Ireki menu nagusia

Poliomielitis

Birus baten bidez transmititutako gaixotasun infekziosoa, ornomuinari eragiten diona. Gaixotze-prozesuan paralisia sortzen da, gero, sendatutakoan, ondorioak uzten dituena (txertaketa prebentiboei esker ia desagertuta dago)

Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.

Poliomielitisa edo polioa gaixotasun infekziosoa da, jatorri birikoa duena, hasieran digestio-aparatuari erasaten diona eta nerbio-sisteman kalte oso larriak eragin ditzakeena. Garai batean gizakien gaixotasun infekzioso nagusietako bat zen, baina gaur egun -txerto bati esker- guztiz kontrolpean dago ia mundu osoan.

Poliomielitis
Polio sequelle.jpg
Deskribapena
Mota gaixotasun biriko kutsakorra, peripheral neuropathya Itzuli, acquired motor neuron diseasea Itzuli, Central nervous system viral diseasea Itzuli
Enterovirus infectious diseasea Itzuli
Espezialitatea infektologia
Arrazoia(k) poliobirusa
Sortzen du Otter Valley polio epidemica Itzuli
1916 polio epidemica Itzuli
Identifikatzaileak
GNS-10-MK A80.9, A80, A80.3, A80.2, A80.4, A80.1 eta A80.0
GNS-9-MK 045, 045.9, 045.92 eta 045.90
DiseasesDB 10209
MedlinePlus 001402
eMedicine 001402
MeSH D011051 eta D011051
Disease Ontology ID DOID:4953 eta DOID:4953

Poliomielitisa aitortu beharreko gaixotasuna da Euskal Herrian. Azken urteotan ez da kasu bakar bat ere agertu EAE-an.[1]

Eduki-taula

Etiologia [2]Aldatu

 
poliobirus

Poliomielitisaren eragilea Pikornabirusen taldeko birus bat da. Birus hauek RNA dute material genetiko gisa, kapside ikosaedriko batek babestua. Pikornabirus taldearen barnean bi birus mota daude: enterobirusak eta errinobirusak. Lehenengoek digestio-aparatuan sortzen dituzte gaitzak, eta bigarrenek eztarrian eta sudurrean. Poliomelitisaren birusa, hain zuzen ere, enterobirusen kategorian sailkatzen da.

Poliomielitisa aspalditik ezaguna bada ere, birus eragilea ez zen 1909. urtera arte identifikatu (Landsteiner eta Popper-ek). Gizakia da birus horren gordailu bakarra.

Gaur egun poliomielitis birusaren hiru serotipo ezagutzen dira: PV1, PV2 eta PV3. Hirurak dira patogenoak.

Epidemiologia[3]Aldatu

Munduko herrialde garatuetan edateko uraren kalitatea bermatuta dago, araztegietan ura kloratu eta edangarri bihurtzen baita. Horrek, umei jartzen zaien txertoarekin batera, desagerrarazi du polioa herrialde horietatik (gaitz hori ur kutsatuen bidez -gehienbat- transmititzen baita).

Gaur egun, Europa eta Amerika osoan desagertu da gaitza. Afrika eta Asiako herrialde gutxi batzuetan besterik ez dira kasu berriak agertu. 1988an 350.000 gaixo inguruk harrapatu zuen gaitza mundu osoan; 2005ean, 1.800-ek besterik ez. Osasunerako Mundu Erakundearen (OME) helburua poliomielitisaren desagerpen osoa izaten da. Hori gertatuko balitz Lur planetatik kanporatzen den bigarren gaixotasun kutsakorra izango litzateke, baztangaren ostean.

Infekzioa[4]Aldatu

Polioaren birusa gorozki-aho bidetik transmititzen da. Horrek esan nahi du gorotzez kutsatutako ur edo janariak direla gaitzaren iturburua.

Gaixoek milioika birus kanporatzen dituzte haien gorozkiekin. Edateko urak tratamendu egokia jasotzen ez badu araztegietan, eta hondakin-urekin kontaktuan egoten bada, polioaren birusak gorotz-aho bidea osa dezake, eta edateko ura gaitzaren sorburua bihurtzen da.

Hain ohikoa ez bada ere, listuaren bidez ere kutsa daiteke poliomielitisa.

Birusak umeak infektatzen ditu batik bat. Aho-bidetik sartzen da gorputzean, eta urdailaren pH azidoa jasan ondoren hestera iristen da. Bertan, hesteko mukosak eta Peyer plakak kolonizatzen ditu. Peyer plaketatik birusak gorozkietara doaz, eta hauekin batera kanporatzen dira.

Hesteetatik, eta linfaren bidez, birusa odolera heldu eta hortik gorputz osora zabaltzen da. Kasu gutxi batzuetan nerbio-sistemara ere irits daiteke, kalte oso larriak eraginez.

Sintoma klinikoak [5]Aldatu

Gaixotasun honek nahiz eta paralisia eta heriotza ekarri, infektatutako pertsona gehienek ez dute sintomarik jasaten. Hori dela eta, ez dira jabetzen gaixorik daudenik. Existitzen diren poliomielitis moten arabera, sintoma ezberdinak ezagutzen dira.

