Ireki menu nagusia

Legutio Arabako iparraldeko udalerria da, Zuiako Kuadrillakoa. Haren erdigunean dago izen bereko herria, udalerriko herriburua. 2016an 1.732 biztanle zituen.

Legutio
 Araba, Euskal Herria
Legutioren ikuspegia.jpg
Legutioren ikuspegia.
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Zuia-Gorbeialdea
Izen ofiziala 14px Legutio
Alkatea Nekane Garaigordobil Bengoa Euskal Herria Bildu.PNG
Posta kodea 01170
INE kodea 01058
Herritarra legutioar
Kokapena
Koordenatuak 42° 58′ 52″ N, 2° 38′ 48″ W / 42.9809869°N,2.6467053°W / 42.9809869; -2.6467053Koordenatuak: 42° 58′ 52″ N, 2° 38′ 48″ W / 42.9809869°N,2.6467053°W / 42.9809869; -2.6467053
Legutio hemen kokatua: Araba
Legutio
Legutio
Legutio (Araba)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 45,85 km2
Garaiera 568 metro
Distantzia 16 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 1.732 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 27)
% 53,21 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 46,79
Dentsitatea 37,78 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 21,29
Zahartze tasa[1] % 28,54
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 41,06
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 78,54 (2011)
Genero desoreka[1] % 17,64 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 10,22 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 37,02 (2010)
Euskararen erabilera % 9,2 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1333. urtea
Webgunea http://www.legutiano.net/euskara.asp
Legutio, elurpean.

Eduki-taula

EtimologiaAldatu

Villarreal de Álava deitu izan zaio gaztelaniaz, azken urteotan deitura hori baztertuta badago ere. Halaber, Legutiano izena ere erabili izan da euskaraz nahiz gaztelaniaz, baina gaur egun Legutio hartu du udalak izen ofizialtzat (Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria, 2010-03-10), Euskaltzaindiaren irizpenarekin bat eginez.[2]

GeografiaAldatu

Inguru naturalaAldatu

 
Legutio udalerriko Elosu herriaren ikuspegia.
Gerra Zibilaz, Gregorio Biteriren testigantza (Ahotsak[3] proiekturako)

Santa Engrazia, Legutio eta Urrunagako urtegien ondoan dago, Bizkaiko mugaren ondoan. Legutioko herriburuaren ekialdean Arlaban mendilerroa dago, Albertia mendia gainean duela.

Udalerri mugakideakAldatu

HistoriaAldatu

1333. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Legutioko herria. Urte horretan bertan jaso zuen hiri gutuna Alfontso XI.a Gaztelako eta Leongo erregearen eskutik. Espainiako Gerra Zibilaren garaian gudu latzak gertatu ziren herriaren inguruan (Legutioko gudua).[4]

Banaketa administratiboaAldatu

Legutioko udalerria bost herriz osatua dago:

DemografiaAldatu

Legutioko biztanleria
 

PolitikaAldatu

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Legutioko alkatea Bilduko Jon Iñaki Leza de la Llera izan zen 2011-2015 bitartean.

2015eko udal hauteskundeetan EH Bilduko hautagaitzak irabazi zuen, eta Nekane Garaigordobil alkate hautatua izan zen.

2015eko udal hauteskundeakAldatu

Legutioko udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24

2011ko maiatzaren 22

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
EH Bildu*
5 / 9
318 (% 42,06)
6 / 9
495 (% 58,72)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
4 / 9
308 (% 40,74)
2 / 9
211 (% 25,03)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
0 / 9
63 (% 8,33)
1 / 9
74 (% 8,78)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 9
29 (% 3,84)
0 / 9
45 (% 5,34)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

EkonomiaAldatu

Legutioko udalerrian Goiaingo industrialdea dago, batez ere Arabako eta Debagoieneko enpresak biltzen dituena.

KulturaAldatu

EuskaraAldatu

Legutioko hiztunen testigantzekin osatutako bideoa, Euskal Herriko Ahotsak[5][6]proiekturako egina, ahozko ondarea haso eta zabaltzeko.

Luis Luziano Bonapartek bizkaieraren baitan sailkatu zuen Legutioko euskara. Gaur egungo sailkapenaren arabera, ordea, Otxandio inguruko euskara[7][8] genuke. Gaur egun, goraka doa bertako euskaldunen kopurua, eta bertso-eskola bat ere badute.

KirolakAldatu

  • Larrabeako Golf-Kluba
  • Estropadetarako Nazioarteko Eremua

JaiakAldatu

Ondasun nabarmenakAldatu

Argazki galeriaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f   Euskal Herriari Begira Udalbiltza .
  2. Euskal Onomastikaren Datutegia.
  3.   «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-11-05 .
  4. Lur entziklopedietatik hartua.
  5.   «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-06-05 .
  6.   Ahotsak Ahozko Ondarea (2017-04-07) Legutioko Ahotsak . Noiz kontsultatua: 2018-06-05 .
  7.   «Otxandio ingurukoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-06-05 .
  8.   «Legutio - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-06-05 .
  9. Euskal Buztingintza Museoaren webgunea

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Legutio  
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa