Ireki menu nagusia

Bogota[1] (gaztelaniaz: Bogotá), izen ofiziala Bogotá Distrito Capital (D. C.), Kolonbiako hiriburua eta hiririk handiena da. Cundinamarca departamenduko hiriburua bada ere, alderdi administratiboan Hiriburu Barruti bereizi eta deszentralizatua da[2]. Herrialdearen erdialdean dago, 2.640 metrotan itsas mailatik gora. 1.776 kilometro koadroko eremua dauka[3] eta 2005ean 6.776.009 biztanle zituen; metropoli-barrutiak 7.881.156 zituen[4]. Hego Amerikako bosgarren hiri handiena da, Sao Paulo, Rio de Janeiro, Buenos Aires eta Limaren ondoren.

Bogota
Bogotá
 Kolonbia
Bogotá, Cundinamarca, Colombia.jpg
Goitik behera eta ezkerretik eskuinera:Hiriaren ikuspegia, Colpatria dorrea, Avenida Jiménez de Quesada, Señor Caído de Monserrate santutegi-basilika eta Bolibar plaza.
Flag of Bogotá.svg Escudo de Armas de Bogota.svg
Administrazioa
Herrialdea  Kolonbia
Departamendua Hiriburu Barrutia
Alkatea Enrique Peñalosa Londoño
Izen ofiziala Bogotá D. C.
Jatorrizko izena Bogotá
Posta kodea 11
Geografia
Koordenatuak 4° 35′ 56″ N, 74° 04′ 51″ W / 4.5988888888889°N,74.080833333333°W / 4.5988888888889; -74.080833333333Koordenatuak: 4° 35′ 56″ N, 74° 04′ 51″ W / 4.5988888888889°N,74.080833333333°W / 4.5988888888889; -74.080833333333
Bogota hemen kokatua: Kolonbia
Bogota
Bogota
Bogota (Kolonbia)
Capital District in Colombia.svg
Azalera 1.775,98 km²
Altuera 2.640
Mugakideak Cota, Colombia Itzuli, Soacha, Chía Itzuli, Funza Itzuli eta Mosquera Itzuli
Demografia
Biztanleria 7.150.000 bizt. (2018)
Metropolia 9.300.331
Dentsitatea 4.531,05 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera 1538ko abuztuaren 6a
Telefono aurrizkia 1
Ordu eremua UTC−05:00
Hiri senidetuak Miami, Dubai, Cádiz, Tegucigalpa, Londres, Turin, Amsterdam, Chicago, Buenos Aires, Mexiko Hiria, Atenas, Madril, Tripoli, Seul, Amsterdam, Ramallah, La Paz eta Brasilia
Matrikula BOG
Hizkuntza ofiziala gaztelania
http://www.bogota.gov.co/
Metropolitan Area of Bogota.png

IzenaAldatu

Izena txibtxazko "bacatá" hitzatik dator, «mugaldeko lurraldea» esan nahi duena.

GeografiaAldatu

Bogota Kolonbiaren erdialdean dago, 2.640 metrotan itsas mailatik gora, Bogotako sabanan. Hau Andeetako goi-ordoki bat da, Ekialdeko mendilerroan kokatua.

KlimaAldatu

Datu klimatikoak (Bogotá, El Dorado nazioarteko aireportua)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 24.9 24.8 24.9 23.2 23.5 23.1 22.4 23.6 23.3 23.6 24.0 23.8 24.9
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 19.9 19.9 19.9 19.5 19.2 18.7 18.3 18.6 19.0 19.2 19.3 19.5 19.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 5.5 6.4 7.6 8.5 8.7 8.3 7.7 7.3 7.1 7.6 7.9 6.3 7.4
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) −3.0 −6.4 −3.2 0.0 0.7 1.0 0.4 −1.5 −0.2 0.5 −3.0 −6.0 −6.4
Euria (mm) 29.4 41.1 65.3 103.0 92.2 53.8 41.9 45.9 70.0 107.0 91.3 52.8 793.7
Euri egunak (≥ 1 mm) 8 11 14 18 20 18 17 16 16 18 17 12 185
Eguzki orduak 187.1 148.2 143.1 109.8 112.9 113.9 136.3 137.3 122.1 120.7 130.8 162.9 1625.1
Iturria: [5]

HistoriaAldatu

Indiar txibtxen zibilizazio-gunea izan zen. 1538ko abuztuaren 6an Gonzalo Jiménez de Quesada espainiar konkistatzaileak fundatu zuen Santa Fé de Bogotá izenarekin. Espainiaren Granada Berriko Erregeorderriaren hiriburua izan zen (1598-1819) Kolonbiako hiriburu bihurtu baino lehen. 1827. urteko lurrikarak suntsitu zituen hiriko eraikuntza zaharrak[6].

HedabideakAldatu

Herri eta hiri senidetuakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1.   Euskaltzaindia 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak .
  2. Organización del Distrito Capital, bogota.gov.co
  3. Bogotá una ciudad andina, bogota.gov.co
  4. 2005eko erroldaren emaitzak, dane.gov.co
  5. Instituto de Hidrología, Meteorología y Estudios Ambientales http://bart.ideam.gov.co/cliciu/bogota/tabla.htm
  6. Lur entziklopedietatik hartua.
  7. (Gaztelaniaz)  «Cádiz sella su hermanamiento con ciudades de la Ruta Mutis en Colombia», La Voz de Cádiz, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .
  8. (Ingelesez)  Sister Cities International, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .
  9. (Ingelesez)  Chicago Sister Cities, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .
  10. (Gaztelaniaz)  Gustavo Petro, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .
  11. (Gaztelaniaz)  db-city.com, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .
  12. (Ingelesez)  City of Miami, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .
  13. (Gaztelaniaz)  «Bogotá firma acuerdo de hermandad con Ramala, Palestina», El Tiempo, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .
  14. (Ingelesez)  Seoul Metropolitan Government, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .
  15. (Gaztelaniaz)  Unión de Ciudades Capitales Iberoamericanas, . Noiz kontsultatua: 2018-07-17 .
  16. (Gaztelaniaz)  Portal web del Ayuntamiento de Madrid, . Noiz kontsultatua: 2018-07-19 .

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bogota