Plazaolako bide berdea

Euskal Herriko bide berdea
Plazaola
A la Vía Verde del Plazaola 05.JPG
Bide berdea Gipuzkoako Andoain udalerrian
Datu orokorrak
Garraio mota Bide berdea
Eskualdeak Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa,
 Euskal Herria
Jabea Nafarroako Gobernua
Gipuzkoako Foru Aldundia
Ustiapena
Hasiera 2000ko udaberria
Datu teknikoak
Luzera 60,3 km (+ 15,3 lanean)
Goratzea ⤒ 660 m (Uitzi)
⤓ 68 m (Andoain)

Plazaolako bide berdea Euskal Herriko bide berde bat da, Nafarroako Saratsa eta Gipuzkoako Andoain lotzen dituena.

Bide berdeak Iruña — Donostia burdinbide zaharraren ibilbidea hartzen du, 1902 eta 1958 artean ibili zena Iruña eta Donostia artean.

2000ko udaberrian, bidearen hasierako zatiaren emakida jarri zen martxan, Lekunberritik Uitzira, eta, ondoren, Andoainera zabaldu zen 2003n. Lekunberri eta Irurtzun arteko luzapena 2013an iritsi zen, eta bidea handik Saratsara arte luzatu zen 2019an.

HistoriaAldatu

Plazaolako trenaAldatu

Artikulu nagusia: «Iruñea-Donostia burdinbidea»

Burdinbidea, hasieran, Plazaola eta Andoain artean eraiki zen, Bizkotxeko meatzetatik (Leitzaran haranean, Plazaolatik gertu) zetorren mea garraiatzeko. Minerala, Andoainen Iparraldeko trenera aldatzen zen Pasaiako portua zuelarik helburu.

1901eko otsailaren 8an, Francisco Hornaetxek errege agindua jaso zuen gobernuak baimendu ziezaion burdinbidearen emakida. Hornaetxek kontzesio hau Sociedad Anónima Leizarán (kapital bizkaitarrekoa) enpresari pasa zion 1902ko martxoaren 24ean. Andoain-Plazaola tartearen behin betiko kontzesioa enpresa horrek lortu zuen urte bereko irailaren 19an, 22,006 kilometrotako luze eta 1 metro zabal zen burdinbidearekin. Dena den, arinago, ekainean, hasita zeuden lanak, Manuel Sacristán ingeniariaren agindupean. Eraikitako burdinbidearen luzera osoa 21,1 kilometrotakoa suertatu zen, hasieran diseinaturikoa baino zertxobait laburragoa. 1904ean lanak bukatu eta lasterrera, inauguratu egin zen linea. Beranduago, bidaiarien garraiorako baimena ere lortu zuen burdinbideak, batez ere, haraneko langileei begira (zentral hidroelektrikoetako langile, meatzari, ikazkinak...).[1]

1908an emandako Burdinbide Sekundario eta Estrategikoen Legeak, Iruña Pasaiako portuarekin lotzeko beharra ezartzen zuen. Horretarako, aurretik existitzen zen Plazaola-Andoain burdinbidea erabiltzea erabaki zen. Burdinbidearen jabea zen elkarteak, Sociedad Minera Guipuzcoana, esleipen desberdinak irabazi zituen, Iruña-Plazaola tartea 1910eko urriaren 19an, eta Andoaindik Lasartera, berriz, 1911ko martxoaren 18an. Era honetan, hiru esleipen desberdinetatik sorturiko hiru tarteak burdinbide bakar batean geratuko ziren integraturik.

