Eltziego[2] Arabako hegoaldeko udalerri bat da, Arabako Errioxa kuadrillakoa. Gasteiztik 46 bat kilometro hegoaldera dago. Izen bereko herria udalerriaren erdialdean dago. Udalak Zieko[3] erabiltzen du webgunean.

Eltziego
 Araba, Euskal Herria
Eltziego.jpg
Herrigunearen ikuspegia.

Eltziegoko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Arabako Errioxako kuadrilla
Izen ofiziala Escudo de Elciego.svg Elciego
Alkatea Luis Aldazábal Ruiz de Viñaspre (Zieko Bai)
Posta kodea 01340
INE kodea 01022
Herritarra eltziegar
Kokapena
Koordenatuak 42° 30′ 53″ N, 2° 37′ 06″ W / 42.5148°N,2.6183°W / 42.5148; -2.6183Koordenatuak: 42° 30′ 53″ N, 2° 37′ 06″ W / 42.5148°N,2.6183°W / 42.5148; -2.6183
Azalera 16,32 km2
Garaiera 477-521 metro
Distantzia 46 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 1.030 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -70)
Dentsitatea 63,11 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 10,82
Zahartze tasa[1] % 25,77
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 57,78
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 77,69 (2011)
Genero desoreka[1] % 8,16 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 8,94 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 18,07 (2010)
Euskararen erabilera % 1,9 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera data 1583
Webgunea http://www.elciego.es

GeografiaAldatu

Ingurune naturalaAldatu

Erliebe gutxiko eremuan dago Eltziego, Mayor izeneko ibaiak udalerria iparretik hegora zeharkatzen duela.

Udalerri mugakideakAldatu

HistoriaAldatu

 
Eltziegoko eliza eta herria
 
Eltziegoko ikuspegia

Herriaren berri zaharrak ditugu, 1067. urtekoak, hain zuzen, Donemiliaga Kukulako agiri batzuetan haren izena jada agertzen baitzen, El Cieko gisa. 1368ko beste batean, aldiz, Ilciego bezala agertzen zen.

Nafarroako Erresumakoa izan zen 1461 arte, ondoren Gaztelakoa. 1583an, Felipe II.ak hiribildu izendatu zuen, eta Guardiatik emantzipatzea lortu zuen, ordura arte haren menpe egon zen.

EkonomiaAldatu

Eltziego Arabar Errioxako ardoaren ekoizle nagusietakoa da, Guardia eta Lantziegorekin batera. Azken boladan, ardoaren ekoizpenaz gain, gora doa horren inguruan sortutako turismoa.

DemografiaAldatu

Eltziegoko biztanleria
Datu-iturria: INE

PolitikaAldatu

Udal hauteskundeakAldatu

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Eltziegoko alkatea Zieko Bai elkarteko Luis Aldazábal Ruiz de Viñaspre izan zen. Bost zinegotzi eskuratu zituen, PSE-EE alderdiak bi zinegotzi eta PP alderdiak beste bi.

2015eko udal hauteskundeetan, berriz, Zieko Baik zinegotzi bat gehiago lortu zuen, eta PPk bat galdu zuen. Luis Aldazábal berriro hautatu zuten alkate.

Eltziegoko udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24a

2011ko maiatzaren 22a

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Zieko Bai (ZB)
6 / 9
427 (% 62,98)
5 / 9
336 (% 49,12)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
2 / 9
127 (% 18,73)
2 / 9
185 (% 27,05)
Alderdi Popularra (PP)
1 / 9
105 (% 15,49)
2 / 9
133 (% 19,44)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

AlkateakAldatu

Hauek izan dira Eltziegoko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[4]
Rafael Cruz Saenz Castro[5][6] 1979 1983 PSE
Rafael Cruz Saenz Castro[6] 1983 1987 PSE
Rafael Cruz Saenz Castro[6] 1987 1991 PSE
1991 1995 PSE
1995 1999 PSE-EE
Rafael Cruz Saenz Castro[6] 1999 2003 PSE-EE
2003 2007 PSE-EE
2007 2011 PSE-EE
Luis Aldazabal Ruiz de Viñaspre 2011 2015 Zieko Bai
Luis Aldazabal Ruiz de Viñaspre[4] 2015 2019 Zieko Bai
Luis Aldazabal Ruiz de Viñaspre[7][8] 2019 Jardunean Zieko Bai

KulturaAldatu

HizkuntzaAldatu

Gaur egun gaztelania da nagusi. Ezin dugu zehaztu bertako jatorrizko euskara galdu zen garaia. Hala ere, Eltziegoko euskara galtzea nonbait IX. eta XVI. mendeen artean kokatzen da.

XX. mendearen bukaeran eta XXI. mendearen hasieran euskara berreskuratzeko gertatutako prozesuaren ondorioz, 2011. urterako Eltziegoko populazioaren % 18 elebiduna zen.

JaiakAldatu

  • Otsailaren 5ean San Blas eguna ospatzen da.
  • Uztailaren 2an Santa Isabel ospatzen da, herriak, itxuraz, santa horrekin zerikusirik ez badu ere. Egun horietan Eltziegoko banderari omenaldia egiten zaio.
  • Jai nagusiak, Irailaren 7tik 11ra ospatzen dira, Plazako Andra Mariaren omenez. Ekitaldirik garrantzitsuenetakoa, txupinazoaren egunean egiten den Barrihueloko jaitsiera da, Zeledonek egiten duenaren antzekoa.
  • Azaroaren 30ean San Andres ospatzen da, Eltziegoko elizaren patroiaren eguna.

Ondasun nabarmenakAldatu

  • San Andres eliza: Eusko Jaurlaritzak monumentu historiko-artistiko izendatu zuen 1984an, eta kultura ondasun 2002an. Eraikinak aurrekari gotikoak dituen arren, homogeneotasun- eta trinkotasun-itxura handia du.[9]
  • Herederos del Marques de Riscal izeneko upategi, spa eta hotela, Frank Gehry kanadar arkitektoak diseinatua. Gutxi gorabehera, 5.000 m2 eraiki ditu. Hotelak luxuzko 43 gela dauzka. Upategia bisita daiteke.

Eltziegar ospetsuakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Eltziego euskal era arautua Euskaltzaindiaren webgunean
  3. www.elciego.es
  4. a b «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es . Noiz kontsultatua: 2020-03-21.
  5. (Gaztelaniaz) «La ilusión de aquellos Alcaldes de hace 40 años» Blog Rioja Alavesa . Noiz kontsultatua: 2020-03-09.
  6. a b c d «Sáenz Castro, Rafael Cruz - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-19.
  7. (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 . Noiz kontsultatua: 2020-03-14.
  8. «Udalerriak - web.araba.eus» web.araba.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  9. San Andres elizaren izendapena EHAAn.
  10. «NAVARRETE LADRÓN DE GUEVARA, Manuel Francisco - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-12.
  11. «Merino, Andrés - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-12.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Araba