Ireki menu nagusia

Guyana[1][2] (frantsesez Guyane edo Guyane française), sarri Guyana Frantsesa[1] Guyana estatutik bereizteko, Frantziako itsasoz haraindiko departamendua (DOM) eta eskualdea da, Hego Amerika iparraldean kokatua.

Guyana
Guyane
Frantziako itsasoz haraindiko eskualdea
Ikurra
Bandera Armarria
PrefekturaCayenne
Departamenduak 1
Agintariak
 -  Presidentea Rodolphe AlexandrE (PS)
 -  Prefeta
Geografia
 -  Guztira 86,504 km2
Biztanleria
 -  Zenbatespena  (2005) 195.506 bizt.
 -  Dentsitatea 2 bizt./km2
Webgunea
Kontseilu Orokorra

Hego Amariketako ipar-ekialdeko itsasertzean, Guyanetako Mendigunearen, Surinamen eta Brasilen artean dago. Mugak Maroni ibaia mendebalean eta Oyapock ibaia ekialdean ditu, Tumuc-Humak mendia hegoaldean. 91.000 km2-ko azalera du. Prefektura Cayenne hirian dago.

Cayenneko udaletxea

Eduki-taula

GeografiaAldatu

Lurralde ia osoa oihanak estaltzen du. Biztanle gehienak itsasertzean bizi dira, oihanetako indiar ibiltariak izan ezik.

EkonomiaAldatu

Itsasertzean lantzen dira gai nagusiak (azukre kanabera, banana, arroza, mandioka, artoa, tabakoa). Arrantzak ez du garrantzi handirik. Oihanean zur bikaineko zuhaitzak ditu, eta meategi aberatsak ere bai (Kaw eskualdean bauxita meategi handiak), baina batzuk zein besteak ustiatu gabe. Frantziak 1966an espazioaren ikerketarako zentro bat eraiki zuen itsasertzean.

HistoriaAldatu

XVII. mendekoak dira Guyanari buruzko lehen berriak; Cayenne 1637an sortu zen. Frantsesak eta holandarrak kolonizatzen saiatu ziren, eta konpainia frantses bat finkatu zen bertan. Ingelesek eta ondoren holandarrek hartu zuten (Bredako hitzarmena, 1667), eta d’Estrées almiranteak beretu zuen azkenik.

Kolonizatzen saiatu arren, XVIII. mendean ahalegin guztiek huts egin zuten eta kolono asko hil ziren. Esklabotza berriro indarrean jarri zenean (1804), beltzek ihes egin zuten. Portugalen mendean egon ondoren (1809-1814), esklabotasunean oinarrituriko kolonizazio frantsesa galdu egin zen hura indarrik gabe utzi zenean (1848-1849). 1852an kartzela eraiki zen bertan (1945ean kendua).

HizkuntzakAldatu

Hizkuntza ofizial bakarra frantsesa da, baina guyanar kreolera ere mintzatzen da.

Banaketa administratiboaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b   36. araua Euskaltzaindia . Noiz kontsultatua: 2010-9-22 .
  2.   Euskaltzaindia (2006-5-26) Frantziako Errepublikako eskualde-, departamendu- eta hiriburu-izenak .

Kanpo loturakAldatu