Donemiliaga

Artikulu hau Arabako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «San Millan (argipena)».


Donemiliaga (ofizialki San Millán / Donemiliaga) Arabako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Arabako Lautadako kuadrillakoa. Gasteiztik 28 bat kilometro ekialdera dago, eta Gipuzkoarekin muga egiten dute haren lurrek.

Donemiliaga
 Araba, Euskal Herria
Erdoña eta Aizkorri 2008ko urriaren 27a.JPG
Erdoñako ikuspegia. Atzean, Aizkorri mendia.
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Aguraingo Kuadrilla
Izen ofiziala San Millán / Donemiliaga
Alkatea David Lopez de Arbina Ruiz de Egino (Bildu)
Posta kodea 01208
INE kodea 01053
Herritarra donemiliagar
Kokapena
Koordenatuak 42° 52′ 29″ N, 2° 22′ 34″ W / 42.874722222222°N,2.3761111111111°W / 42.874722222222; -2.3761111111111Koordenatuak: 42° 52′ 29″ N, 2° 22′ 34″ W / 42.874722222222°N,2.3761111111111°W / 42.874722222222; -2.3761111111111
Azalera 85,41 km2
Garaiera 600-1.275 metro
Distantzia 28 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 735 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -4)
Twemoji 1f6b9.svg
55,82 / 100
Dentsitatea 8,61 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 8,47
Zahartze tasa[1] % 12,22
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 54,69
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 80,22 (2011)
Genero desoreka[1] % -1,57 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 8,99 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 23,72 (2010)
Euskararen erabilera % 3,5 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera data 1360 baino lehenago
Donemiliagako udaletxea, Erdoña herrian dago kokatua.

Aguraingo esklabe batek bitan zatitzen du udalerria. Donemiliagak, bestalde, Donemiliagak ere badu esklabe bat Iruraitz herriaren mendebaldean.

GeografiaAldatu

Inguru naturalaAldatu

Zadorra ibaia udalerri honetan sortzen da, bai eta haren ibaiadarra den Erdoña erreka ere. Halaber, Araiaren ibaiadarra den Ametzaga erreka eta honen adarrak diren Bikuña eta Estibarri Donemiliagatik igarotzen dira.

Iparraldean, Urkilla mendilerroa Gipuzkoarekiko muga naturala da, 1.100-1.200 metroko tontorrekin.

Udalerri mugakideakAldatu

HerriakAldatu

 
Erdoñako Donemiliaga baseliza. Atzean, eskuinean, Aratz mendia.

16 herri hauek osatzen dute Donemiliaga udalerria. 2011ko erroldako biztanleak ageri dira jarraian:

Barriak ez du kontzejurik osatzen, Narbaxaren barruan baitago.

HistoriaAldatu

Etxe erromatar garrantzitsu baten hondarrak aurkitu ziren Durruma herriaren iparraldean, Albeiurmendi edo Albeiurbide izeneko aztarnategian. Hondakinok "Ab Asturica Burdigalam" (Astoreka-Bordele) galtzadarekin lotuta daude, adituen iritziz. Etxetzarrak termak izan zitezkeen, bertan berogintza sistema batez hornitutako bi gela handi aurkitu baitzituzten. Etxadia iturri klasikoen Alba ezaguna izan daiteke.[2].

DemografiaAldatu

Donemiliagako biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

PolitikaAldatu

2011ko udal hauteskundeakAldatu

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Bildu koalizioko David Lopez de Arbina Ruiz de Egino hautatu zuten alkate.

Donemiliagako udalbatza

Alderdia Zinegotziak Boto kopurua[3]
Bildu
3
155 (%41,33)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
2
97 (%25,87)
Agrupación San Millán Donemiliaga (ASMD)
1
62 (%16,53)
Alderdi Popularra (PP)
1
42 (%11,2)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
-
8 (%2,13)
Ezker Batua - Berdeak (EB-B)
-
6 (%1,6)

AlkateakAldatu

Hauek izan dira Donemiliagako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[4]
Ignacio Fernando Ruiz de Eguino[5] 1979 1983 EAJ
Esteban Campo Perea[5] 1983 1987 EAJ
Esteban Campo Perea 1987 1991 Independentea
Rafael Ladron de Guevara Ortiz de Urbina[5] 1991 1995 EAJ
Maria del Carmen Liñares Filloy[5] 1995 1999 EAJ
1999 2003 EAJ
2003 2007 EAJ
Maria del Carmen Liñares 2007 2011 EAJ
David Lopez de Arbina Ruiz de Eguino 2011 2015 Bildu
David Lopez de Arbina Ruiz de Eguino[4][6] 2015 2019 EH Bildu
Erika Letamendi[6][7] 2019 Jardunean EH Bildu

KulturaAldatu

 
Galarretako elizaren hondakinak (oraindik zutik ikusten den dorrea 2014ko uztailaren 10ean erori zen).

Ondasun nabarmenakAldatu

JaiakAldatu

EuskaraAldatu

XIX. mendeko azken laurdenean, Paul Brocak Donemiliaga euskararen eremu barruan kokatu zuen; Koldo Zuazoren arabera, bertako aldaera mendebaleko euskara, erdialdekoa eta nafarreraren arteko hizkera zen, Arabako sortaldeko eremuan sailkatutakoa. Gaur egungo biztanleen % 20 inguru euskal hiztunak direla estimatzen da.

Azpiegitura eta garraioakAldatu

La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia Donemiliagako Munaingo herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:

Donemiliagar ezagunakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. (Gaztelaniaz) Aitor Iriarte Kortazarren Baños públicos romanos en Alava artikulua euskonews.com webgunean
  3. 2011ko udal hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean 2011/07/14an kontsultatua
  4. a b «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es . Noiz kontsultatua: 2020-04-05.
  5. a b c d «SAN MILLÁN/DONEMILIAGA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  6. a b (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 . Noiz kontsultatua: 2020-03-29.
  7. «Udalerriak - web.araba.eus» web.araba.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-29.
  8. Barriako komentua kultura ondasun izendatzeko erabakia, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria, 2003-02-03.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa