[1]Gibela sabelaren barruko organoa da, gizaki zein animali ornodun guztietan ageri dena. Digestio-aparatuaren osagaia da eta abdomenaren eskumaldean kokatuta dago, diafragmaren azpian. Bere inguruko organoak ondokoak dira: behazun-xixkua, heste lodia, heste mehea, urdaila, barea eta area edo pankrea. Funtzioen aldetik, gantzen digestiorako beharrezkoa den behazuna ekoizi eta jariatzen du, proteina plasmatikoen sintesian parte hartzen du, bitamina eta glukogenoaren metaketa gauzatzen du eta funtzio desintoxikatzailea du. Organismoarentzat kaltegarriak diren substantziak, hala nola; alkohola, odoletik ezabatzearen arduraduna da. Gibelaren gabezia edo gibelaren funtzionamentu eza bizitzarekin bateraezina da.

Gibel
Leber Schaf.jpg
Xehetasunak
Honen parte Digestio-aparatua
Kokapena sabelaldeko barrunbea
Hona
drenatzen du
Bena hepatikoa
Hepatic lymph nodes (en) Itzuli
Arteria Arteria hepatiko propio
Zaina Bena hepatikoa
Nerbioa Nerbio bago
celiac ganglia (en) Itzuli
Identifikadoreak
Latinez hepar
MeSH A03.620
TA A05.8.01.001
FMA 7197
Terminologia anatomikoa

MorfologiaAldatu

 
Giza-gibelaren kokapena (gorriz)

Gibela eskubiko hipokondrioaren zati handi bat eta ezkerreko hipokondrioaren zati txiki batean kokatzen den gorri-marrioi koloreko eta hiruki itxura duen organoa da. Urdailarekiko aurrealdean kokatzen da, hau partzialki estaliz eta goialdetik diafragmak estaltzen du. Saihetsek babesten dute eta arnasketarekin batera, haren kokapena aldatu egingo da. 1,5 kg-ko batazbesteko pisua eta 15zm-ko luzera du. Hortaz, gibela gorputzeko guruinik handiena eta gorputzaren barruko barrunbeetako organorik pisutsuena da.

Lobuluetan banatzen da eta lobulu bakoitzean, milioika hepatozito daude, metabolismoaren oinarrizko zelulak direnak.Ehun konektibo dentso irregularrezko geruza batek guztiz estaltzen du kanpoaldetik: Glisson-en kapsula. Geruza hau, gibelaren hiloan ere agertzen da. Kapsularen azalaldetik eta honi estuki lotuta peritoneozko geruza bat zabaltzen da eremu biluzian izan ezik.

Anatomia makroskopikoaAldatu

Aurpegiak eta ertzakAldatu

Gibelak bi aurpegi ditu: diafragma aldeko aurpegia eta errai aldeko aurpegia. Gainera hiru ertz izango ditu: aurrekoa, behekoa eta atzekoa.

Diafragma aldeko aurpegiak goiko, aurreko eta atzeko eremuak osatzen ditu. Oso aurpegi laua da eta diafragmaren makurdurara egokitzen da. Eremu biluziaren hiruki itxurako zatia antzematen da, baina bestela, gainazal guztia errai peritoneoz estalita dago, beraz, peritoneoz barruko erraia dela esan daiteke. Honek mugikortasuna eskaintzen dio organoari eta gainerako organoekiko marruskadura txikitzen du.

Peritoneoa batu egiten da bi orriko lotailu faltziformea edo igitai itxurako lotailua eratzeko eta honen azken zatian, gibelaren lotailu borobila kokatzen da. Azken hau, garapen enbrionarioko zilborreste zainaren arrastoa izango da. Lotailu faltziformearen edo igitai itxurako lotailuaren funtzioa gibela abdomenaren aurreko paretara lotzea da.

Lotailu honen bi orriak gibelaren goiko aldean banatu egiten dira koro lotailuak osatuz eta hauek diafragma eta gibelaren artean zehar zabalduko dira, eremu biluzia mugatuz. Lotailu hauek eskubiko eta ezkerreko diafragma azpiko zokoguneak osatuko dituzte. Koro lotailuen amaieran lotailu trinageluarrak eratuko dira. Lotailu hauen funtzioa gibela diafragmara lotzea izango da.

 
Gibelaren goiko ikuspegia. Alde diafragmatikoa. Bi lobuluak (eskuinekoa eta ezkerrekoa) lotailu falziformearen bidez banatzen dira. Eremu biluzia antzematen da.

Diafragma aldeko aurpegian, igitai itxurako lotailuak banatzen dituen bi lobuluak antzeman daitezke: gibelaren eskubiko lobulua eta gibelaren ezkerreko lobulua.

Errai aldeko aurpegia ahurra da eta ez da diafragma aldeko aurpegia bezain leuna. Ildo ezberdinak erakusten ditu:

  • Ezkerreko aurre-atzeko ildoa edo lotailu biribilaren arteka: gibela goitik behera zeharkatzen duen ildoa da. Haren goiko zatia zain lotailuak (garapen enbrionarioan funtzionala den arancio-ren hodiaren arrastoa) eratuko du eta behekoa lotailu biribilak (zilborreste zainaren aztarna).
  • Eskubiko aurre-atzeko ildoa edo Cantlie-ren lerroa: aurrekaldetik behazunaren hobiak eta atzekaldetik beheko kaba zainaren ildoak eratzen dute.
  • Zeharkako ildoa: gibelaren hiloak eratzen du eta beste bi ildoak lotzen ditu.

Errai aldeko aurpegian ikusten diren ildo hauek gibela lobuluetan banatzen dute.

LobuluakAldatu

Gibela diafragma aldetik edo goitik aztertzerakoan, igitai itxurako lotailuak banatutako bi lobulu antzematen dira: gibelaren eskubiko lobulua eta gibelaren ezkerreko lobulua.

 
Gibelaren errai aldeko aurpegia. Ildoak eta hauek banatzen dituzten lobuluak, aztarnak eta behazun xiskua ikusten dira.

Behetik edo errai aldeko aurpegitik behaketa egiterakoan, bertan dauden ildoek gibela lau lobulu ezberdinetan banatzen dute:

  • Ezkerreko lobulua: ezkerreko aurre-atzeko ildoaren ezkerraldean aurkitzen da.
  • Lobulu buztanduna edo Spiegelen lobulua: lobulu karratuaren atzekaldean kokatzen da eta aurrealdetik gibelaren hiloak, ezkerraldetik zain-lotailuak eta eskubialdetik beheko kaba zainak mugatzen dute.
  • Tuber lobulua: eskubiko aurre-atzeko ildoaren eskuinaldean aurkitzen da.
  • Lobulu karratua:  behazun-xixkuak eskubitik, lotailu biribilak ezkerraldetik eta gibelaren hiloak atzealdetik mugatzen dute.

Diafragma aldeko aupegitik behatzerakoan ikusten dugun gibelaren eskubiko lobuluak, errai aldeko aurpegitik lobulu buztanduna, Tuber lobulua eta ezkerreko lobuluari dagozkio.

AztarnakAldatu

 
Gibelaren aztarnak.

Diafragma aldeko aupegia leuna da. Errai aldeko aurpegian, berriz, hainbat egituren aztarnak antzematen dira. Ezker lobuluan alde batetik urdailaren aztarna eta bestetik hestegorriko abdomen zatiaren aztarna ikusi daiteke. Tuber lobuluan lau aztarna daude. Lehenik eta behin, lobuluaren aurrealdean, zeharkako eta goranzko kolonaren arteko angeluak osatutako heste lodiaren aztarna kokatzen da. Eskubiko giltzurrunaren goiko poloak giltzurrunaren aztarna uzten du bestearen atzealdean. Giltzurrunaren aztarnaren erdialdean duodenoaren beheranzko zatiak duodeno aztarna sortuko du eta honen atzetik, giltzurrun gaineko guruinaren aztarna ikusi daiteke.

 
Gibelaren anatomia mikroskopikoa

Anatomia mikroskopikoaAldatu

 
Gibel lobulutxoak, zelulak, porta-zaina eta porta triada
 
Couinaud klasifikazioan oinarritutako segmentu hepatikoak

Mikroskopikoki, gibel lobulu bakoitza lobulu hepatikoez eratuta dago. Lobuluak hexagono itxura dute, eta arteriaren, zainaren eta behazun hodiaren lehen mailako adarren bitartez baskularizatuta daude.

Couinaud klasifikazioak gibela kirurgikoki guztiz independienteak diren 8 segmentutan banatzen du; bigarren mailako behazun hodiren batez dreinatuak eta porta zaina eta gibel-arteriaren adar batez odoleztatuak daudeak.

 
(A) Gibeleko behazuna behazun-hodien bidez jasoko da eta honek hodi-zistikoarekin bat egingo du behazun-xixkura heltzeko. Koledeko-hodiaren bitartez behazuna duodenora askatzen da. (B) Gibel lobulutxoa ageri da, eta bertan, porta triad

Segmentu horiek gibel lobulutxoez osatuta daude, hauek Kuppfer zelulaz eta hepatozitoz eratuta daude, eta lobulutxo bakoitzak zain zentral bat izango du, zeinak azkenean gibel zainarekin bat egingo duen odola gibeletik ateratzeko.

Lobulutxuen artean, porta triada edo lobulutxu arteko hodiak daude; hau da, porta zainaren, gibel-arteriaren eta gibel-hodiaren bukaerazko adarrak (lobulutxo artekoak) leka berean sartuta.