Santiago de Compostela

Santiago de Compostela[1] edo, izen historiko gisa, Compostelako Donejakue[1] (galizieraz eta gaztelaniaz Santiago de Compostela) Coruñako probintziako udalerri historikoa da. Espainiako Galizia autonomia erkidegoko hiriburua denez, han dago Galiziako Xuntaren egoitza. Galiziako laugarren hiri jendetsuena da, 2009an 95.092 biztanle baitzituen.

Santiago de Compostela
Santiago de Compostela
Galiziako udalerrien zerrenda
Santiago de Compostela, Galiza (cropped).jpg
Bandera de Santiago de Compostela.svg Escudo de Santiago de Compostela.svg
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Galizia
ProbintziaCoruñako probintzia
Alkatea Xosé Sánchez Bugallo (en) Itzuli
Izen ofiziala Santiago de Compostela
Jatorrizko izena Santiago de Compostela
Posta kodea 15700
INEk ezarritako kodea 15078
Herriburua Santiago de Compostela (en) Itzuli
Geografia
Koordenatuak 42° 53′ N, 8° 32′ W / 42.88°N,8.53°W / 42.88; -8.53Koordenatuak: 42° 53′ N, 8° 32′ W / 42.88°N,8.53°W / 42.88; -8.53
Situacion Santiago de Compostela.PNG
Azalera 220000 km²
Altuera 260 m
Mugakideak Oroso, O Pino, Boqueixón, Vedra, Teo, Ames, Val do Dubra eta Trazo
Demografia
Biztanleria 97.260 (2019)
Green Arrow Up.svg855 (2018)
Dentsitatea 0,44 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia 981
Ordu eremua UTC+01:00
Hiri senidetuak Asis, São Paulo, Santiago de Cali, Coimbra, Santiago do Cacem, Maxhad, Buenos Aires, Qom, Santiago de Querétaro, Santiago de los Caballeros, Las Piedras, Pisa, Santiago, Oviedo, Qufu, Le Puy-en-Velay eta Cáceres
Matrikula C
santiagodecompostela.gal

1985ean, UNESCOk hiria gizateriaren ondare izendatu zuen, Donejakue bidearen amaiera baita.

GeografiaAldatu

MugakideakAldatu

Iparraldean Val do Dubra, Trazo eta Oroso, hegoaldean Teo, Vedra eta Boqueixón, ekialdean O Pino eta mendebaldean Ames udalerriak mugakide ditu.

Ingurune naturala eta klimaAldatu

2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Santiagok oraindik ez zuela bete hondakin urak arazteko betebeharra. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.[2]

      Datu klimatikoak (Santiago de Compostela (1931-1960))      
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 15.7 18.5 21.0 24.7 26.9 31.0 33.6 32.2 29.7 25.7 19.6 15.9 33.6
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 10.9 12.0 14.5 16.5 18.3 21.6 23.6 23.9 21.8 18.4 14.2 11.5 17.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 4.3 4.1 5.8 6.5 8.3 11.0 12.5 12.9 12.0 9.6 6.9 5.0 8.2
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -1.3 -1.4 1.2 2.3 3.7 6.9 8.7 9.2 8.0 4.2 1.6 0.2 -1.4
Euria (mm) 214.0 145.0 188.0 114.0 106.0 63.0 37.0 54.0 90.0 134.0 197.0 203.0 1545.0
Iturria: Worldwide Bioclimatic Classification System[3]

ParrokiakAldatu

Santiago parrokiatan banatuta dago. Hemeretzi dira:

  • Aríns (San Martiño)
  • Bando (Santa Eulalia)
  • A Barciela (Santo André)
  • Busto (San Pedro)
  • O Carballal (San Xulián)
  • O Castiñeiriño (Nosa Señora de Fátima)
  • Cesar (Santa María)
  • Conxo (Santa María)
  • O Eixo (San Cristovo)
  • A Enfesta (San Cristovo)
  • Fecha (San Xoán)
  • Figueiras (Santa María)
  • Grixoa (Santa María)
  • Laraño (San Martiño)
  • Marantes (San Vicente)
  • Marrozos (Santa María)
  • Nemenzo (Santa Cristina)
  • A Peregrina (Santa María)
  • Sabugueira (San Paio)
  • San Caetano (Santiago)
  • San Lázaro (Santiago)
  • San Paio (Santiago)
  • Santa Cristina de Fecha (Santa Cristina)
  • Santiago de Compostela, Sar (Santa María)
  • Verdía (Santa Mariña)
  • Vidán (Divino Salvador)
  • Villestro (Santa María)
  • Vista Alegre (San Xoán)

Ondasun nabarmenakAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Santiago de Compostelako katedrala»

Santiago de Compostelako eraikin nagusia Done Jakueren katedral erromanikoa da, Donejakue bidearen amaiera. Obradoiro enparantzan kokatzen da.

 
Done Jakue katedrala
 
Done Jakue katedraleko eskultura, hiriari izena ematen dion apostoluaren irudikapena. Apostulua zaldi zuriaren gainean ezpataz mairuak akabatzen.
Santiago de Compostela
(Alde Zaharra)
1
  UNESCOren gizateriaren ondarea
 
Mota Kulturala
Irizpideak i, ii, vi
Erreferentzia 347
Kokalekua   Espainia
Eskualdea2 Europa eta Ipar Amerika
Izen ematea 1985 (IX. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

DemografiaAldatu

Biztanleriaren bilakaera
1900 1930 1950 1981 2004 2005 2009
24.120 38.270 55.553 82.404 92.298 92.919 95.092

UnibertsitateaAldatu

Santiago de Compostelako Unibertsitatea XVI. mendekoa da, eta Galiziako unibertsitaterik garrantzitsuena da, historiaren aldetik eta bestela ere. Gaur egun 19 fakultate ditu bere barnean. Beste campus bat du Lugo hirian.

GarraioakAldatu

 
Santiagoko tren geltokia.

Hiriak garraiobidetzat ditu errepideak, trena eta Santiago de Compostelako aireportua (Lavacolla).

Tren geltokia 1873an eraiki zuten Cornes-en, West Galicia Railway Company-ren eskutik. Gaur egun, Galizia osoko erabiliena da, urtean milioi eta erditik gora bidaiarirekin. Zamora eta Coruña lotzen duen linearen barruan dago. Redondelarekin (Pontevedra) lotuta dago halaber. 2013ko uztailean, bestela, geltoki honetatik 2 km-tara gertatu zen Galiziako tren istripurik larriena, 80 pertsona hil zirenean.

KirolakAldatu

Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto hiriko saskibaloi talde nagusia da, ACB Ligan jokatzen duena. Bestela, Sociedad Deportiva Compostela Santiagoko futbol talderik garrantzitsuena da, 4 denboraldiz Espainiako futbol ligako lehen mailan ibilitakoa.

Konpostelar ospetsuakAldatu

Hiri senidetuakAldatu

Santiago ondorengo hiriekin senidetuta dago:

ErreferentziakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu