Artikulu hau Euskal Herriko izate mitologikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Amalur (argipena)».

Amalur (batzuetan Ama Lur edo Ama Lurra mugatzailearekin[1]) Eguzkiaren eta Ilargiaren amatzat hartzen da Euskal mitologian.

Izakiez gain, pertsonaia mitologikoen, numenen eta arimen bizileku omen da. Amalurrak landareen eta animalien bizia ziurtatzen du. Amalurrak altxor izugarriak gordetzen ditu bere baitan[2][3]. Fruituak eskaintzen ditu oparitzat eta bazka sortzen haziendak ugal daitezen. Urrez beteriko idinarruak aipatzen dira mendi eta leize anitzetan, eta gizaki ugari saiatu izan da hainbat leku-zulatzen mito horiei jarraikiz. Besteak beste, Ataungo Urrezulon, Mairulegorretako leizean, Nabarnizko Maruelexan, Dimako Baltzolan, Goronaetako Iruaxpen, Puterrin...

Diru-txanponak eskaintzen zitzaizkion Lur jeinuari, Ama Lurra zaintzen duen jeinuari alegia[erreferentzia behar], ordainean mesedeak jasotzeko esperantzan. Eliza katolikoak ohitura hori bereganatu, eta baseliza barruetan txanponak uztea salbazio meritua bihurtu du: Done Mikel Aralarkoaren santutegian, Usurbilgo Urdaiaga auzoko San Esteban baselizan, Hernaniko Zikuñako Amaren baselizan, Orioko San Joan elizan, Zegamako San Pedron, Asteasuko Santa Marinan, eta beste hainbat eta hainbatetan.

ErreferentziakAldatu

  1. Mitologia - Auñamendi Eusko Entziklopedia. . Noiz kontsultatua: 2018-10-08.
  2. Ortiz-Osés, Andrés. (1985). Antropología simbólica vasca. Anthropos Editorial del Hombre ISBN 84-85887-84-0.
  3. Lezama Perier, Patxi Xabier. (2016). Mitología vasca. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu