Kripan Arabako hego-ekialdeko udalerri bat da, Arabar Errioxako kuadrillakoa. Gasteiztik 45 bat kilometro hego-ekialdera dago. Herri bakarrak osatzen du udalerria.

Kripan
 Araba, Euskal Herria
Kripan.jpg
Kripanen ikuspegia.

Kripango armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Arabako Errioxa
Izen ofiziala Escudo de Kripan.svg Kripan
Alkatea Luis Agustín Loero Marañón (EAJ)
Posta kodea 01308
INE kodea 01019
Herritarra kripandar
Kokapena
Koordenatuak 42° 35′ 30″ N, 2° 30′ 58″ W / 42.591666666667°N,2.5161111111111°W / 42.591666666667; -2.5161111111111Koordenatuak: 42° 35′ 30″ N, 2° 30′ 58″ W / 42.591666666667°N,2.5161111111111°W / 42.591666666667; -2.5161111111111
Azalera 12,52 km2
Garaiera 690 metro
Distantzia 45 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 180 (2019)
Red Arrow Down.svg-1 (2018)
Dentsitatea 14,94 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 3,66
Zahartze tasa[1] % 24,05
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 73,17
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 78,26 (2011)
Genero desoreka[1] % 10,61 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 3,51 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 17,62 (2010)
Euskararen erabilera % 1,8 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera data 1669
Webgunea http://www.kripan.net/

IzenaAldatu

Idatzizko aipamen zaharrenetan, XI. mendeko Donemiliaga Kukulako Kartularioan, herriaren izena Quirpán formarekin ageri da.[2]

GeografiaAldatu

Ingurune naturalaAldatu

Hiribildua Toloñoko mendilerroaren hegoaldeko magalean dago, San Tirso mendiaren oinean dagoen muino batean, itsas mailatik 690 bat metro gorago. Udalerria Ebro ibaiaren adar batzuek zeharkatzen dute: besteak beste, Pilas, Karralegi eta Karraladera errekek.

Udalerri mugakideakAldatu

Erlojuaren noranzkoan, mugakide hauek ditu:

HistoriaAldatu

Kripango inguruetan zenbait aztarnategi aurkitu dira, hala nola Los Husosko leizekoa eta Los Llanosko trikuharria, antzinako giza agerpena —Neolito garaikoa— agerian uzten dutenak.

Herriaren lehen aipamen idatzia 1088koa dugu, Donemiliaga Kukulako Kartularioan aipatu baitzuten, Quirpán formarekin.[2]

Kripan Guardiaren menpeko herria izan zen, harik eta 1669an Karlos II.a Espainiakoak hiri titulua eman zion arte.

DemografiaAldatu

Kripango biztanleria

PolitikaAldatu

2019ko udal hauteskundeakAldatu

2019ko udal hauteskundeetan, udalerrian hiru zerrenda aurkeztu ziren: Euzko Alderdi Jeltzalea, Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra eta Alderdi Popularra. Abstentzioa % 22,97 izan zen; boto zuriak, hiru; eta boto baliogabeak, lau. Hauek izan ziren emaitzak:[3]

  • Eusko Alderdi Jeltzalea: 80 boto (5 zinegotzi)
  • Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra: 16 boto (zinegotzirik ez)
  • Alderdi Popularra: 8 boto (zinegotzirik ez)

Hartara, Euzko Alderdi Jeltzaleak eskuratu zituen udalbatzako zinegotzi guztiak.

AlkateakAldatu

Hauek izan dira Kripango azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[4]
Ruben Fernandez Calleja[5] 1979 1983 EAJ
1983 1987 EAJ
1987 1991 EAJ
1991 1995 EAJ
1995 1999 EAJ
1999 2003 EAJ
2003 2007 EAJ
2007 2011 EAJ
Luis Agustin Loero Marañon 2011 2015 EAJ
Joseba Fernandez Calleja[4][6] 2015 2019 EAJ
Joseba Fernandez Calleja[7][8] 2019 Jardunean EAJ[9]

KulturaAldatu

JaiakAldatu

Ondasun nabarmenakAldatu

 
Meano (aurrean) eta Kripan (atzean), La Aldea gainetik.
  • San Juan Bautista eliza: XVII. mendean eraikitzen hasia, 1788ko irailaren 6an inauguratu zuten.
  • Santa Maria eliza: XII. mendeko aurrealde erromanikoa.
  • San Martin baseliza.
  • San Sebastian baseliza.
  • "Los Llanos" trikuharria.
  • "Abrigo de Los Husos" aztarnategi arkeologikoa.

Kripandar ospetsuakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. a b (Gaztelaniaz) Ainhoa Arozamena Ayala: «Kripan: Historia», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
  3. «Udal hauteskundeak 2019 - Kripan - Alea.eus» alea.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-11.
  4. a b «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es . Noiz kontsultatua: 2020-03-21.
  5. (Gaztelaniaz) «La ilusión de aquellos Alcaldes de hace 40 años» Blog Rioja Alavesa . Noiz kontsultatua: 2020-03-09.
  6. (Gaztelaniaz) «Joseba Fernández Calleja elegido presidente de la Cuadrilla de Laguardia-Rioja Alavesa» EAJko Arabako Batzarkide Taldea 2015-10-07 . Noiz kontsultatua: 2020-03-11.
  7. (Gaztelaniaz) interaktiba.com. (2019-10-15). «Joseba Fernández Calleja: "No me veo político, sino persona de pueblo"» Blog Rioja Alavesa . Noiz kontsultatua: 2020-03-11.
  8. «Udalerriak - web.araba.eus» web.araba.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  9. (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 . Noiz kontsultatua: 2020-03-17.
  10. (Gaztelaniaz) Martínez, Juantxu. «La Montorna preside Kripan» arabakoerrioxa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-13.
  11. «LÓPEZ MARAÑÓN, Manuel - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-12.
  12. (Gaztelaniaz) Zoilo Calleja El Correo egunkarian
  13. (Gaztelaniaz) «Pepe Viyuela, en la Fiesta de la Vendimia» La Rioja 2008-08-29 . Noiz kontsultatua: 2020-04-13.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Araba
  • (Gaztelaniaz) Ainhoa Arozamena Ayala: «Kripan», Auñamendi Eusko Entziklopedia.