Ireki menu nagusia

Durango

Bizkaiko udalerria
Artikulu hau Bizkaiko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Durango (argipena)».

Durango Bizkaiko hego-ekialdeko udalerri bat da, Durangaldea eskualdekoa. 10,79 km² ditu, eta 2016. urtean 29.193 biztanle zituen.

Durango
 Bizkaia, Euskal Herria
Durangoko elizak.jpg
Durangoren ikuspegia hegoaldetik.

Durangoko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Bizkaia
Eskualdea Durangaldea
Izen ofiziala Coat of Arms of Durango (Biscay).svg Durango
Alkatea Ima Garrastatxu (Euskal Herria Bildu)
Posta kodea 48200
INE kodea 48027
Herritarra durangar
Kokapena
Koordenatuak 43° 10′ 01″ N, 2° 37′ 56″ W / 43.166974°N,2.6321025°W / 43.166974; -2.6321025Koordenatuak: 43° 10′ 01″ N, 2° 37′ 56″ W / 43.166974°N,2.6321025°W / 43.166974; -2.6321025
Durango hemen kokatua: Bizkaia
Durango
Durango
Durango (Bizkaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 10,91 km2
Garaiera 119 metro
Distantzia 30 km Bilbora
Demografia
Biztanleria 29.193 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 84)
% 48,89 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 51,11
Dentsitatea 2.675,8 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 11,49
Zahartze tasa[1] % 22,73
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 36,45
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 78,33 (2011)
Genero desoreka[1] % 4,55 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 10,62 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 49,48 (2010)
Euskararen erabilera %17,7 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera XII. mende hasiera inguru. urtea
Webgunea http://www.durango-udala.net

GeografiaAldatu

Bizkaiko barnealdean, eta Ibaizabal ibaiak sortutako lautada txiki baten kokatuta, Durangoko udalerriak 10,70 km² hartzen ditu. Ibaizabal ibaiak, udalerritik pasatzean, Mañarierrekaren eta Larrinagatxu errekaren urak jasotzen ditu.

Udalerriaren barnean, Mugarra (960 metro) eta Neberondo (453 metro) mendiak nabarmentzen dira, karezko mendikate bat osatzen dutenak. Mugarra da Durangaldeko mendizerraren hasiera, Bizkaiko eskualde honetan zehar hedatzen dena. Bertan, Alluitz, Untxillatz edota Anboto mendiak kokatzen dira; guzti-guztiak Urkiolako Parke Naturalaren barruan daudela.

Udalerri mugakideakAldatu

Mugakide ditu iparraldean Iurreta, hegoaldean Izurtza, mendebaldean Amorebieta-Etxano eta Dima, eta ekialdean Abadiño.

HistoriaAldatu

 
Durangoko planoa Francisco Coellok 1857an egina. Hiribilduaz gain, Durangoko bost errebalak ikus daitezke.

DemografiaAldatu

Bizkaiko beste toki askotan bezala, Durangoko populazioa asko handitu zen XX. mendeko bigarren erdialdean, Espainiatik etorritako jendearen ondorioz. Mendearen amaieran biztanleria egonkortu egin zen, baina XXI. mendearen hasieran berriro hazi zen, ordukoan mundu osoko etorkinen ondorioz.

1990ean Iurreta Durangotik banandu zen; ordutik haren biztanleak ez dira Durangoko estatistiketan agertzen.


Durangoko biztanleria
 

PolitikaAldatu

 
Durangoko udaletxea.

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, EAJko Aitziber Irigoras hautatu zuten alkate berriro. Irigoras (EAJ) Bildu koalizioaren hautagai Urdaspal Bolinagari gailendu zitzaion, nahiz eta biek 8 boto eskuratu udal bilkuran (Bilduren hautagaiak Aralarren botoak ere jaso zituen), EAJ alderdirik bozkatuena izan baitzen.

2015eko hauteskundeen ondoren, Aitziber Irigoras (EAJ) berriro hautatu zuten alkate EAJren (8) eta PSE-EEren (2) zinegotzien babesarekin eta PPren (1) abstentzioari esker.

2019ko hauteskundeen ondoren, Ima Garrastatxu Urbaneja (EH Bildu) hautatu zuten alkate, EH Bilduren 7 boto eta Herriaren Eskubidearen 4 botoei esker.


Durango udal hauteskundeak
Alderdi politikoa 2019 2015 2011 2007 2003 1999 1995 1991
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) 35,27% 8 36,98% 8 33,92% 8 31,09% 7 - - - - 41,21% 10 41,61% 10
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu 32,30% 7 31,29% 7 26,62% 6 - - - - - - - - - -
Herriaren Eskubidea (SQ-2D) 16,35% 4 13,39% 3 - - - - - - - - - - - -
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE)) 10,02% 2 9,53% 2 13,14% 3 16,16% 4 12,47% 2 12,35% 3 11,07% 2 12,32% 3
Alderdi Popularra (PP) 4,53% - 6,98% 1 10,95% 2 12,17% 3 17,21% 4 18,26% 4 15,72% 4 11,38% 2
Aralar - - - - 10,02% 2 11,83% 2 6,16% 1 - - - - - -
Ezker Batua-Berdeak (EB-B) - - - - 3,39% 0 5,28% 1 7,39% 1 4,94% 0 7,58% 1 1,54% 0
Eusko Abertzale Ekintza (EAE-ANV) - - - - - - 19,02% 4 - - - - - - - -
Eusko Alkartasuna (EA) - - - - - - 2,09% 2 - - - - 6,87% 1 7,52% 1
Euzko Alderdi Jeltzalea/Eusko Alkartasuna (EAJ/EA) - - - - - - - - 42,00% 10 41,04% 9 - - - -
Mugarra Bilgunea (MB) - - - - - - - - 13,99% 3 - - - - - -
Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - - - - 22,25% 5 - - - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - - - 15,51% 3 17,27% 4
Euskadiko Ezkerra (EE) - - - - - - - - - - - - - - 7,58% 1


 
Durangoren ikuspegi orokorra.

KulturaAldatu

EuskaraAldatu

Durangoko hiztunen testigantzekin osatutako bideoa, Euskal Herriko Ahotsak[2] proiekturako egina, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko

Herriko eta inguruko jatorrizko euskalkia Mendebaleko euskararen aldaera bat da, durangaldekoa[3][4]. Gaur egun, Eustaten datuei erreparatuta, Durangoko biztanleen % 45 da euskalduna.

KulturaguneakAldatu

EkitaldiakAldatu

  • Durangoko Azoka.
  • Durangoko Pasiñue.
  • Hitzez eta Ahotsez literatura jardunaldia

ElkarteakAldatu

HedabideakAldatu

Antzerki taldeakAldatu

  • Karrika antzerki taldea
  • Atara Zarata antzerki taldea
  • Gora ta gora antzerki taldea

Ondasun nabarmenakAldatu

Durangon, ondorengo eraikin edo monumentu garrantzitsuak daude:

Durangar ospetsuakAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Durangar ospetsuen zerrenda»

Herritar ezagunen artean Juan Zumarraga fraidea dugu, Mexikoko unibertsitatea XVI. mendean sortu zuena; Xabier Castillo, Athleticeko jokalaria; Pablo Pedro Astarloa apaiz euskaltzalea; eta Unai Iturriaga eta Igor Elortza bertsolariak, besteak beste.

Argazki galeriaAldatu

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira Udalbiltza.
  2. «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-06-01.
  3. «Durangaldekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-05-30.
  4. «Durango - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-05-30.

Kanpo loturakAldatu