Existitzen zen 21,1 kilometrotako tartea beste biekin lotzean (aldaketa batzuk egin behar izan zitzaizkion tarteari eta bere luzera 20,195 kilometrotan geratu zen), nafarroako hiriburua eta Lasarte artean trenak 84,155 kilometro egiten zituen. Lasarten, burdinbidea, jada existitzen zen Bilbo - Donostia linearekin lotuko zen eta burdinbide horretako burdinbideak erabiliz heltzen zen Amarako geltokira. Merkantzia bagoiak, jada ez zirenak Andoainen trenez aldatzen, Topoa erabiliz heltzen ziren Pasaiako portura. Proiektu osoaren eta lanen zuzendaria Manuel Alonso Zabala ingeniari donostiarra izan zen, Antonio Liaño ingeniari militarra izan zuelarik laguntzaile.[2]

Burdinbide osoa, 1914ko urtarrilaren 19ean inauguratu zen, Uitziko geltokian elkartuz, Donostia eta Iruñetik zetozen trenak, barruan agintari eta gonbidatuak zeramatzatelarik. Bedeinkapenaren ondoren, Iruñera joan ziren, bertan egin baitzen inaugurazio ekitaldia. Publikora 6 egun beranduago, urtarrilaren 25ean zabaldu zen.

Burdinbidea modernizatzeko planek (burdinbidea aldatu, diesel automotore gehiago erosi...) 1950eko hamarkadako krisiarekin egin zuen topo eta gastuak gero eta handiagoak ziren. Gutxi ez balitz, 1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.[3]

Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean.

Plazaolako bide berdeaAldatu

1989an, Lekunberriko Udalaren enkarguz, lehen bideragarritasun-azterketak egin ziren trena bide berde gisa berreskuratzeko. Bi urte geroago, Nafarroako Gobernuko Industria, Merkataritza eta Turismo Departamentuak Plazaolako Udalez Gaindiko Eragina duen Plan Sektoriala onartu zuen, eta Iruña-Donostia burdinbide zaharraren trazadura onura publikokoa eta interes sozialekoa izendatu zuen. Beste bi urte geroago, 1993an, Lekunberriko Udalaren enkarguz, Lekunberritik Gipuzkoako mugarainoko trazadura berreskuratzeko proiektua egin zen, bai eta Lekunberri, Leitza eta Plazaolako geltokietako eraikinak birgaitzeko proiektua ere.

1994an, Plazaola Partzuergo Turistikoa eratu zen, eta haren helburu estrategikoa zen lehengo trazadura bide berde gisa berreskuratzea, eta, gainera, ekimen pribatua eta toki-mailako erakunde publikoak batzea. Horren ondoren, 1995ean, lurrak eta eraikinak desjabetzeko espedientea eta Lekunberriko geltokia birgaitzeko lanak hasi ziren, Nafarroako Gobernuak bultzatuta. 1998an Lekunberriko geltoki berreskuratua inauguratu zen eta bertan turismo bulegoa eta Turismo Partzuergoaren egoitza ezarri ziren. Erantsitako eraikina -"biltegia"- erakusketa eta proiekzioetarako areto bihurtu da.[4]

Plazaolako trazadura berreskuratzeko lanak 1999an hasi ziren, Lekunberri eta Uitzi artean, eta 2000ko udaberrian inauguratu zen zati hori. Garai hartan onartu zen Uitzi eta Leitza/Berastegi arteko proiektua. Hori guztia, Europako eta Nafarroako bide berdeei buruzko hausnarketa eta eztabaidarako nazioarteko jardunaldietan.[5]

Leitzan berreskuratutako bide berdearen bigarren zatiaren inaugurazioaren lekuko da 2003, zehazki Uitziko tuneldik Gipuzkoako mugaraino.

Potentziazio-proiektu baten barruan, 2004an Lekunberriko geltokiaren ondoan instalatzen den "jokoen bagoia" gaitu zen, erakusketa- eta jolas-espazioa. 2006an Lekunberriko Udalak Lekunberriko geltokiaren ondoko eraikina, biltegia, kafetegi gisa egokitu zuen.

2008an Leitzako geltokia zaharberritu zuen Nafarroako Gobernuko Turismo Departamentuak.

2011n, hainbat urtetako lanen ondoren, Uitziko tunela ireki zen oinezkoen eta txirrindularien joan-etorrietarako. Lekunberriko, Leitzako eta Larraungo udalen ekarpenari, Nafarroako Gobernuko Turismo Departamentuaren laguntzei eta Nafarroako Kutxaren "zeuk aukeratzen duzu, zeuk erabakitzen duzu" programari esker lortu zen hori.[6]

2013an amaitu ziren Imotz tarteko lanak. San Migeltxo eta Irurtzungo Kaxarna urtegiaren artean sei kilometro eta erdiko ibilbidea egokitu behar zuten. Ordurako 50 kilometro bide berde zituzten berreskuratuta.[7]

2019an, bidea Saratsaraino egokitu zen, eta Euskal Herriko hiribururainoko tartea bakarrik geratu zen egokitu gabe.

IbilbideaAldatu

65 m  
BSicon .svg BSicon .svg RP2t BSicon .svg BSicon .svg
 Andoain
 
STRq STRq
KRZo + fSTR
BSicon KRZo.svg
STRq STRq
 Madril — Hendaia
 
BAHN BUILDING fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 Andoaingo geltokia Cercanias Logo.svg C-1 red.svg 
 
BSicon .svg BSicon .svg fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg BSicon .svg fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
LWASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER FOREST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Ubane erreka
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Malo erreka
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER lWHST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 iturria
 
WASSER BSicon .svg fSTR lWHST BSicon .svg
 iturria
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER FOREST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Lapurtxuko erreka
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER lWHST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 iturria
 
WASSER BSicon .svg fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSER VIEWr fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 begiratokia
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Onlloko erreka
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER lWHST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 iturria
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
BSicon .svg BSicon .svg fTUNNEL1 WASSER BSicon .svg
 244 m
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
274 m  
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER lWHST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 iturria
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
BSicon .svg BSicon .svg fTUNNEL1 WASSER BSicon .svg
 
 
BSicon .svg WASSER+l fhKRZWae WASSERr BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
BSicon .svg WASSERl fhKRZWae WASSER+r BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
BSicon .svg BSicon .svg fTUNNEL1 WASSER BSicon .svg
 
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
330 m  
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
BSicon .svg BSicon .svg fTUNNEL1 WASSER BSicon .svg
 
 
BSicon .svg BSicon .svg fTUNNEL1 WASSER BSicon .svg
 
 
BSicon .svg WASSER+l fhKRZWae WASSERr BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
BSicon .svg WASSER fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg WASSER fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg WASSER fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg WASSERl fhKRZWae WASSER+r BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
WASSER lWHST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 iturria
 
WASSER BSicon .svg fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
410 m  
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
BSicon .svg BSicon .svg fTUNNEL1 WASSER BSicon .svg
 
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr BSicon .svg
 Leitzaran ibaia
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
GRZq
WASSER + GRZq
BSicon WASSER.svg
GRZq fSTR+GRZq GRZq GRZq GRZeq
 Nafarroa Garaia /  Gipuzkoa muga
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Frankio erreka
421 m  
WASSER BUILDINGr fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 Plazaolako geltokia
 
WASSER FOREST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
RP4q hRP4oWaq hRP4q hRP4q hRP4eq RP4+r BSicon .svg
 A-15 
RP2q RP2oWq RP2+r fSTR BSicon .svg RP4 BSicon .svg
RP4sewRP2 hRP4oWaq RP2uhRP4 hRP4q hRP4eq RP4rf BSicon .svg
 A-15 
RP2 WASSER RP2 fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
453 m
RP2 WASSER RP2eRP1 fSTR BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
RP2eRP2 RP2oWq RP2wRP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
RP2 WASSER RP2 fSTR FOREST BSicon .svg BSicon .svg
atsedengunea
RP2t WASSER RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
Areso
 
WASSER RP2 fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2 fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 
492 m
BSicon .svg WSPLa
RP2eRP1 + HUBrg-R
BSicon RP2eRP1.svg
fSTR + HUBlg-L
BSicon fSTR.svg
BUILDING BSicon .svg BSicon .svg
Leitzako geltokia
BSicon .svg vWASSER
RP2 + HUB-R
BSicon RP2.svg
fSTR + HUB-L
BSicon fSTR.svg
PARKING BSicon .svg BSicon .svg
WASSER+l-
vWASSERrg- + WSHI1+l
BSicon vWASSERrg-.svg
RP2 + HUBtl-1
BSicon RP2.svg
fSTR + HUBrf-L
BSicon fSTR.svg
FOREST BSicon .svg BSicon .svg
atsedengunea
WASSER WASSER
RP2t + HUBe
BSicon RP2t.svg
fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
Leitza
RP2oWq RP2oWq RP2wRP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
WASSER WASSER RP2 fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
WASSER WASSER RP2 fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
WASSER WASSER RP2 ftSTRa BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
WASSER WASSER RP2l
ftSTR + RP2q
BSicon ftSTR.svg
RP2q BSicon .svg BSicon .svg
 NA-170 
WASSER WASSER BSicon .svg ftSTRe BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
WASSER WASSER BSicon .svg fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
WASSER WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq BSicon .svg
Gorriztaran erreka
WASSER2 WSTRc3 BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
WSTRc1 WASSER+4 BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER lWHST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 iturria
 
WASSER BSicon .svg fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSER VIEWr fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 begiratokia
 
WASSER BSicon .svg fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER FOREST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 atsedengunea
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Erasote erreka
 
WASSER BSicon .svg fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Balantango erreka
 
WASSER FOREST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Txorigasoko erreka
 
BSicon .svg BSicon .svg ftSTRa BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg BSicon .svg ftSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg BSicon .svg ftSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg BSicon .svg ftSTRe BSicon .svg BSicon .svg
 
 
LWASSER RP2 fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 
673 m  
WASSER RP2eRP1 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSERl RP2oW fhKRZWae WASSER+r BSicon .svg
 Larrain erreka
 
WASSER+l RP2oW fhKRZWae WASSERr BSicon .svg
 Larrain erreka
 
WASSER RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSER RP2 fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
WABZg+l RP2oW fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Aizuriaga erreka
 
WASSER RP2 fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
WASSER RP2 fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2 fSTRuu BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
 
WABZg+l RP2oW fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Iruerreketa erreka
RP4q hRP4oWaq RP2uhRP4 hRP4q hRP4eq RP4q BSicon .svg
 A-15 
 
WABZg+l RP2oW fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Zaldoa erreka
 
WASSER RP2 fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER
RP2 + HUBa
BSicon RP2.svg
fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER
RP2 + HUB
BSicon RP2.svg
fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER
RP2t + HUB
BSicon RP2t.svg
fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 Lekunberri
 
WASSER
RP2 + HUB
BSicon RP2.svg
fSTRuu BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER
RP2 + HUBtl-2
BSicon RP2.svg
fSTR + HUBlg-L
BSicon fSTR.svg
FOREST BSicon .svg
 atsedengunea
575 m  
WASSER
RP2eRP1 + HUB-R
BSicon RP2eRP1.svg
fSTR + HUB-L
BSicon fSTR.svg
BUILDING BSicon .svg
 Lekunberriko geltokia
 
WASSER
RP2 + HUBtl-1
BSicon RP2.svg
fSTR + HUBrf-L
BSicon fSTR.svg
PARKING BSicon .svg
 
 
WASSER
RP2 + HUBe
BSicon RP2.svg
fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER RP2l
fSTR + RP2q
BSicon fSTR.svg
RP2q BSicon .svg
  NA-1300 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fhSTRae BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
623 m  
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER FOREST fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 atsedengunea
 
WABZg+l WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Sustra erreka
 
WASSER BSicon .svg
fSTR + RP2+l
BSicon fSTR.svg
RP2q BSicon .svg
  NA-1300 
 
WASSER BSicon .svg
fSTR + RP2sl
BSicon fSTR.svg
BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg
fSTR + v-RP2
BSicon fSTR.svg
BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSERl WASSERq
fhKRZWae + v-RP2
BSicon fhKRZWae.svg
WASSER+r BSicon .svg
 Larraun ibaia
 
WASSER+l WASSERq
fhKRZWae + v-RP2
BSicon fhKRZWae.svg
WASSERr BSicon .svg
 Larraun ibaia
 
WASSER BSicon .svg
fSTR + v-RP2
BSicon fSTR.svg
BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg
fSTR + RP2nr
BSicon fSTR.svg
BSicon .svg BSicon .svg
 
 
WASSER BSicon .svg
fSTR + RP2l
BSicon fSTR.svg
RP2q RP2+r
  NA-1300 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r RP2
 Larraun ibaia
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr RP2
 Larraun ibaia
 
WASSER BSicon .svg fSTR RP2+l RP2wRP2
 
RP4+l hRP4oWaq hRP4q hRP4q RP2uhRP4e
RP4sewRP2 + RP4newRP2
BSicon RP4sewRP2.svg
RP4q
 A-15 
tRP4a WASSERl WASSER+r fSTR RP2eRP2 RP2rf BSicon .svg
tRP4 RP2+l RP2oWq
fSTR + RP2q
BSicon fSTR.svg
RP2rf BSicon .svg BSicon .svg
 NA-1300 
tRP4 RP2 WASSER fTUNNEL1 BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
tRP4e RP2 WABZg+l fhKRZWae WASSERq LWASSERq BSicon .svg
Basaburua erreka
RP4 RP2 WASSER fSTR PARKING BSicon .svg BSicon .svg
496 m
RP4 RP2 WASSER fSTR RP1t BSicon .svg BSicon .svg
Latasa
RP4 RP2eRP1 RP1oWq
fSTR + RP1q
BSicon fSTR.svg
RP1rf BSicon .svg BSicon .svg
RP4 RP2 WASSERl fhKRZWae WASSERq WASSER+r BSicon .svg
Larraun ibaia
RP4 RP2eRP2 RP2q
fSTR + RP2q
BSicon fSTR.svg
RP2+r WASSER BSicon .svg
 NA-1300 
RP4 RP2 BSicon .svg fSTR RP2 WASSER BSicon .svg
RP4l RP2uhRP4a hRP4q hRP4eq RP4newRP2 RP4oWq RP4+r
 A-15 
RP2q RP2nRP2 RP2+r fSTR BSicon .svg WASSER RP4
BSicon .svg BSicon .svg RP2l
fSTR + RP2q
BSicon fSTR.svg
RP2+r WASSER RP4
BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg fSTR
RP2 + WALK
BSicon RP2.svg
WASSER RP4
BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg fSTR RP2 WASSER RP4
BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg fSTR
RP2 + BICYCLE
BSicon RP2.svg
WASSER RP4
BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg fSTR
WSTRc2 + RP22+n
BSicon WSTRc2.svg
WASSER3 + RP2c3
BSicon WASSER3.svg
RP4
BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg fSTR
WASSER+1 + RP2c1
BSicon WASSER+1.svg
WSTRc4 + RP2s+4
BSicon WSTRc4.svg
RP4
BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg fSTR WASSER
RP2 + WALK
BSicon RP2.svg
RP4
BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg fSTR WASSER RP2 RP4
BSicon .svg BSicon .svg RP4+l hRP4aq hRP4oWq RP2uhRP4e RP4rf
 A-15 
BSicon .svg BSicon .svg RP4 fSTR WASSER RP2 BSicon .svg
BSicon .svg BSicon .svg RP4l hRP4aq hRP4oWq RP2uhRP4e RP4+r
 A-15 
BSicon .svg BL+l BLq fSTR WASSER RP2 RP4
BSicon .svg BL FOREST fexSTR WASSER
RP2 + BICYCLE
BSicon RP2.svg
RP4
atsedengunea
BSicon .svg BL BSicon .svg fexSTR WASSER RP2 RP4
BSicon .svg BL BSicon .svg fexSTR WASSER
RP2 + WALK
BSicon RP2.svg
RP4
BSicon .svg BL BSicon .svg fexSTR WASSER RP2 RP4
BSicon .svg WALK BSicon .svg fexSTR WASSER
tRP2l + RP4c2
BSicon tRP2l.svg
leer + RP43+n
BSicon .svg
BSicon .svg BL BSicon .svg fexSTR WASSER
leer + RP4s+1
BSicon .svg
tRP2+r + RP4c4
BSicon tRP2+r.svg
BSicon .svg BL BSicon .svg fexSTR WASSER RP4 RP2
BSicon .svg BL BSicon .svg fexSTR WASSER RP4 RP2
BSicon .svg BL BSicon .svg fexSTR WASSER RP4 tRP2ae
BSicon .svg BLl BLq fSTR WASSER RP4 tRP2ae
BSicon .svg BSicon .svg WASSER+l fhKRZWae WASSERr RP4 RP2
Larraun ibaia
BSicon .svg BSicon .svg WASSER fSTR RP4+l RP4rf
RP2 + BICYCLE
BSicon RP2.svg
BSicon .svg BSicon .svg WASSER fSTR RP4 BSicon .svg RP2
BSicon .svg BSicon .svg WASSER fSTR RP4 BSicon .svg
RP2 + WALK
BSicon RP2.svg
BSicon .svg BSicon .svg WASSER RP2 RP4 fENDEa RP2
RP4q RP4q hRP4oWaq RP2uhRP4e RP4rf fSTR
RP2 + BICYCLE
BSicon RP2.svg
LWASSERq WASSERq WASSERr
RP2 + HUBa
BSicon RP2.svg
BSicon .svg fSTR RP2
BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
RP2eRP2 + HUBtl
BSicon RP2eRP2.svg
RP2q + HUBq
BSicon RP2q.svg
RP2nRP2 + HUBeq
BSicon RP2nRP2.svg
RP2rf
496 m  
BSicon .svg BSicon .svg
RP2t + HUB
BSicon RP2t.svg
BSicon .svg BL
 Irurtzun
 
BSicon .svg BSicon .svg
RP2 + HUB
BSicon RP2.svg
BSicon .svg WALK
 
BSicon .svg BSicon .svg RP2+l
RP2wRP2 + HUB
BSicon RP2wRP2.svg
BLq BLr BSicon .svg
 
BSicon .svg RP2
fSTR + HUBe
BSicon fSTR.svg
BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
538 m  
BSicon .svg RP2 fSTR RP1t BSicon .svg
 Aizkorbe
 
BSicon .svg RP2eRP1
fSTR + RP1q
BSicon fSTR.svg
RP1rf BSicon .svg
  NA-4171 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2eRP1
fSTR + RP1q
BSicon fSTR.svg
RP1q BSicon .svg
  NA-4120 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2
hSTRa + fSTR
BSicon hSTRa.svg
BSicon .svg BSicon .svg
 
488 m  
BSicon .svg RP2eRP1
hSKRZ-G1 + fSTR
BSicon hSKRZ-G1.svg
RP1q BSicon .svg
  NA-4122 
 
BSicon .svg RP2
hSTRe + fSTR
BSicon hSTRe.svg
BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
LWASSERq WASSERq RP2oW fhKRZWae WASSERq LWASSERq BSicon .svg
Soroaundi erreka
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
503 m  
BSicon .svg RP2 fSTR RP1t BSicon .svg
 Saratsate
 
BSicon .svg RP2eRP1
fSTR + RP1q
BSicon fSTR.svg
RP1rf BSicon .svg
  NA-4171 
 
RP2+l RP2rf fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
RP4q RP2uRP4 RP4+r fSTR BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
BSicon .svg RP2 RP4 fSTR BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
BSicon .svg RP2 RP4l RP4oq RP4+r BSicon .svg BSicon .svg
 AP-15 
BSicon .svg RP2 BSicon .svg fSTR RP4 BSicon .svg BSicon .svg
BSicon .svg RP2 RP4+l RP4oq RP4rf BSicon .svg BSicon .svg
 AP-15 
499 m
BSicon .svg RP2t RP4 fSTRdd BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
Eritze
RP4q RP2uRP4 RP4rf fSTRuu BSicon .svg BSicon .svg BSicon .svg
 
RP2l RP2+r fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg BSicon .svg
 
518 m  
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg RP2t
 Saratsa
 
BSicon .svg RP2 fSTR BSicon .svg RP2
 
 
BSicon .svg RP2eRP2
fTEEe + RP2q
BSicon fTEEe.svg
RP2q RP2rf
  NA-4104 

DeskribapenaAldatu

Andoain-Plazaola tarteaAldatu

Gipuzkoako zatia Leitzaran bailaratik igarotzen da, eta ez dago ez herririk ez errepiderik, bide berdeaz harago. Ibilbidean gora egiten du 600 metroko altuerara iritsi arte, Andoainen 68 metrotik abiatuta. Andoaindik irtenda, Leitzaranen sartu eta Bertxin, Inturia, Olloki eta Ameraunetik igarotzen da, Bizkotxeko meategietako eta Plazaolako gunera helduz, non herrialde arteko muga dagoen.

Lekunberri-Plazaola tarteaAldatu

Lekunberritik, bide berdea iparralderantz doa, Uitziko tunelerantz, 5 kilometro pasatxoko ibilbidean. Zati honetan hiru tunel zeharkatzen dira. Lehenengoaren irteeran, saihesbide bat dago  A-15  autobia azpiko pasabide batetik gainditzeko. Saihesbideak aldapa motz baina handi batetik jarraitzen du berriro trazadurara iritsi arte. Hiru tuneletako bigarrena eta luzeena moztuta dago gaur egun. Gainetik pasatzen den behin-behineko bide baten bidez inguratzen da. Uitziko geltokiaren eraikinera iristen da, izen bereko tunelaren sarreratik gertu. Bide-zatia erabiltzaile mota guztientzat da egokia, baina elbarrientzat aipatutako arrapalaren eragozpena dago.

Uitziko tunelak 2 630 metroko luzera du eta Iberiar Penintsulako trenbiderik luzeena izan zen urteetan. Oinplano zuzena du, eta Kantauri isurialdea eta Mediterraneoa lotzen ditu. Egokitua dago, baina, noizean behin, harriak edo arazoak egon daitezke ur-filtrazioengatik.

Ondoren, Leitzako geltokiraino jaisten da bidea, 12 tunel zeharkatuz. 11 dira, izan ere, Telleriarena kanpoaldetik inguratzen da, barne-erorketa saihesteko. Malkorra, Leitza eta Urbietako tunelak argiztatuta daude. Telleriako tunela inguratzen da, eta azken tunel bat pasatzen da Leitzako geltokira iritsi aurretik. Eraikinaren eraikinak zaharberritu gabe daude, egoera txarrean eta etengabe hondatuta. Zati honen zorua, lur trinkotukoa, egoera onean dago. Erabiltzaile mota guztientzat da egokia.

Leitzako geltokia eta Gipuzkoako muga 4,5 kilometro dira. Geltokitik irten eta gutxira Leitzako bidezubia zeharkatzen da. 3 kilometro eta 2 tuneletan zehar, lur trinkotuko zoru klasikoa zeharkatzen da, erosoa eta ibilgailuen zirkulazio mugatuarekin. Urto parera iristean, bidea aldatu egiten da: asfalto bihurtzen da, eta baimendutako ibilgailuek bakarrik zirkulatu dezakete. Mugara iritsi baino pixka bat lehenago, errepide honek, arazorik gabe, eraitsitako tunel bat inguratzen du, honen iparraldeko ahoan Plazaolako geltokiaren hondakinak daudelarik. Metro batzuk aurrerago, bitan banatutako bideak bi zubiz zeharkatzen du Frankio erreka, eta Gipuzkoan sartzen da. Leitzatik Plazaolarako ibilbide osoa egoera ezin hobean dago erabiltzaile guztientzat. Plazaolan bideak Gipuzkoako zatitik jarraitzen du.

Lekunberri-Saratsa tarteaAldatu

Lekunberritik hegoaldera trenbidearen ibilbidea desagertu egin da leku askotan, bai eguraldiak okerrera egin duelako, bai 1953ko uholdeengatik, bai  A-15  autobiaren eraikuntzagatik. Horregatik, bide berdeak bide alternatiboak erabiltzen ditu beharrezkoa denean.

Bidea Lekunberriko geltokitik abiatzen da hegoalderantz. Bideak errepidea zeharkatzen du eta Larraun ibairantz doa. Bertan, trenbidetik banatzen da bidea, eraitsitako tunel bat saihesteko, eta ertzaren ondoan jarraitzen du, muino bat inguratuz. 1,8 kilometroren buruan, Mugiroko presa gainditu ondoren, eroritako tunelaren hegoaldeko ahora iristen da. Bi tunel zeharkatzen dira; bigarrenaren irteeran, eskuinetara, ibaiaren ondoan Mugiroko erroten aztarnak ikusten dira.

Bideak 2020an irekitako tarte batetik jarraitzen du, Mugiroraino igotzea saihestuz. Pagadien artean, San Migeltxo atsedengunea iristen da, non  NA-1300  errepidearekin elkartzen den. Urritza ingurura iritsi arte, bidea  NA-1300  errepidetik oso gertu mantentzen da. Pagadiak, hariztiak eta beste baso batzuk zeharkatzen ditu, eta Urritza eta Latasa herrietatik igarotzen da. Bidearen zatirik handiena egokituta dago.

Latasako irteeran bideak trenbideko zubiaren jatorrizko zutabeak aprobetxatuz eraikitako zubi batetik jarraitzen du. Hainbat errepide zeharkatu ondoren, 700 metro egingo ditugu  NA-1300  errepidetik, amuak kentzeko bide batek babestuta. Zubia gurutzatu aurretik, bidea eskuinetik desbideratzen da, eta  A-15  errepidetik bi aldiz igaro ondoren Kaxarna atsedenlekura iristen da.

Kaxarna eta Irurtzun arteko tarte baten ondoren, non ibilbidea oraindik zehazteke dagoen, bidea Irurtzungo geltokia egon zen atsedenlekutik itzuliko da. Aizkorbe herriaren azpitik igarotzen da, eta monasterio budista baten azpitik. Irteeratik 4 kilometrora, 17 begi eta 185 metroko luzera duen Guliko bidezubia zeharkatzen da, eta Saratsatera iristen da. Kilometro eta erdi geroago, aldapa txiki bat igo eta autobidearen azpiko tunel batetik igarotzen da. Zementuzko zorutik 200 metrora jarraitzen da, eta antzeko tuneletik berriz ere autobidearen azpitik igaroko gara sigi-sagan egindako igoera gogor eta labur bat gainditu eta trenbidearen ibilbidea hartu arte. Beste kilometro eta erdi geroago Saratsara iritsiko gara,  N-240-A  errepidearen ondoan.

IrudiakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. Nafarroako Entzikolpedia Handia | PLAZAOLA. Noiz kontsultatua: 2020-11-10.
  2. «Iruñetik Plazaolara, Andoainera eta Lasarterako burdinbidea» web.archive.org 2017-01-09 Noiz kontsultatua: 2020-11-10.
  3. Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» www.plazaola.net Noiz kontsultatua: 2020-11-10.
  4. «Bide berdea | Plazaola» www.plazaola.org Noiz kontsultatua: 2020-12-02.
  5. Trenako historia | Plazaola
  6. (Gaztelaniaz) IRUÑA, MARIALUZ VICONDOA. (). «Nafarroako Kutxen "zuk aukeratzen duzu, zuk erabakitzen duzu", Banca Civicaren diruaren zain» diariodenavarra.es Noiz kontsultatua: 2020-12-02.
  7. (Gaztelaniaz) «Nafarroa bere bide berdeen bidez ezagutzen du» La Vanguardia 2015-05-21 Noiz kontsultatua: 2020-12-02.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu