako sarrera. Donostia, 2002/09/19.
  • Aniztasun soziala eta kulturala ikastetxeetan”. Ikastetxeen gizarte eta kultur aniztasunari buruzko I. Jardunaldien inaugurazioan emandako hitzaldia. Miramar Jauregia, Donostia, 2003/02/20.
  • Inmigrazioaren Galan emandako hitzaldia. Euskalduna Jauregia, Bilbo, 2003/12/01.

Unibertsitateen garapena eta kudeaketaAldatu

Lanbide heziketa Europako estrategianAldatu

  • Lanbide Heziketaren, Berrikuntzaren eta Enpresaren III. Nazioarteko Kongresuaren hasiera emateko ekitaldian emandako hitzaldia. Kursaal, Donostia, 2003/06/17.
  • Lanbide Heziketaren funtzio estrategikoa Europan”, lantokiko prestakuntzarako programaren diplomak eta sariak emateko ekitaldian, Confebaskek garatua Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa sailarekin lankidetzan. Euskalduna Jauregia, Bilbo, 2003/12/10.

Haur-eskolak antolatzeko arauakAldatu

  • Haur Hezkuntzaren lehen zikloaren arautzea”. Eusko Jaurlaritzak Haur Hezkuntzako lehen zikloa antolatzeko eta arautzeko ardura azaltzeko emandako prentsaurrekoa. Gasteiz, 2001/12/21.

IkerkuntzaAldatu

  • Physics Center-aren Konputazio Zentroaren inaugurazioan emandako hitzaldia, Ibaetako campusa, Donostia, 2003/06/17.
  • Munduko ahotsak Eusko Legebiltzarrean” izendatutako Osoko Bilkura berezian emandako hitzaldia. Gasteiz, 2003/04/07.
  • III Getxo Linguae jardunaldietan” emandako hitzaldia. Getxo, 2003/05/20.
  • Ikerketa Sinposiumaren inaugurazioan emandako hitzaldia. Bilbo, 2003/06/12.

Enpresako estrategiaAldatu

 
Bizialdi osoko formakuntzaz Florentzian
  • Giza faktorea enpresan”. Deustuko Unibertsitateko Giza Zientzien Fakultatean emandako hitzaldia, Donostiako campusa. Donostia, 2003/03/04.
  • Pertsonen Zuzendaritza Ezagutzaren Aroan” gaiari buruz emandako hitzaldia Guía de Estrategia Emrpresarial gida aurkezpen-ekitaldian . Itsas Museoa, Bilbo, 2003/12/09.

Bizialdi osoko formakuntzaAldatu

  • Eskualdeen zeregina Europako programak baloratzeko prozesuen garapenean”. Ikaskuntza Iraunkorrari buruzko Forumean emandako hitzaldia. Florentzia, 2002ko abendua.
  • Etengabeko Ikaskuntzaren Nazioarteko Biltzarraren aurkezpeneko hitzaldia. Euskalduna Jauregia, Bilbo, 2003/03/24.
  • Elgoibarko Makina Erremintaren Institutuan Ikaskuntza Iraunkor birtuala”. Elgoibarko Makina-Erreminta Institutuan emandako hitzaldia. Elgoibar, 2002/11/29.

Hezkuntza sailburu gisa emandako prentsa-aurrekoakAldatu

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailburu izan zen lau urteetan hitzaldiez gain hainbat prentsa-aurreko ere eman zituen. Prentsaurreko horien testuak jasota daude liburu batean.[33] Hauek izan ziren 2001, 2002 eta 2003 urteetan emandakoak:

  • Unibertsitate Erreformako Legeari buruz prentsari bidalitako adierazpenak, 2001/09/28.
  • Mondragon Unibertsitatearekin hitzarmena sinatzerakoan egindako adierazpenak. Lakua IIko 3. aretoa, Gasteiz, 2001/12/03.
  • Haur Hezkuntzaren lehen zikloaren arautzea”. Eusko Jaurlaritzak Haur Hezkuntzako lehen zikloa antolatzeko eta arautzeko ardura hartuko duela azaltzeko emandako prentsaurrekoa. Gasteiz, 2001/12/21.
  • Hezkuntzako Hirugarren Lan Eskaintza Publikoa aurkezteko prentsaurrekoa. Ercilla Hotela, Bilbo, 2001/12/21.
  • “Gipuzkoako hezkuntza berriztatze esperientzien I. Jardunaldiak”. Gipuzkoako Hezkuntza Berriztatze Esperientzien I. Jardunaldiak aurkezteko emandako prentsaurrekoa. Donostia, 2002/05/28.
  • Pilar del Castillo ministroarekin Madrilen izandako bilerari dagokion balorazioa”. Prentsari bidalitako adierazpenak, 2002/05/31.
  • Ikerketako Euskadi Sariaren banaketa-ekitaldian emandako hitzaldia. Miramar Jauregia, Donostia, 2002/12/18.
  • Euskararen erabilera sustatzeko proiektuaren aurkezpena. Lakua, Gasteiz, 2003/02/20.
  • EAEn Lanbide Heziketa Tituludunak Bizitza Aktiboan Sartzeari buruzko inkestaren emaitzak ezagutarazteko Joseba Azkarraga sailburuarekin batera egindako agerpenean emandako hitzaldia. Lakua, Gasteiz, 2003/02/21.
  • Hezkuntzarako eskubidea bermatzeko programa: Bizkaiko Lurraldean eskolaratze eza eta eskola-absentismoa ezabatzea” programaren aurkezpena. Bilbo, 2003/03/06.
  • EARLALL (Etengabeko Ikaskuntzarako Toki eta Eskualdeetako Agintaritzaren Europako Elkartea) aurkezteko egindako prentsaurrekoa. Miramar Jauregia, Donostia, 2003/03/21.
  • “Eskola eta inmigrazioari buruzko hausnarketa-plana”. Elizabeth Coelho irakaslearen hitzaldiak eta mintegiak aurkezteko prentsaurrekoa. Ercilla Hotela, Bilbo, 2003/03/24.
  • Elizabeth Coelho irakasleak emandako hitzaldiari egindako sarrera. Bidebarrietako Liburutegia, Bilbo, 2003/03/24.
  • Kalitateari buruzko sinposiuma, Bilbo, 2003/04/03
  • “Gipuzkoako hezkuntza berriztatze esperientzien II Jardunaldiak”. Gipuzkoako Hezkuntza Berriztatze Esperientzien II. Jardunaldiak aurkezteko emandako prentsaurrekoa. Donostia, 2003/05/27.
  • Lanbide Heziketaren, Berrikuntzaren eta Enpresaren III. Nazioarteko Biltzarrari buruzko prentsaurrekoa. Kursaal, Donostia, 2003/06/17.
  • Eleaniztasunerantz elebitasunaren bidez”. Bigarren Hezkuntzan hezkuntza eleanitza abian jarriko dela iragartzen prentsaurrekoan hedabideei banatutako testua. Eusko Jaurlaritzaren egoitza, Donostia, 2003/07/04.
  • Anjeles Iztuetak Sailaren zirkularrari buruz egindako adierazpenak. Bizkaiko Hezkuntzako Lurralde Ordezkariaren Aretoa, Bilbo, 2003/10/30.
  • “Bakerako Hezkuntza” programaren aurkezpena. Lakua IIko Prentsarako Aretoa, Gasteiz, 2003/12/01

Eusko Ikaskuntzako lehendakari ordeaAldatu

 
"Gazteak-euskara binomio dinamikoa: erabilera sustatzeko gakoak" jardunaldia (Eusko Ikaskuntza, 2017-03-31)

2016z gero Eusko Ikaskuntzako Lehendakari ordea izan da Arabatik eta Innobasque-ko Zuzendaritza Batzordekoa.[2][42][43][44][45]

Eusko Ikaskuntzan hainbat ekitaldi eta bilkura antolatzen parte hartu du. Esate baterako, 2017an "Gazteak-euskara binomio dinamikoa: erabilera sustatzeko gakoak" jardunaldia antolatu zuen Gasteizen.[46] Jardunaldi horren ondorioetan bi ardatz nagusi proposatu ziren: ikerketa-lerroak eta eragileentzako ekintza-proposamenak. Ildo horretatik tiraka, Eusko Ikaskuntza beka batekin, ikerketa lerro bat sortu zuen Joseba Fernandez de Landa soziologoak Ixa taldearekin batera. Geroago artikulu hauek argitaratu zituzten egindako lana dokumentatzeko:[47]

  • Social analysis of young Basque-speaking communities in twitter. Joseba Fernandez de Landa, Rodrigo Agerri (2021) Journal of Multilingual and Multicultural Development, pp 1-15, Routledge, 2021.[48]
  • Gazteak eta euskara sare sozialetan. Zer, nori, nork: euskarazko txio formal eta informalak sailkatuz eta konparatuz. Joseba Fernandez de Landa Aguirre. 2019. EUSKO IKASKUNTZEN KONGRESUAK.
  • Euskaldun gazte eta helduen harremanak Twitterren. Joseba Fernandez de Landa, Rodrigo Agerri, Iñaki Alegria. 2019. UEU.
  • Gazteak eta Euskarari buruzko lantaldea: Eusko Ikaskuntza. Anjeles Iztueta, Libe Alvarez, Joseba Fernandez de Landa"Gazteak eta euskara. Gauzatutako praktiken gaineko gogoeta" jardunaldia. Eusko jaurlaritzako Euskararen Aholku Batzordeak antolatua 2018-11-22 [4]
  • Sare sozialen erabilera moduak eta maiztasunak Gasteizko nerabeen kolektiboaren baitan. Joseba Fernandez de Landa.2017. UEU.

Gai horretan sakonduta, Fernandez de Landa soziologoak 2021ean Ikergazte saria irabazi zuen.[49][50]

Eusko Ikaskuntzaren barrutik antolatutako ekitaldi horietan Iztuetak ikusi du kontsentsua sortu dela aditu desberdinen artean, nolabait euskararen munduan badirudi paradigma aldaketa bat sortzen ari dela. Orain arte kontua zen euskara ikastea, baina orain gehiago da dakitenek erabiltzea. Zeren ikasi gehienek ikasten dute eskolan, baina kontua da ikasten duten horiek erabiltzera nola bultzatu. Zer nolako indarrak behar diren aztertu behar direla dio, kontrako indarrak ere badirelako, globalizazioaren garai honetan ia mundu guztia sare sozialetan eta aritzen den garai honetan. Iztuetaren ustez euskararentzat momentu oso interesgarria da, asko aurreratu da azken 50 urteetan baina erronka berriak ere badira eta hurrengo gailurretara heltzea ez da erreza izango.[2]

Ama eta langileaAldatu

Profesional langilea eta aldi berean ama izaten hasi ziren aitzindarietako bat izan zen Iztueta 1970eko hamarraldian. Ordura arte ama lehenengo aldiz izatean ohiko zen bizitza profesionaletik erretiratzea eta etxeko bizimoduan bakarrik aritzea. Lanean jarraitzeko erabakia oso argi zuenez, moldatu egin zen ama eta langilea izaten, biak ala biak.[8][1]

ErrekonozimenduakAldatu

  • 1986z gero ISI International Statistical Institute-ko kide izendatua da.
  • 2000: UEUko sarrera-hitzaldia eman zuen izenburu honekin: "Matematikak: zenbaki eta eredu bizidunak"[51]
  • 2019: Urrezko Zeledon Elkarteko kidea da. 2019ko apirilaren 4an ekitaldi berezi batean jaso zuen diploma beste zazpi kide berrirekin batera..[52]

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e Aranburu Bengoetxea, Antton. (2015-10-03). «Angeles Iztueta, besterik gabe» EITB (Noiz kontsultatua: 2022-07-27).
  2. a b c Solasaldiak - Eusko Ikaskuntzako Solasaldiak: Anjeles Iztueta / Enrique Zuazua, -2017/05/04-Eusko Ikaskuntzako Solasaldiak: Anjeles Iztueta / Enrique Zuazua. (Noiz kontsultatua: 2017-06-23).
  3. Benzecri, J.-P.. (1982). Histoire et prehistoire de l'analyse des donnees.. Dunod ISBN 2-04-015467-1. PMC 300569489. (Noiz kontsultatua: 2022-07-20).
  4. a b EJko Kultura eta Hizkuntza Politika Saila. (2018-11-22). «Euskararen Aholku Batzordeak 'Gazteak eta euskara. Gauzatutako praktiken gaineko gogoetarako jardunaldiak' antolatu ditu, gaur eta bihar» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-27).
  5. UEUko Talde Eragilea: Nor da nor? – UEU365. (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
  6. «Euskal curriculuma: egungo esperientziak eta etorkizuneko aukerak. :: ikasi :: Udako Euskal Unibertsitatea» www.ueu.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-28).
  7. «Instituto de Educación Secundaria (IES) USANDIZAGA PEÑAFLORIDA AMARA | FORMACIÓN PROFESIONAL» pruebaslibres.net (Noiz kontsultatua: 2022-07-04).
  8. a b c d e f ASURMENDI, Mikel. «Anjeles Iztueta Azkue. Matematikaria: Matematika batez ere lengoaia da, Zientzien lengoaia» www.euskonews.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
  9. a b c Anjeles Iztueta: “UEUkideen sarea beti izan dut oso presente nire ibilbide profesional edo politikoan” – UEU-ren mintegia. (Noiz kontsultatua: 2021-03-25).
  10. Iztueta, Anjeles. (PDF) Bariantz-analisia. (Noiz kontsultatua: 2017-06-23).
  11. Iztueta, Anjeles. (PDF) Estatistika: errealitatearen ikerketa osagai nagusien analisiaren bidez. (Noiz kontsultatua: 2017-06-23).
  12. «Anjeles Iztueta eta Enrique Zuazua. Matematikariak: Zenbaki konplexuek badituzte bi zati, erreala eta imajinarioa. Errealitatean ere aurrera pausuak emateko beti erabili behar dugu errealismoa eta imajinazioa» www.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  13. Ikaskuntza, Eusko. (2017). (Bideoa) Eusko Ikaskuntzako Solasaldiak: Anjeles Iztueta - Enrique Zuazua. Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  14. (Gaztelaniaz) ASURMENDI, Mikel. «Anjeles Iztueta Azkue. Matemática: La Matemática es principalmente lenguaje, el lenguaje de las Ciencias» www.euskonews.eus (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  15. Amenabar, Anakoz. (2008-05-31). «"Datuak eskuan, arazo bat dugu gazteekin, eta neurriak behar ditugu" - Araba» Alea.eus (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  16. «Grafiko interaktiboak: Kanpo merkataritza» eu.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  17. Arrieta Alberdi, Leyre. (2004). Ekinez egina : la política educativa a través de sus textos. Alberdania ISBN 84-96310-27-2. PMC 433834230. (Noiz kontsultatua: 2022-07-22).
  18. a b c «Euskal Herriak: Erronka sozio-ekonomikoak | Gaindegia» www.gaindegia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  19. «Gaindegia - YouTube» www.youtube.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  20. (Gaztelaniaz) Azurmendi Ayerbe, Maria Jose. «ELABORACION DE UN MODELO PARA DESCRIPCION SOCIOLINGUISTICA DEL BILINGUISMO Y SU APLICACION PARCIAL EN LA COMARCA DE SAN SEBASTIAN» Tesis doctorales: TESEO (Noiz kontsultatua: 2018-03-08).
  21. (Gaztelaniaz) Urkijo Urrutia, Manu. (2016). «Gobierno corporativo responsable en el sector público empresarial: un análisis para la Comunicada Autónoma de Euskadi”» www.educacion.gob.es (UPV/EHU) (Noiz kontsultatua: 2021-05-03).
  22. Iztueta Azkue, Anjeles. «Google Académico» scholar.google.com (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
  23. (Ingelesez) Mas, Marta; Iztueta-Azkue, Anjeles. (2009). Microdata perturbation preserving multivariate relations of target categorical variables in the household environmental survey. (invited paper). United Nations Statistical Commission and Economic.
  24. «Joint UNECE/Eurostat Work Session on Statistical Data Confidentiality | UNECE» unece.org (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  25. Urtasun, Aritz Adin; Ahechu, Enara Galbete; Rique, Jorge Aramendi; Azkue, Anjeles Iztueta. (2013). «El método del cubo. Un método para seleccionar muestras equilibradas» Inguruak: Soziologia eta zientzia politikoaren euskal aldizkaria = Revista vasca de sociología y ciencia política (55): 1147–1157. ISSN 0214-7912. (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  26. Rique, Jorge Aramendi; Rementería, Elena Goni; Azkue, Anjeles Iztueta. (2013). «Análisis de la falta de respuesta en EUSTAT: el R-indicador y la composición de la muestra de respondientes» Inguruak: Soziologia eta zientzia politikoaren euskal aldizkaria = Revista vasca de sociología y ciencia política (55): 1171–1178. ISSN 0214-7912. (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  27. González, Virginia Luengo; Azkue, Anjeles Iztueta; Valle, Cristina Prado. (2013). «EUSTAT. Microdatos y técnicas de confidencialidad estadística» Inguruak: Soziologia eta zientzia politikoaren euskal aldizkaria = Revista vasca de sociología y ciencia política (55): 1179–1181. ISSN 0214-7912. (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  28. Berria.eus. (2000-06-09). «Gutxieneko diru sarrera handitzearen alde azaldu da Gizartera Gaietarako Sailburua» Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003. (berria.eus) (Noiz kontsultatua: 2022-07-19).
  29. Uriarte, Iñaki. (2000). «Inmigrazioari eta gizarte zahartzeari lotutako pobretasuna handitzen ari da.» Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003. (Berria.eus) (Noiz kontsultatua: 2022-07-19).
  30. Diaz de Mendibil, Ismael. (2003-05-30). «Elkarrizketa: Anjeles Iztueta» www.euskonews.eus (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  31. (Gaztelaniaz) «Anjeles Iztueta» El País 2004-06-26 ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  32. Arrieta Alberdi, Leyre. (2004). Ekinez egina : la política educativa a través de sus textos. Alberdania ISBN 84-96310-27-2. PMC 433834230. (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
  33. a b c Arrieta Alberdi, Leyre. (2004). Ekinez egina : hezkuntza politika bere idatzien bidez = la política educativa a través de sus textos. Alberdania ISBN 84-96310-27-2. PMC 433834230. (Noiz kontsultatua: 2022-07-04).
  34. Hik hasi. (2005). «099: Anjeles Iztueta, lau urtez EAEko Hezkuntza sailburu» www.hikhasi.eus (Hik hasi) ISBN 1135-4690. (Noiz kontsultatua: 2021-06-25).
  35. Arrieta Alberdi, Leyre. (2004). Ekinez egina : la política educativa a través de sus textos. Alberdania ISBN 84-96310-27-2. PMC 433834230. (Noiz kontsultatua: 2022-07-19).
  36. a b Sagarzazu, Jokin. «"Herri honek behar du EAJren eta EH Bilduren arteko aliantza"» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
  37. Berria. «Hizkuntz eskakizunik bako irakasleen auzian dekretua betearaziko duela berretsi du Iztuetak» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
  38. Berria. «Hizkuntz eskakizuna bete ez duten irakasleen auzian "malgutasuna" eskatu dio Arartekoak Jaurlaritzari» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
  39. «Haurreskolak Partzuergoa - YouTube» www.youtube.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  40. «Segurako haur eskola eta euskara bultzatzeko ekimenak» Goierriko Hitza 2019-12-02 (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  41. (Gaztelaniaz) EP. (2014-01-22). «Uriarte destaca el carácter “integrador” de los centros del consorcio ‘Haurreskolak’» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2022-07-21).
  42. (Gaztelaniaz) Iztueta, Anjeles. (2018-04-27). «Un árbol con raíces alavesas. San Prudencio 2018» suplemento.elcorreo.com (Elcorreo) (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).
  43. DV. (2020-09-19). «Ana Urkiza da Eusko Ikaskuntzako zuzendari berria» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  44. (Gaztelaniaz) Soria, Txema. (2017-05-16). «Regreso al futuro» El Correo (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  45. (Gaztelaniaz) «FUNDACIÓN ASMOZ DE EUSKO IKASKUNTZA» silo.tips (Noiz kontsultatua: 2020-10-26).
  46. “Gazteak-euskara binomio dinamikoa: erabilera sustatzeko gakoak" Jardunaldia. Dinamikaren txostena. Eusko Ikaskuntza.
  47. «Joseba Fernandez de Landa Aguirre :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» www.inguma.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-26).
  48. Fernandez de Landa, Joseba; Agerri, Rodrigo. (2021-08-30). «Social analysis of young Basque-speaking communities in twitter» Journal of Multilingual and Multicultural Development: 1–15. doi:10.1080/01434632.2021.1962331. ISSN 0143-4632. (Noiz kontsultatua: 2022-07-26).
  49. IKERGAZTEko sari berezia Joseba Fernandez de Landa-ri – Hizkuntza-teknologiak, Ixa Taldearen bloga. (Noiz kontsultatua: 2022-07-26).
  50. ikergazte. «SARIAK» IkerGazte 2021 (Noiz kontsultatua: 2022-07-26).
  51. Iztueta Azkue, Anjeles. (2000). Sarrera hitzaldia: matematikak: zenbaki eta eredu bizidunak. (Noiz kontsultatua: 2022-07-07).
  52. «URREZKO ZELEDONAK: BAZKIDE BERRIAK - CELEDONES DE ORO - NUEVOS SOCIOS» CELEDONES DE ORO - URREZKO ZELEDONAK 2019-03-16 (Noiz kontsultatua: 2021-05-04).

BibliografiaAldatu

  • Arrieta Alberdi, Leyre. (2004). Ekinez egina : la política educativa a través de sus textos. Alberdania ISBN 84-96310-27-2.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu