Baiona-Donibane Garaziko trenbidea

Artikulu hau trenbideri buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «54. linea (Txik Txak - Trena)».

Baiona- Donibane Garazi trenbidea Donibane Garazi eta Baionako geltokiak lotzen dituen trenbidea da, osoki 1898ko abenduan inauguratua.[1] Ipar Euskal Herri barnealdean gaindi doan burdinbide nagusia da, egun erabilera txikikoa.

Baiona-Donibane Garaziko trenbidea
Itxassou Pont Nive.JPG
Trenbideak Itsasu zeharkatzen
Kokapena  Lapurdi
 Nafarroa Beherea
Eraikuntza 1898
Luzera 52,1 km
Errailen arteko zabalera 1,435 m
Jabea RFF
Ustiatzailea SNCF

HistoriaAldatu

 
Euskal Herriko burdinbide sarea 1927an

Napoleon III.aren garaian, Pereire anaien Midiko Konpainiak Frantzia hego-mendebaldean trenbide sarea eraikitzeari ekin zion. 1879tik bigarren mailako trenbideak egiten hasi ziren. Baionatik Donibane Garazirako lanak 1883an hasi zituzten Baionako Glain eta Mousserolles arteko zelaian; 1891ko urtarrilaren 19an Baiona-Kanbo zatia zabaldu zen, 1892ko abuztuaren 20an Kanbo eta Arrosa-Ortzaize artekoa eta 1898ko abenduaren 11n Nafarroa Behereko hiriburura heldu zen.[2]

1878an, Herbehereetako Pirinioetako Kontseilu Nagusiak gobernu zentralaren proposamen bat jaso zuen bi trenbidea sortzeko. Horietako bat "Baionatik Donibane Garazira" izeneko ildoa zen. Proiektua aztertu zuen batzordeak aho batez alegatu zuen proiektua interes handikoa zela, zuzenean kantonamenduko hiriburu batekin lotzen zuelako. Gainera, trenbidearen proiektuaren barruan, "Ortzaizetik Aldudera doan adarra" eraikitzea agertzen zen. Hori justifikatzen zen Bankako kobre meategi eta burdinola ustiatu zitezkeelako eta herrialdeko gainerako herrialderaino eroso eraman zitezkeelako. Bestalde, trenbidea txiki horrek Iruñea eta Baiona artean asmo handiagoko trenbidea sortzea erraztuko luke, Baigorritik igarota.[3]

Komisionarioek, ordea, ez zuten lortu egutegirako adostasunik aurkitzea. Horregatik, 1300 liberako kreditua eman zen trenbideri buruzko ikerketetarako. Azkenik, trenbidea eta haren adarra Freycinet planean sartu ziren, "Baionatik Donibane Garazirako linea, Ortzaizetik Baigorrirako adarrarekin".[4]

Lehen ikasketak 1879ko abuztuan hasi ziren. Emaitzak honako hauek izan ziren: Bordeletik Irunera doan trenbidetik bereiziko litzateke linea, Errobi ibaiaren haranetik Ortzaizeraino igotzeko; han, Donibane Garazi eta Baigori zerbitzua ematen dieten bi adarretan banatzen da. Trenbidea hori Uztaritze, Kanbo eta Bidarraitik igaroko litzateke, edo gertu geratuko litzateke. 16 963 903 frankoko gastua aurreikusten da (12 214 250 libera azpiegiturarako, 3 621 913 libera gainegiturarako eta 1 127 749 libera trenetarako) 56 389 metrorako.[5]

Izapide administratibo guztiak gainditu ondoren, Compagnie du Midi enpresari linea ematea onartu zitzaion, obra ministerioak eta enpresak berak 1883ko ekainaren 9an hitzartutako konbentzio baten bidez.[6][7]

Horrela, linea zatika sartzen da zerbitzuan, hurrenkera honetan:[8]

"Kanbotik Hazparnera" adarkadura bat, aldi baterako, Compagnie des chemins de fer du Midi et du Canal latéral à la Garonne enpresari ematen zaio 1900eko ekainaren 19an. Trenbidea, ordea, ez zen inoiz eraiki.[9]

Trenak, hasieran, lurrunezkoak ziren, eta, beraz, bi ordu ere behar zituzten ibilbidea osatzeko. 1930ean, trenbidea elektrifikatu zen 1,5 kV - CCtan.

IbilbideaAldatu

Trenbideak Errobiko ibilbidea jarraitzen du pixkanaka-pixkanaka Donibane Garaziraino igo arte.

Ibilbidearen hasieran, zenbait kilometroz Bordele-Irun eta Tolosa-Baiona trenbideen ibilbidea jarraitzen duenez, errail bikoa da, Mousserollesko bidegurutzera arte hain zuzen ere.

Hona hemen bere geltokiak:

GaleriaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. Desport, Gilbert. (1987). «La ligne Bayonne-Cambo (1883-1991)» Bulletin de la Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne (Bayonne: Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne) 143 (Le chemin de fer à Bayonne; eta dans le Sud-Ouest): 92.
  2. Iturria: Louhossoa, Ekaina, Harrikez Herriak bilduma, 15. zkia., Donibane Lohizune, 1996. Ikus 25.or.
  3. (Frantsesez) texte, Pyrénées-Atlantiques Conseil général Auteur du. (1878-08). «Rapports et délibérations / Conseil général des Pyrénées-Atlantiques» Gallica . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.
  4. (Frantsesez) texte, France Auteur du. (1879-07). «Bulletin des lois de la République française» Gallica . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.
  5. (Frantsesez) texte, Pyrénées-Atlantiques Conseil général Auteur du. (1880-04). «Rapports et délibérations / Conseil général des Pyrénées-Atlantiques» Gallica . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.
  6. (Frantsesez) texte, Pyrénées-Atlantiques Conseil général Auteur du. (1882-08). «Rapports et délibérations / Conseil général des Pyrénées-Atlantiques» Gallica . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.
  7. (Frantsesez) texte, France Auteur du. (1884-01). «Bulletin des lois de la République française» Gallica . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.
  8. Toutes dates de l'historique : Revue La Vie du Rail, no 1811 pages 8 à 10
  9. (Frantsesez) texte, France Auteur du. (1900-07). «Bulletin des lois de la République française» Gallica . Noiz kontsultatua: 2020-04-10.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu