A bitamina
Identifikadoreak
CAS zenbakia 68-26-8 YesY
PubChem 1071
ChemSpider 393012 YesY
ChEBI CHEBI:17336 YesY
ChEMBL CHEMBL986 YesY
Propietateak
Formula molekularra C20H30O
Masa molarra 286.45 g mol−1
Fusio puntua

62–64

Irakite-puntua

137–138

Farmakologia
ATC kodea G03DA04
Bioerabilgarritasuna Ahozkoa: <10%
Administrazio
bideak
Ahoaren bidez, topikoa/azalaren bidez, baginaren bidez, muskulubarneko injekzioa, azal azpiko txertoa, azal azpiko inplantea
Metabolismoa Hepatiko
Eliminazioaren
erdi bizitza
Ahozkoa: 16–18 ordu
Azal azpikoa: 13–18 ordu
Iraizketa Giltzurruna
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

A bitamina bitamina liposolugarria da eta elikagaietan hainbat estruktura desberdin izan ditzake. Animalia jatorriko elikagaietan, erretinol izeneko alkohola da bitamina honen forma nagusia, baina erretinal aldehido bezala ere ager daiteke, eta baita azido erretinoiko bezala ere. Landareetatik eratorritako jakietan berriz A probitaminak daude, A bitaminaren aitzindariak alegia, konposatu karotenoideen familiakoak.

Egitura kimikoaAldatu

Diterpenoen egitura du, hau da, lau isoprenoz osaturik dago eta katearen muturrean hidroxilo talde bat du, horregatik molekula anfipatikoa da.

FuntzioakAldatu

IkusmenaAldatu

Erretinola begiko erretinako bi zelula motetan agertzen den arren (kono eta bastoietan), bastoietan betetzen duen funtzioari buruz ikerketa gehiago egin da orain artean.

Bastoien zereginetako bat, argi gutxi dagoenean ikusmena ahalbideratzea da. Zelula hauetan errodopsina izeneko proteina dago, eta bertan, erretinolak talde prostetiko bezala jokatzen du. Bastoi batera argia iristen denean, fotoi bat xurgatu eta erretinolaren konformazio espaziala aldatu egiten da, talde prostetikoa proteinatik bananduz. Honek nerbio-bulkada bat sorrarazten du, eta berau garunera iristen denean ikusi egiten dugu.

ImmunitateaAldatu

A bitamina immunitate-sistemak behar bezala funtzionatzeko beharrezkoa da. Azaleko eta mukosetako zelulak (arnasbideetakoak, liseri hodikoak eta gernu bideetakoak) infekzioen aurka babesten dute gorputza. Erretinola eta bere metabolitoak beharrezkoak dira zelula hauen osotasuna eta funtzioak mantentzeko. Gainera, erantzun immunean parte hartzen duten globulu zurien garapen eta diferentziazioan garrantzi handia dute.

Hazkuntza eta garapenaAldatu

Bai A bitaminaren eskasia eta baita gehiegi hartzeak ere, jaiotze-akatsak ekar ditzakete ondorio bezala. Erretinola eta azido erretinoikoa, beharrezkoak dira enbrioien garapenerako[1]. Umekia garatzen ari denean, azido erretinoikoak gorputz adarren garapenean laguntzen du, eta baita bihotza, begiak eta belarriak eratzen ere. Gainera, azido honek hazkuntza hormona sortzeko genearen espresioa ere erregulatzen du.

Globulu gorrien ekoizteaAldatu

Globulu gorrien ekoizpena erregulatzen du eta bitaminaren gabeziak burdinaren metabolismoan kalteak eragiten ditu[2].

IturriakAldatu

Erretinola animalia jatorrikoa da eta batez ere arrainen gibelean, esnekietan eta arrautzetan dago.

A bitaminaren aitzindari izan daitezkeen karotenoideak laranja, hori eta gorri koloreko barazkietan eta hosto berdeak dituztenetan aurki daitezke, hala nola, azenarioan, kalabazan, tomatean eta espinaketan.

A bitaminaren gabeziaAldatu

A bitaminaren gabeziak ikusmenaren akatsak sortzen ditu, xeroftalmia izeneko gaitza agertuz[3]. Begi-kornea opakoa bihurtu eta konjuntiba lehortu egiten da. Tratatu ezean, xeroftalmiak itsutasuna eragiten du.

Gaitz honetaz gain, bitamina honen gabeziak epitelio-ehunetako infekzioak eta hazkuntzaren atzerapena eragiten ditu[3].

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. (Ingelesez) Zadik, Z.; Altman, Y.; Raifen, R. (1996) «Vitamin A Levels and Growth Hormone Axis» Hormone Research in Paediatrics (6): 279–281 doi:10.1159/000185101 ISSN 1663-2826 PMID 9064277 . Noiz kontsultatua: 2018-12-29.
  2. www.tandfonline.com doi:10.1080/1042819031000116661 . Noiz kontsultatua: 2018-12-29.
  3. a b «Vitamin A Monograph for Professionals - Drugs.com» web.archive.org 2016-12-30 . Noiz kontsultatua: 2018-12-29.

Kanpo estekakAldatu