Nemesio Etxaniz

euskal idazlea

Nemesio Agapito Etxaniz Aranbarri (Azkoitia, Gipuzkoa, 1899ko abenduaren 19a - Donostia, Gipuzkoa, 1982ko urtarrilaren 27a) euskal idazlea eta apaiz katolikoa izan zen.

Nemesio Etxaniz
Bizitza
Izen osoa Nemesio Agapito Etxaniz Aranbarri
Jaiotza Azkoitia1899ko abenduaren 19a
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Heriotza Donostia1982ko urtarrilaren 27a (82 urte)
Hezkuntza
Heziketa Comillasko Pontifize-Unibertsitatea
Hizkuntzak gaztelania
euskara
Jarduerak
Jarduerak idazlea eta poeta
Izengoitia(k) Erratzu, Artiz'tar Xabier eta Amillaitz
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Erromatar Eliza Katolikoa
Literaturaren Zubitegiko fitxa 34

Besteak beste, Anttoni ta Antton kantu ezagunaren egilea da.[1][2] Gernika. Eusko Kantata-ko letra ere berak egin zuen.[3]

Euskal Kantagintza Berriaren aita espiritualaAldatu

Nemesio Etxanizen[4] ibilbidea Patri Urkizuren ahotan (Ahotsak proiekturako)

1951. urtean, Nemesio Etxanizek Kanta-kantari izeneko kantutegia argitaratu zuen. Hitzaurrean, ederki islatu zuen garai hartako euskal musikaren egoera zein zen. Abesbatzetan kantatzeko doinuak, otxoteen musika eta herri kantu tradizionalak kenduta, basamortua zen euskal abestigintza. Inguruko herrietan nagusitzen ari ziren doinu eta erritmo berriek ez zuten islarik gurean, erdarazko eredu inportatuetan ez bazen.

Kezka horrek akuilatuta, kantagintza berritzeko beharra aldarrikatu zuen Etxanizek. Hura hasi zen zenbait tango, runba, pasodoble eta modako beste doinu batzuk moldatzen eta euskaratzen. Haren ekarpenak segida izan zuen; izan ere, handik gutxira dantza talde batzuk -Azkoitiko Kontrapuntoak eta Bilboko Soroak, besteak beste- hasi ziren kantu zaharrak modu berrian ematen. Eta horien atzetik etorri ziren besteak, egoera irauli zutenak. Tunelaren ilunean argia ikusten hasi zen. Nemesio Etxanizi zor zaio Euskal Kantagintza Berriaren aitatasuna (espirituala, bederen).

Gizalegearen alde konprometituaAldatu

60ko hamarkadatik aurrera, agertzen ari ziren tortura kasuen salaketan nabarmendu zen. 1968 hasieratik erregimen frankistak askotariko errepresio ekintzak egin zituenean, gogor salatu zituen agertzen ari ziren tortura kasu larriak, haietako batzuk Meliton Manzanas torturatzaile ezagunak eraginda.[5]

Bere kristau sinesmenean oinarrituta, poliziak eragindako giza eskubideen urraketen eta agintarien utzikeriaren berri idatziz gutunak helarazi zizkion Gipuzkoako gobernadore zibilari.[5]

LanakAldatu

NarrazioaAldatu

NobelaAldatu

PoesiaAldatu

AntologiaAldatu

AntzerkiaAldatu

KantuakAldatu

ErlijioaAldatu

GramatikaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. https://www.jakin.eus/show/eea24686a15d937f2e215b66156ceed51959363d81 eta 83 orrietan.
  2. http://klasikoak.armiarma.eus/idazlanak/E/EtxanizLurBerriBila098.htm
  3. http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/sorozabal-mariezkurrena-pablo/ar-109600/
  4. .
  5. a b (Gaztelaniaz) 1968. Gipuzkoa en estado de excepción. Aranzadi / UPV/EHU, 185-215 or. ISBN 978-84-17713-00-3.

BibliografiaAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo loturakAldatu

  • Miren Izagirre Etxebeste eta Bernardo Estornés Lasa: «Nemesio Agapito Echániz Arambarri», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
  • Nemesio Etxaniz, Literaturaren Zubitegia.
  • http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/bidegileak/35_nemesio-etxaniz.pdf