Poliomielitis ez paralitikoaAldatu

Honek síntoma ez larriak eragiten ditu, influenzaren antzekoak direnak. Sintoma hauek 10 egun iraun ditzakete, eta honako hauek dira:

  • Sukarra
  • Eztarriko mina
  • Buruko mina
  • Goraleak
  • Nekea
  • Bizkarreko mina
  • Lepoko mina
  • Beso eta hanketan mina
  • Muskuluetako ahulezia


Poliomielitis paralitikoaAldatu

Poliomielitis mota hau larriagoa eta ez-ohikoa da. Honen sintomak aurrekoaren berdinak dira, sukarra eta buruko mina, besteak beste. Hala ere, aste bat igaro ondoren, beste sintoma batzuk agertzen dira:

  • Erreflexuen galera
  • Muskuluetako min handia eta ahulezia
  • Gorputz adar ahulak


Sindrome pospoliomielitikoaAldatu

Poliomielitisa pairatu ondorengo urteetan agertzen diren hainbat sintomen multzoa osatzen du sindroma honek. Honako hauek dira:

  • Muskulu eta giltzaduretako mina edo ahulezia
  • Nekea
  • Atrofia muskularra
  • Arnasteko edo irensteko zailtasuna
  • Loarekin erlazionaturiko arnas asaldurak, apnea, adibidez.
  • Hotza jasateko zailtasunak

Diagnostikoa [6] eta Pronostikoa[7]Aldatu

Azterketa fisiko baten ondoren, medikuak honako seinale hauek antzeman ditzake:

  • Erreflexu anormalak
  • Bizkarraren zurruntasuna
  • Buruz gora egoterakoan burua edota hankan altxatzeko zailtasuna
  • Lepoko zurruntasuna
  • Lepoa tolesteko zailtasuna

Burutu daitezkeen azterketen artean, medikuak hurregoak egingo ditu


Gaixotasun honen pronostikoa existitzen diren poliomielitis motaren eta kaltetzen duen gorputz atalaren araberako izango da. Kasu askotan, sintomen sendatze totala eman daiteke bizkarezur muina eta garuna kaltetuta ez badaude. Garuna eta bizkarezur muina kaltetzen direnean, arnasketa arazoak eta heriotza era, sor dezake;nahiz eta, hau kasu larrienetan gertatu. Ohikoena, elbarri geratzea izango da.

Profilaxia [8] eta tratamendua[9]Aldatu

Prebentzioaren aldetik txerto bat erabiltzen da, Sabin-en txertoa, ume guztiei ematen zaiena. Euskal Herrian txertaketa-egutegian ezarrita dago, eta aho-bidetik ematen da, 5 dositan (2,4,6,18 hilabeteetan eta 6 urteekin). Txertoa birus moteldu batekin egina da, eta immunitate iraunkorra eragiten du. Birusen hiru serotipoen aurka da eraginkorra.


Ez dago tratamendu zehatzik gaixotasun honetarako, beraz, sintomak kontrolatu egiten dira infekzioa aurrera doan heinean. Tratamendua sintomen larritasunaren arabera esleituko dira; baina batez ere, tratamendua, gaixoaren ongizatean eta konplikazioen prebentzioan oinarritzen da. Honakoak izan daitezke tratamendu egokiak sintomen arabera:

  • Analgesikoak, buruko eta giharreko mina arintzeko.
  • Fisioterapia, giharren mugikortasuna eta bere funtzionalitatea berreskuratzeko eta mantentzeko.
  • Bero hezea, mina eta gihar espasmoak murrizteko.
  • Arnasgailuak erabiltzea, arnasketa laguntzeko.


ErreferentziakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Poliomielitis  
  1.   «OMS | Poliomielitis» WHO . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .
  2. (Gaztelaniaz)  «Polio: MedlinePlus enciclopedia médica» medlineplus.gov . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .
  3.   «Poliomielitis. Epidemiología y situación mundial - Joomla» www.amse.es . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .
  4.   «Poliomielitis | Comité Asesor de Vacunas de la AEP» vacunasaep.org . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .
  5.   «Poliomielitis - Síntomas y causas - Mayo Clinic» www.mayoclinic.org . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .
  6. (Gaztelaniaz)  «Diagnóstico de la poliomielitis» www.webconsultas.com 2013-08-20 . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .
  7. (Gaztelaniaz)  «Poliomielitis - Enfermedades infecciosas» Manual MSD versión para profesionales . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .
  8.   Navarro, Martínez; Ferrán, J. (2013-10) «Los estudios epidemiológicos sobre la poliomielitis en España antes de la vacunación» Revista Española de Salud Pública (5): 429–441 doi:10.4321/S1135-57272013000500002 ISSN 1135-5727 . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .
  9. (Ingelesez)  says, Jackie Coogan (2012-07-17) «Tratamiento de la poliomielitis» News-Medical.net . Noiz kontsultatua: 2019-03-07 .