Kuartango

Arabako udalerria

Kuartango[2] Arabako mendebaldeko udalerri bat da, Añanako kuadrillako eta Arabako Ibarren eskualdeko udalerrien artetik iparraldekoena. Gasteiztik 28 bat kilometro mendebaldera dago.

Kuartango
 Araba, Euskal Herria
Zuhatzu kuartango.jpg
Herriburua, Zuhatzu Kuartango, mendebaldetik begiratuta; atzean, Badaia mendilerroa.

Kuartangoko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Añana
Izen ofiziala Escudo de Cuartango (Álava).svg Kuartango
Alkatea Iñaki Guillerna Saenz
Posta kodea 01430
INE kodea 01020
Herritarra kuartangar
Kokapena
Koordenatuak 42° 53′ 10″ N, 2° 55′ 39″ W / 42.88623625°N,2.92750221493°W / 42.88623625; -2.92750221493Koordenatuak: 42° 53′ 10″ N, 2° 55′ 39″ W / 42.88623625°N,2.92750221493°W / 42.88623625; -2.92750221493
Azalera 84,39 km2
Garaiera 594 metro
Distantzia 28 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 356 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 7)
% 57,73 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 42,27
Dentsitatea 4,22 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 2,72
Zahartze tasa[1] % 8,59
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 32,79
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 87,5 (2011)
Genero desoreka[1] % 19,42 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 7,85 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 19,1 (2010)
Euskararen erabilera % 2,2 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera data XVI. mendea
Webgunea http://www.kuartango.eus/

GeografiaAldatu

 
Baia ibaia, Zuhatzu Kuartango zeharkatzean.
 
Uribarriko herria, Arkamu mendilerroaren oinean.

Inguru naturalaAldatu

Baia ibaiak eta haren eskuineko zenbait adarrek eratutako haran batean dago udalerria; eskuineko ibaiadar horietatik handiena Vadillo da. Baiak iparretik hegora zeharkatzen du Kuartango, eta handik mendebaldera dago udalerriko lur gehiena. Harana hiru mendilerrok mugatzen dute: Badaiakoak, ekialdean; Arkamukoak, hego-mendebaldean; eta Gibijokoak, iparraldean. Hegoaldean, berriz, Tetxa haitzarteak banatzen ditu lehen bi mendilerro horiek, eta haranera sartzeko bide nagusia da gizakiarentzat. Baiaren mendebaldean dauden Kuartangoko lurren erdialdean dago Marinda mendia (982 m), eta ia udalerri osotik ikusten da haren gaina.

Udalerri mugakideakAldatu

Erlojuaren noranzkoan, mugakide hauek ditu:


Kuartangoren eta Gasteiz nahiz Iruña Okaren artean dauden Badaia mendilerroko lurrak Badaiako Sierra Bravako Komunitateak kudeatzen ditu.

Banaketa administratiboaAldatu

 
Kuartangoko pilotalekua

Hamar kontzejutan antolatutako hogei herrik osatzen dute Kuartangoko udalerria (biztanle kopuruak 2017ko erroldakoak dira):[3]

  • Aprikanoko kontzejua
  • Jokanoko kontzejua
  • Uribarriko kontzejua
  • Zuhatzuko kontzejua
    • Zuhatzu, udalerriko herriburua (156 biztanle).

DemografiaAldatu

XX. mendearen lehen erdian Kuartangok biztanle kopurua mantendu zuen, baina nekazaritzari lotutako udalerria izanik, 1950eko hamarkadatik aurrera galera iritsi zen. XXI. mendearen hasieran, Kuartangok XX. mendearen hasieran izan zuen populazioaren herena zeukan.

Kuartangoko biztanleria
 
Datu-iturria: www.ine.es

PolitikaAldatu

Kuartangoko udalbatza

Alderdia

2019ko maiatzaren 26a

2015ko maiatzaren 24a

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
3 / 7
106 (% 42,74)
5 / 7
146 (% 60,83)
EH Bildu
3 / 7
106 (% 42,74)
2 / 7
62 (% 25,83)
Alderdi Popularra (PP)
1 / 7
28 (% 11,29)
0 / 7
25 (% 10,42)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
0 / 7
5 (% 2,02)
Datuen iturria:
2019ko hauteskundeetarako, Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren «2019ko Udal Hauteskundeak - Euskal Autonomia Erkidegoa» atala, Euskadi.net webgunean.[4]

2015eko hauteskundeetarako, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren «Hauteskundeetako Emaitzen Artxiboa» atala, Euskadi.net webgunean.[5]

AlkateakAldatu

Hauek izan dira Kuartangoko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia
1979 1983 Independientea[6]
1983 1987 EAJ[6]
1987 1991
1991 1995
1995 1999
1999 2003
2003 2007
2007 2011
Iñaki Guillerna Saenz[7] 2011 2015 EAJ
Iñaki Guillerna Saenz[8] 2015 2016 EAJ
Eduardo Fernandez de Pinedo Gonzalez[8] 2016 2019 EAJ
Eduardo Fernandez de Pinedo Gonzalez[9][10] 2019 Jardunean EAJ

KulturaAldatu

EuskaraAldatu

1602an, kuartangarren hizkuntza zen artean euskara. 1802an, ordea, eremu euskaldunen artean ez du Kuartango aipatzen Prestamerok.[11]

 
Urbina Basabeko dorrea Erdi Arokoa da.

Ondasun nabarmenakAldatu

Kuartangar ospetsuakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Euskaltzaindia. (PDF) 150. arauaː Arabako herri izendegia. .
  3. «Herriak» Kuartango.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-02.
  4. «2019ko Udal Hauteskundeak - Euskal Autonomia Erkidegoa», Euskadi.eus, Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Saila.
  5. «Hauteskundeetako Emaitzen Artxiboa», Euskadi.eus, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Saila.
  6. a b «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es . Noiz kontsultatua: 2020-03-22.
  7. (Gaztelaniaz) EFE. (2013-10-18). «El alcalde de Kuartango dimitirá si los vecinos apoyan el ‘fracking’» El País ISSN 1134-6582 . Noiz kontsultatua: 2020-03-20.
  8. a b (Gaztelaniaz) «Eduardo Fernández de Pinedo es el nuevo alcalde de Kuartango» Diario de Noticias de Álava 2016ko otsailaren 13a.
  9. (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 . Noiz kontsultatua: 2020-03-14.
  10. (Gaztelaniaz) SL, TAI GABE DIGITALA. (2019-06-15). «El PP rompe el empate y da la Alcaldía de Kuartango al PNV» naiz: . Noiz kontsultatua: 2020-03-20.
  11. (Gaztelaniaz) Ainhoa AROZAMENA AYALA: «Kuartango: Lengua», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
  12. (Gaztelaniaz) Otxaran Larrondo, José Antonio. «La Batalla de Andagoste (Cuartango, Alava)» Euskonews & Media: 333 zenbakia 2006-02-03.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa