Ireki menu nagusia

Oiartzun Gipuzkoako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Oiartzualdekoa. Mendiz inguratua dago, Aiako Harria irudi eta oinarri duela. Harana Oiartzun ibaiak zeharkatzen du, eta herria haren inguruan altxatuta dago, baina erdigune historikoa (Elizalde auzoa) ibaitik urruti dago. Oiartzunek 10.211 biztanle zituen 2016. urtean.

Oiartzun
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Oiartzun, Euskal Herria.JPG
Oiartzungo herrigunearen ikuspegi orokorra.

Oiartzungo armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Oiartzualdea
Izen ofiziala Oiartzun
Alkatea Jesús Leonet Elizegi Euskal Herria Bildu.PNG
Posta kodea 20180
INE kodea 20063
Herritarra oiartzuar
Kokapena
Koordenatuak 43° 17′ 57″ N, 1° 51′ 28″ W / 43.299166666667°N,1.8577777777778°W / 43.299166666667; -1.8577777777778Koordenatuak: 43° 17′ 57″ N, 1° 51′ 28″ W / 43.299166666667°N,1.8577777777778°W / 43.299166666667; -1.8577777777778
Oiartzun hemen kokatua: Gipuzkoa
Oiartzun
Oiartzun
Oiartzun (Gipuzkoa)
Oiartzun hemen kokatua: Oiartzun
Oiartzun
Oiartzun (Oiartzun)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 59,71 km2
Garaiera 4-838 metro
Distantzia 12 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 10.211 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 12)
% 49,66 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 50,34
Dentsitatea 171,01 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 6,25
Zahartze tasa[1] % 19,05
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 40,54
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 79,38 (2011)
Genero desoreka[1] % 8 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 8,28 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 70,12 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 40,6 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1200-1214. urtea
Webgunea http://www.oiartzun.eus

Eduki-taula

GeografiaAldatu

MugakideakAldatu

AuzoakAldatu

Oiartzun herria zortzi auzoz osaturik dago:

HistoriaAldatu

Erromatarren garaian Arditurriko meategiak ireki zituzten, eta hainbat mendez ustiatu ziren.

1200. eta 1214. urteen bitartean Alfontso VIII.a Gaztelakoak herri titulua eman zion Oiartzuni.

EkonomiaAldatu

Industria (metalurgia, zurgintza, kautxu-eraldaketa eta produktu mineralen industria), zerbitzuak (hipermerkatuak), abeltzaintza (esne eta haragi-behiak) eta nekazaritza dira jarduera nagusiak.

DemografiaAldatu

1960eko hamarkadan Oiartzunen hasi zen hazkunde demografikoak ez du etenik izan azken urteetan.

Oiartzungo biztanleria
 

PolitikaAldatu

Udal hauteskundeakAldatu

 
Oiartzungo udaletxea.

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, gehiengo osoa lortu zuen Bildu koalizioko Aiora Perez de San Roman hautatu zuten alkate.

2015eko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bilduk berretsi egin zuen gehiengoa. Koalizioko Jexux Leonet hautatu zuten alkate.

Oiartzungo udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24a

2011ko maiatzaren 22a

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu*
9 / 13
3.169 (% 65,94)
10 / 13
3.356 (% 65,00)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
4 / 13
1.358 (% 28,26)
2 / 13
691 (% 13,38)
Hamaikabat
1 / 13
587 (% 11,37)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: 2015eko eta 2011ko udal hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean

Aurreko hauteskundeetako emaitzakAldatu

Alderdi politikoa 2011 2007 2003 1999 1995 1991 1987 1983 1979
Botoak% Zinegotziak Botoak% Zinegotziak Zinegotziak Zinegotziak Zinegotziak Zinegotziak Zinegotziak Zinegotziak Zinegotziak
Bildu %63,96 10 - - - - - - - - -
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) %13,17 2 - - - - 2 2 1 7 6
Hamaikabat (H1!) %11,19 1 - - - - - - - - -
Aralar %4,52 0 - - - - - - - - -
Herri Batasuna/Euskal Herritarrok/Eusko Abertzale Ekintza (HB/EH/EAE) - - %50,34 7 - 8 7 7 6 5 6
Oiartzun Bai (OB) - - %38,05 5 - - - - - - 1
EB-B/Aralar (EB-B/A) - - %6,45 1 2 - - - - - -
Eusko Alkartasuna (EA) - - - - 7 - 4 3 5 - -
Euzko Alderdi Jeltzalea/Eusko Alkartasuna (EAJ/EA) - - - - - 5 - - - - -
Euskadiko Ezkerra (EE) - - - - - - - 1 1 0 -
Euskadiko Alderdi Sozialista-PSOE (PSE-PSOE) - - - - - - - 0 0 1 0

Alkateen zerrendaAldatu

2015 Jexux Leonet (Euskal Herria Bildu)
2011-2015 Aiora Perez de San Roman (Bildu)
2007-2011 Aitor Etxeberria Txurio (EAE)
2003-2007 Martin Beramendi Brit (EA)
1999-2003 Xabier Iragorri Gamio (EH)
1987-1999 Juan Iñarra Agirrezabala (HB)
1979-1987 Inaxio Irigoien Mitxelena (EAJ)

EuskaraAldatu

Oiartzungo Rekalde ahizpen[3] testigantza, eskolan erdara ikasteko eta euskara zigortzeko metodoen ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[4][5] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Oiartzungo euskara[6] gipuzkera da; zehatzago esanda, sortaldeko gipuzkerakoa den Bidasoko euskara.[7][8] Hala ere, Oiartzunek izandako lotura administratibo historikoa dela eta, goi nafarreraren eragin nabarmenagoa du bertako euskarak, eta Bidasoko hizkeran kokatzen diren beste herriengandik bereizten du horrek. Bidasoko hizkera erdialdeko euskararen, nafar euskararen eta nafar-lapurtarraren tarteko hizkeratzat har daitezke. Hala ere, azkenaldian erdialdeko euskararen ezaugarriak gaina hartzen ari dira eta gehiago zabaltzen ari dira.

KulturaAldatu

JaiakAldatu

Ondasun nabarmenakAldatu

 
San Esteban eliza eta dorrea, Oiartzungo herriko plazatik.
  • San Esteban eliza: XVI. mendeko eliza gotikoa.
  • San Joan Bataiatzailearen basilika, egun Udal Liburutegia.
  • Udaletxea: 1678an eraikia.
  • Iturriotz dorretxea: Iturriotz auzoari izena ematen diona.
  • Torre leizea: Goi Paleolitoko aztarnategi arkeologikoa.
  • Harrespilak: Kauso I eta II, Arritxurrieta, Munere, Errenga, Arritxulangaina, Egiar eta Oianleku.
  • Arditurriko meateagia: Antzinako Erromaren garaitik XX. mendea arte ustiatuak, oraindik ere erromatar galeriak ikusgai daude.
  • Herri Musikaren Txokoa: herri musikaren inguruko agiritegi eta ikerketa gunea. Musika tresnak erakusgai diren museo txiki bat ere badu.
  • Luberri, Oiartzungo Ikasgune Geologikoa: Aiako Harriaren inguruan antolatu museo txikia.
  • Beloaga gaztelua, Arkaleko harkaitzetan dauden Erdi Aroko gotorlekuaren aztarnak
  • Ihurrita errota, Ugaldetxo auzunean dagoena.

Oiartzuar ospetsuakAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Oiartzun  
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa


  1. a b c d e f g   Euskal Herriari Begira Udalbiltza .
  2.   «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA) .
  3.   «Rekalde ahizpak - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-27 .
  4.   «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-27 .
  5.   «Erdara ikasteko, eraztuna - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-27 .
  6.   «Oiartzun - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-10 .
  7.   «Sortaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-10 .
  8.   «Bidasoakoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-10 .