Ireki menu nagusia

Federiko Krutwig Sagredo (Getxo, Bizkaia, 1921eko maiatzaren 15a - Bilbo, Bizkaia, 1998ko azaroaren 15a) euskal idazle eta politikaria izan zen.

Federiko Krutwig
Federiko Krutwig euskaltzaina 1989an.jpg
Bizitza
Jaiotza Getxo1921eko maiatzaren  15a
Herrialdea  Bizkaia, Euskal Herria
Heriotza Bilbo1998ko azaroaren  15a (77 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak alemana
euskara
greziera
gaztelania
frantsesa
portugesa
Jarduerak
Jarduerak idazlea, politikaria eta akademikoa
Kidetza Euskaltzaindia
Euskadi Ta Askatasuna
Izengoitia(k) Fernando Sarrailh de Ihartza eta Heiko Sagredo de Ihartza
Literaturaren Zubitegiko fitxa 75

BizitzaAldatu

Aita alemana zuen, lanbidez enpresaria, eta ama, aldiz, veneziar jatorriko bizkaitarra. Nerabezaroan euskara bere kasa ikasi zuen. 1941ean Resurreccion Maria Azkue ezagutu zuen eta elkarlanean aritu ziren heriotzak banatu zituen arte. 1943an gainbeheran zegoen Euskaltzaindian sartu eta Azkuerekin batera suspertu egin zuten. Garai hartan pintoreen Mikeldi taldea eta Ikerketaren Julio de Urquijo Institutua eratu zituen. Euskararen batasun literarioaren sustatzaile nagusietako bat izan zen Krutwig.[1]

Ekialdeko hizkuntzak ikasi zituen Frantziako Sorbonako Unibertsitatean eta Alemanian. Gernika aldizkarian (1945-53) lapurtera klasikoaren eta ekialdeko erlijioekiko aldekotasunak agertu zituen. 1952an Hego Euskal Herria utzi behar izan zuen, bere ideiengatik eta Euskal Herriko Elizari buruz egin zituen kritikengatik.

1963an Vasconia argitaratu zuen, Fernando Sarrailh de Ihartza ezizenaz. Bertan Euskal Herriaren historia arakatu zuen ikuspegi erabat iraultzaileaz. Sabin Aranaz geroztik garatutako nazionalismoaren kritika zorrotza eginez, beste abertzaletasun mota baten alde hitz egin zuen, batez ere mugimendu antikolonialisten iturrietatik edanez. Franco diktadore espainiarraren poliziak ETAren inspirazio iturritzat jo zuen liburua. Alde horretatik, egia da ETAren sortzaile eta kideetako askok idazlana goraipatu egin zutela, baina horrek erakundean izan zuen indarrari buruz eztabaidak daude. ETAren V. Biltzar Nagusian oso txosten garrantzitsua aurkeztu zuen Krutwigek.

Helenista saiatua zen eta lapurtera klasikoa proposatu zuen euskara batuaren oinarri gisa, eredu kultista baten alde. Bide horretatik, euskarazko idazlan guztietan eredu horixe bera erabili zuen, baita 1968 ondotik ere.

Alfontso Irigoien, Manu Ertzilla eta Josu Lavínekin batera Jakintza Baitha elkartearen sortzaileetako bat izan zen 1985 urtean, kultura helenistikoa bultzatu eta ezagutarazteko helburuarekin. Elkarteak "Halcón: Revista de Cultura Griega" aldizkaria argitaratu zuen. Bizitzako azken urteetan Jose Maria Gorordoren Euskal Hiritarren Egitekoak alderdiaren hautagai zerrendetan aurkeztu zen. Hala ere, hil baino hilabete batzuk lehenago, Euskal Herritarrok hautesle elkartearen sustengatzaileen artean egon zen.

LanakAldatu

SaiakeraAldatu

NarrazioaAldatu

 
Lehen lerroan, Luis Villasante eta Juan San Martin, Euskaltzaindiak Euskal Herriko erakunde publikoekin akordioa sinatu zuen egunean. Haien atzean, Federico Krutwig, Patxi Altuna, Alfonso Irigoien eta Pello Salaburu.
  • Belatzen Baratza. Mikelditarrak. Euskal errankaria hamaika irazkietan eta bederatzi bilbetan, 1979. Ediciones Vascas.
  • Ekhaitza, 1980. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (1. liburukia): Igibarziaren iphuinak , 1982. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (2. liburukia): Jakintza-Baitha, 1982. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (3. liburukia): Otsoaren bidea, 1982. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (4. liburukia): Erroten burgiko mystêrioa, 1982. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (5. liburukia): Harbelnoren amazônak, 1982. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (6. liburukia): Mystagintza zaharra, 1982. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (7. liburukia): Ortziren zaldiak, 1983. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (8. liburukia): Garaziko oihanaren thauma, 1983. Luis Haranburu.
  • Belatzen Baratza (9. liburukia): Sua ez da hilten, 1983. Luis Haranburu.

ItzulpenaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. "Krutwig Sagredo, Federico". Ondarebideak.eus

BibliografiaAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Federiko Krutwig