Azkaine

Lapurdiko udalerria

Azkaine[2] Lapurdiko hego-mendebaldeko barnealdeko udalerria da, Lapurdi Itsasegian kokatua.

Azkaine
 Lapurdi, Euskal Herria
Ascain depuis la Rhune.jpg
Azkaineko herrigunea Larrun menditik ikusia.

Blason ville fr Ascain (Pyrénées-Atlantiques).svg
Armarria


<mapframe> problems:

  • Attribute "latitude" has an invalid value
  • Attribute "longitude" has an invalid value
Kokapena
Herrialdea  Euskal Herria
Lurraldea  Lapurdi
Administrazioa
Estatua  Frantzia
Eskualdea  Akitania Berria
Departamendua  Pirinio Atlantikoak
Elkargoa Euskal Hirigune Elkargoa
Barrutia Baiona
Kantonamendua Uztaritze-Errobi eta Urdazuri ibarrak
Izen ofiziala Blason ville fr Ascain (Pyrénées-Atlantiques).svg  Ascain
Auzapeza Jean-Louis Fournier (divers droite)Jean Louis Laduche(2008-2014)
Posta kodea 64310
INSEE kodea 64065
Herritarra azkaindar
Geografia
Azalera 19,27 km²
Garaiera 5-883 metro
Distantzia - km (Baionatik)
Demografia
Biztanleria 4.209 (2018: Green Arrow Up.svg 15)
alt_left 2.171 (%51.6)2.023 (%48.1) alt_right
Dentsitatea 216,24 biztanle/km²
Zahartzea[1] % 13,84
Ugalkortasuna[1] ‰ 57,24
Ekonomia
Jarduera[1] % 73,42 (2011)
Desberdintasuna[1] % 7,66 (2011)
Langabezia[1] % 6,15 (2013)
Euskara
Euskaldunak % 8,49 (2010)
Erabilera % 0,4 (2011)


Gaur egun 4.000 biztanle inguru ditu.

GeografiaAldatu

Ingurune naturalaAldatu

 
Azkaine, Nazioarteko Espazio Estaziotik ikusia.
 
Urdazuri, udalerria gurutzatzean

Larrun mendiak Azkaine ipar-mendebaldean dauka, eta herria tontorrera igotzeko abiapuntua da.

Urdazuri (Nivelle frantsesez) ibaiak udalerria gurutzatzen du, bertara isurtzen diren Ibardingo erreka, Arraioko erreka, Etxeberriko erreka eta Galardiko errekarekin batera.

Beste bi mendi aipatu behar dira, txikiagoak direnak. Herriaren Ekialdean kokatzen dira, Bizkarzun (185 m) eta Esnaur (273 m).

Udalerri mugakideakAldatu

Etxeak eta auzoakAldatu

  • Telleriaberria[3]
  • Xakarroko Errota[3]
  • Xeruen Borda[3]
  • Xorroetaberria[3]
  • Xuanen Borda[3]
  • ZA Lanzelai[3]
  • Zelaia[3]
  • Zelaiako Borda[3]

HerriaAldatu

Herri horretan Pierre Loti idazlea ongi jabetu zen giro herrikoiaz, Ramuntcho nobelaren goiargi literarioa edertzeko. Otharre hotelean zirriborratu zuen, hain zuzen.

Herrigunean nabarmentzeko modukoak dira Jasokunde eliza, Herriko Etxea, pilotalekua, Larrungo ur freskoa jariatzen duen iturria, hotel batzuk eta etxetxoak.

Elizaren alboko fatxadan cagot edo agoteen­tzako bereizkeriazko atea ikus daiteke oraindik ere. Barneal­dean hiru galeria ditu el­karren gainean, San Mateoren irudi baliotsu bat ere bai, eta belaontzi bat, eliztarren baten ofrenda. Alboko hilerrian disko‑formako eta bestelako hilarriak daude. Haietako bat indiano batena, indiano izateaz loriatzen zena: Hau da thomba Miguel D’Arraiaga Azcaingo Indiano Jaunarena. Hilla Octobre 22‑1651.

Hainbat hotel eta zenbait kanpin izateak Azkaineko giroaren eta paisaiaren bikaintasuna ondo asko adierazten du.

HistoriaAldatu

Megalitoen aztarnak daude Larrungo magaletan. XVII. mendean garai zailak izan ziren herrirako, Pierre de Lancrek abiatutako sorgin-ehiza zela-eta. Halaber, Hogeita Hamar Urteko Gerraren ondorioz espainiar armadak Azkaine eta inguruko herriak okupatu zituen. Mende hartan ere gerra zibila piztu zen "sabeltxuri" eta "sabelgorri"en artean.

Bigarren Mundu Gerran zehar, iheslarientzat pasabidea izan zen mugaren bestalderakoa.

DemografiaAldatu

XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran 1.200 biztanle inguru izan zituen Azkainek. 1940ko hamarkadatik aurrera, ordea, hazkunde nabaria izan zuen eta mende bukaerarako 3.000 biztanleen maila gainditu zuen. XXI. mendearen bigarren hamarkadan 4.000 biztanletik gora zituen Azkainek.


Azkaineko biztanleria
Datuen iturburua: INSEE

KulturaAldatu

Azkaineko Maixan Albistur[4] (Ahotsak[5] proiekturako)

EuskaraAldatu

Azkainen hizkera kostatarra[6] mintzatzen da, nafar-lapurtarraren sartaldeko aldaera bat.

Gaur egun, biztanleen %9 inguru baino ez da euskal hiztuna. Herrian ikastola dago, eta 100 ikasle inguru ditu.[7]

Ondasun nabarmenakAldatu

Azkaindar ospetsuakAldatu

Herri senidetuakAldatu

Argazki galeriaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Euskaltzaindia: 150. araua: Lapurdiko udal izendegia.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an Géoportail - Institut géographique national (France). Géoportail. Noiz kontsultatua: 2011/10/26.
  4. «Albistur Agirre, Maixan - Ahotsak.eus» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2019-01-02.
  5. «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2019-01-02.
  6. «Kostatarra - Ahotsak.eus» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2018-11-15.
  7. "Azkaingo ikastola".
  8. (Frantsesez) Frantziako Kultura Ministerioa - Mérimée datu-basea, Azkaineko erromatar zubiari buruzko oharra (2011-03-22an eskuratua)

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Lapurdi