Errobi

Euskal Herriko ibaia
Artikulu hau Iparraldeko ibaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Errobi (argipena)».

Errobi[1] Ipar Euskal Herriko ibaia da. Bere frantsesezko izena Nive da, gaskoierazkoa Niva.

Errobi
Nive (fr), Niva (oc)
Bord de Nive.jpg
Datu orokorrak
Luzera 79,3 km
Geografia
Koordenatuak 43° 01′ 30″ N, 1° 10′ 50″ W / 43.02496°N,1.1806°W / 43.02496; -1.1806Koordenatuak: 43° 01′ 30″ N, 1° 10′ 50″ W / 43.02496°N,1.1806°W / 43.02496; -1.1806
Kokapena Euskal Herria
Herrialdea Nafarroa Beherea eta Lapurdi
Hidrografia
Ibaiadarrak
Arroaren azalera 1.030 km²
Arro hidrografikoa Aturri
Iturburua Orbaizeta
Bokalea Aturri eta Baiona
Errobi ibaiaren arroa

GeografiaAldatu

Errobi, Donibane Garaziko lurretan osatzen da, Nafarroa Behereko hiru errekaren urekin:

Atekagaitzeko arroilek, Itsasu hegoaldean, Lapurdirako sarrera markatzen dute. Aturri ibaiarekin, Baionako lurretan batzen da.

Errobi ibaia oso preziatua da kirol-arrantza egiten dutenentzat (izokinkideak) eta ur-bizietan kirolak (bereziki raftinga) gustuko dituztenentzat.

HistoriaAldatu

IV. mendean Chronographus anni 354 idazlanak azaltzen duenez, Errobi Senpereraino zen nabigagarria.[2]

Ibaiadar nagusiakAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Errobiren ibaiadarren zerrenda»

HidrologiaAldatu

Errobiko arroak prezipitazio nabarmenak ditu: urteko batez besteko plubiometria 1.680 mmkoa da. Ibaiaren erregimena eurikoa da, ia ez du elurrik.

Aturriren beste ibaiadarrek bezala, emari handia du. Bere emaria 42 urtez, 1967 eta 2008 artean, ikertua izan da Kanbon, hau da, Aturri ibaiarekin elkartu baino 15 km lehenago[3]. Ikertutako eremuak 870 km² ditu, hots, arroaren %85a.

Batez besteko emaria 30,2 segundokoa bada ere, urtaroz urtaro aldatzen da: neguan eta udaberrian 40,8 eta 46,1 m³/s artean dago (gehienezko bi izanik: lehenengoa abendu-urtarrilean, eta bigarrena apirilean); maiatzetik irailera, emaria gutxituz doa, eta txikiena abuztuan du: 11,9 m³/s.

Errobiren batez besteko emariak (/s) Kanbon neurtuak
Datuak: 1967 eta 2008 artean

Historiako momentuzko gehienezkoa 745 m³/segundokoa zen 1994ko abenduaren 1ean, egunekoa, berriz, 515 m³/segundokoa zen, 1981eko urtarrilaren 16an lortua.

Errobiren datuak Marne Paristik gertu lortutakoak baino handiagoak dira, nahiz eta azken ibai honen arroa 15 bider handiagoa izan (12.920 km² Errobiko 870en aurka).

Gurutzaturiko herriakAldatu

 
Donibane Garaziko harrizko zubiaren azpitik igarotzen
 
Errobi, Bidarraiko Noblia zubia gurutzatzen
 
Errobi, Itsasutik pasatzen

ErreferentziakAldatu

  1. Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.
  2. (Gaztelaniaz) Urzainqui, Tomás. (1998). La Navarra marítima. Pamiela, 201 or. ISBN 84-7681-284-1.
  3. Banque Hydro - Station Q9312510

Kanpo estekakAldatu