Kanpezu

Arabako udalerria

Kanpezu (ofizialki Campezo / Kanpezu) Arabako ekialdeko udalerri bat da, Arabako Mendialdeko nagusia. Gasteiztik 38 bat kilometro hego-ekialdera dago.

Kanpezu
 Araba, Euskal Herria

Kanpezuko armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaAraba
EskualdeaArabako Mendialdea
Izen ofiziala Campezo / Kanpezu
AlkateaIbernalo Basterra Txasko (KAIXO)
Posta kodea01110
INE kodea01017
Herritarrakanpezuar
Kokapena
Koordenatuak42°41′12″N 2°22′12″W / 42.6868°N 2.3699°W / 42.6868; -2.3699
Map
Azalera85,02 km2
Garaiera600 - 1.414 metro
Distantzia38 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria1.072 (2023)
−22 (2022)
alt_left 494 (%46,1) (%50,9) 546 alt_right
Dentsitatea0,01 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
% 6,02
Zahartze tasa[1]% 24,63
Ugalkortasun tasa[1]‰ 70,09
Ekonomia
Jarduera tasa[1]% 80 (2011)
Genero desoreka[1]% 11,32 (2011)
Langabezia erregistratua[1]% 12,61 (2013)
Euskara
Euskaldunak[1]% 21,14 (2010)
Kaleko erabilera [2] (2016)
Etxeko erabilera[3]% 11.2 (2016)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.campezo.org

Izena aldatu

Udalerria oraingo lur-eremuarekin 1965ean sortu zen, Santa Cruz de Campezo izenez; Santikurutze bera beste hiru udalerrirekin fusionatu zen, Antoñana, Oteo eta Orbiso herriekin hain zuzen ere. Franco hil eta gero izen horren bertsio elebiduna zenbait urtetan erabili ostean 1996ko apirilaren 11n Kanpezu izena hartu zuen.

Jatorrizko toponimia ia guztiz erromantzea du eskualdeak, kontraste argia eginez ondo-ondoan dituen Arraia edo Haranarekin, non toponimia alderantziz den ia guztiz euskalduna. Haranari, Kanpezutik, El Valle esaten diote 21. mendean ere[4].

Geografia aldatu

Arabako Mendialdeko eskualdean, Kanpezuk korridore baten lekua egiten du, Gaztelako eta Nafarroako lurren artean[4].

Ingurune naturala eta klima aldatu

Erliebe menditsukoa da Kanpezuko udalerria, haren iparraldean Kodesko mendilerroa dagoela. Udalerriaren eremu txiki bat Izkiko Natura Parkearen zati da.

Ega ibaiak zeharkatzen du udalerria.

Udalerri mugakideak aldatu

Historia aldatu

 
Santikurutze Kanpezu 1956an

Kanpezu udalerriak garrantzi estrategiko militarra izan zuen, Nafarroako Erresumaren mugak defendatzen baitzituen Gaztelako Erresumaren erasoen aurrean. Hala erakusten du Antoñanako hiribildu harresidunaren sorrerak.

Santikurutze Kanpezun bazen judutegi bat, 1474ko zerga-agirietan jasoa.

Ekonomia aldatu

Banaketa administratiboa aldatu

Bost herrik osatzen dute Kanpezuko udalerria:

 
Kanpezuko herriak

Demografia aldatu

Kanpezuko biztanleria
1960 arteko datuak Santikurutze Kanpezukoak dira, udalerrien batuketa egin baino lehenagokoak.
Datu-iturria: INE

Politika aldatu

Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Kanpezun»

2023-2027 legegintzaldia aldatu

2023ko hauteskundeen ondorengo Kanpezuko udalbatza

Alderdia

2023ko maiatzak 28

Zinegotziak Boto kopurua
KAIXO
7 / 9
418 (% 70,85)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
2 / 9
142 (% 24,07)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 9
30 (% 5,08)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Alkateak aldatu

Hauek izan dira Kanpezuko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[5]
Eduardo Quintana Saenz[5][6] 1979 1983 Zentro Demokratikoaren Batasuna
Francisco Javier Saenz de Ugarte Quintana[5][6] 1983 1987 Aliantza Popularra/Alderdi Demokrata Popularra/Batasun Liberala
Miguel Angel Saenz Romero[5][7] 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea
Joaquin Trespalacios Beiztegui[5][6] 1991 1995 Eusko Alkartasuna
Miguel Luis Garcia de Acilu Martinez de Antoñana[5] 1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea
Miguel Luis Garcia de Acilu Martinez de Antoñana[5][8] 1999 2003 Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna
Aitor Aguinaga Legorburu[5] 2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna
Aitor Aguinaga Legorburu[5][9][10][11] 2007 2011 Euzko Alderdi Jeltzalea
Esteban Garcia Campijo[5][12] 2011 2015 Euzko Alderdi Jeltzalea
Ibernalo Basterra Txasko[5][13][14] 2015 2019 KAIXO[15]
Ibernalo Basterra Txasko[5][13][16][17][14] 2019 2023 KAIXO[15]
Ibernalo Basterra Txasko[17][14][18][15] 2023 Jardunean KAIXO[15][19]

Garraioa aldatu

Araba Bus sareko   lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

  Araba Bus
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
6 Gasteiz
(geltokia)
Gasteiz (Bastiturri)Gasteiz (epaitegiak)Gasteiz (unibertsitatea)ArgandoñaAndolluTrokonizIxonaEgiletaAzazetaBirgaragoienBirgarabarrenMaeztuAtauriAntoñanaSantikurutze Kanpezu (gasolindegia)Santikurutze Kanpezu (markesina)ZuñigaAzeduAntzinMendilibarriMurietaZufiaZubielkiLizarra (zezen-plaza) Lizarra
(geltokia)

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu udalerrian:

  Eskualdeko Garraioa
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
19a Alda
Santikurutze
KontrastaUribarri HaranaDone Bikendi HaranaOteoOrbisoBujandaAntoñana Alda
Santikurutze
19b Santikurutze BernedoAngostinaKintaDurruma KanpezuBujanda Santikurutze

Azpiegiturak aldatu

Kultura aldatu

Jaiak aldatu

  • Bujandan:
    • Uztaileko lehen asteburuan, San Fausto erromeria.
  • Santikurutze Kanpezun:
    • Inauteri-asteartean, Toribioren epaiketa.
    • Iraileko lehen asteburuan, herriko jaiak.
  • Orbison:
    • Ekaineko lehen asteburuan, herriko jaiak.
    • Abuztuaren erdialdera, Orbisu Euskaraz jaia.

Ondasun nabarmenak aldatu

Kanpezuar ezagunak aldatu

Argazki galeria aldatu

Erreferentziak aldatu

  1. a b c d e f g Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. a b Abaitua, Joseba; Fernandez, Luistxo. (2021-04-01). «Kanpezura bisita (eta Sabandora, bide batez)» Eibar.ORG | Eibarko peoria (Noiz kontsultatua: 2021-10-03).
  5. a b c d e f g h i j k l (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-21).
  6. a b c «Campezo/Kanpezu» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
  7. «Sáenz Romero, Miguel Ángel» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
  8. (Gaztelaniaz) «El PP acusa al alcalde de Campezo de prevaricar» El País 2000-06-01 ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
  9. «"Landatarra, nekazaria eta turistikoa" aldarrikatuko da Santikurutze-Kanpezuko San Martingo Azokan» Europa Press 2008-11-07 (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
  10. (Gaztelaniaz) «Campezo muestra lo mejor de la Montaña Alavesa» El Correo 2008-11-08 (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
  11. (Gaztelaniaz) «La Feria de San Martín renace hoy en Santa Cruz de Campezo» Diario de Noticias de Álava 2010-11-07 (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
  12. (Gaztelaniaz) «Santa Cruz de Campezo muestra lo mejor de la Montaña Alavesa en la Feria de San Martín» El Correo 2014-11-09 (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
  13. a b (Gaztelaniaz) «Encaje de bolillos municipal» Diario de Noticias de Álava 2019-06-10 (Noiz kontsultatua: 2023-10-08).
  14. a b c «EH Bilduk irabazi du Lagranen eta independenteek garaipena sendotu dute» Alea 2023-05-29 (Noiz kontsultatua: 2023-05-30).
  15. a b c d «"Egin dugun lana aitortu digute" - Mendialdea» Alea 2023-07-08 (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
  16. «Aurretik, eta sarean lan eginez» Berria 2020-20-27 (Noiz kontsultatua: 2023-09-25).
  17. a b (Gaztelaniaz) «Amado Martínez de Iturrate gana en Erriberabeitia con Ribera Baja Bizirik» Gasteiz Hoy 2023-05-28 (Noiz kontsultatua: 2023-05-30).
  18. (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2023-09-22).
  19. (Gaztelaniaz) «Estos son los partidos que se presentan en cada pueblo de Álava el 28M» Gasteiz Hoy 2023-04-26 (Noiz kontsultatua: 2023-10-07).
  20. Antoñana hiribilduaren izendapena, EHAA.
  21. (Gaztelaniaz) San Joan de Pierola komentuari buruzko informazioa[Betiko hautsitako esteka], www.campezo.org webgunean.
  22. (Gaztelaniaz) España, Senado de. «Senado de España: home» www.senado.es (Noiz kontsultatua: 2020-04-12).

Ikus, gainera aldatu

Kanpo estekak aldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa