Ireki menu nagusia

Aia Gipuzkoako ipar-erdialdeko udalerria da, Urola Kosta eskualdekoa. Nekazari herri zabala da, 56 km² baititu, eta 2.022 biztanle zituen 2016. urtean. Donostiatik 25 km mendebaldera dago.

Aia
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Aia gipuzkoa.jpg
Aia udalerriko herrigunea.

Aiako bandera

Aiako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Urola Kosta
Izen ofiziala Aia
Alkatea Igor Iturain Ibarguren Itzuli
Posta kodea 20809
INE kodea 20016
Herritarra aiar
Kokapena
Koordenatuak 43° 14′ 12″ N, 2° 08′ 55″ W / 43.236547°N,2.1486667°W / 43.236547; -2.1486667Koordenatuak: 43° 14′ 12″ N, 2° 08′ 55″ W / 43.236547°N,2.1486667°W / 43.236547; -2.1486667
Aia hemen kokatua: Gipuzkoa
Aia
Aia
Aia (Gipuzkoa)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 55,27 km2
Distantzia 23 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 2.022 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -2)
% 53,34 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 46,66
Dentsitatea 36,58 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 23,37
Zahartze tasa[1] % 22,23
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 51,65
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 78,73 (2011)
Genero desoreka[1] % 9,95 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 7,3 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 88,57 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 72,9 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1025. urtea
Webgunea http://www.aiako.eus/


Artikulu hau Gipuzkoako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aia (argipena)».

Eduki-taula

GeografiaAldatu

Iparralde aldean Orio eta Zarautz udalerriekin egiten du muga, ekialdean Usurbil, Zizurkil eta Asteasurekin, hego-mendebaldean Errezilekin eta, azkenik, mendebaldean, Zestoarekin. Bihotz itxurakoa da Aia, eta kostaldeari irekiune txiki batez lotzen zaio, Txurruka hondartzan.

Ingurune naturalaAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Pagoetako natura parkea»

AuzoakAldatu

 
Aia elurpean.

Aiak eremu handia du, eta hor sakabanatuta daude haren 11 landaguneak.


KulturaAldatu

MugakideakAldatu

DemografiaAldatu

Aiako biztanleria
 

PolitikaAldatu

Miren Nekane Arrizabalaga Manterola da Aiako alkatea, EAJ alderdikoa.

2011. urteko udal hauteskundeetan aiarrek 2 zinegotzi gehiago aukeratu zituzten, biztanleriaren hazkundeagatik. 2007ko hauteskundeekin alderatuz, EAJ-PNV alderdiak 3 boto gehiago lortu zituen, eta sei zinegotziak mantendu zituen. Bildu koalizioak 220 boto gehiago eskuratu zituen eta bost zinegotzi, 2007an aurkeztu zen ezker abertzaleko EAE-ANV alderdiak baino bi zinegotzi gehiago.

2015eko udal hauteskundeetan EAj alderdiak zinegotzi bat gehiago eskuratu zuen eta Bilduren ondorengoa zen EH Bilduk bat galdu zuen.

Aiako udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24a

2011ko maiatzaren 22a

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
7 / 11
579 (% 58,25)
6 / 11
564 (% 54,02)
Euskal Herria Bildu*
4 / 11
403 (% 40,54)
5 / 11
463 (% 44,35)
*2011ko hauteskundeetan Bildu gisa aurkeztu zen koalizioa.
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

KulturaAldatu

Aiako Mariano Arrutiren testigantza, umetako jolasen ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[3][4] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

EuskaraAldatu

Aiako euskara[5] gipuzkeraren aldaera bat da, Sartaldeko euskaran[6] kokaturik dagoen Urolaldeko euskara[7] hain zuzen. Urolaldeko eta Beterriko hizkeraren artean zubilana egiten du honek. Hizkera honetan sakona da mendebaleko euskararen eragina. Eremu lauagoa delako eta, batez ere, Eibar-Elgoibar aldeko industriak eraginda, estuagoa eta sarriagoa izan da hartu-emana. Lexikoan azaltzen da argien lotura, baina lexikoan ez ezik, hizkuntzaren beste sail batzuetan ere ageri da mendebaleko euskararen eragina Urolaldean.

Sakontzeko, irakurri: «Urolaldeko hizkera»

Bestetik, Herriko biztanleen %88.57 euskalduna da, eta euskararen erabilera %72.9 da.

KirolakAldatu

Aian 4 kirol elkarte daude:

  • LARRA-TXORI
  • ALKAR
  • INDAMENDI AUZOA K.E.

(Hiru hauek arrantza eta ehiza elkarteak dira)

JaiakAldatu

Aia herrianAldatu

Auzoetako festakAldatu

  • Altzola: San Roke, santuaren eguna abuztuan izan arren, azaroaren 18an ospatzen da.
  • Elkano: San Pedro, ekainaren 29an.
  • Laurgain: San Migel eguna, irailaren 29an.
  • San Pedro: Auzoko santuaren eguna, ekainaren 29an, Elkanon bezala.
  • Santiago: Santiago eguna, uztailaren 25ean.
  • Urdaneta: San Martin, azaroaren 11n.
  • Iturriotz: ekainaren 24an erromeria dago San Juan baselizaraino.

Ondasun nabarmenakAldatu

Aiar ospetsuakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f g   Euskal Herriari Begira Udalbiltza .
  2.   «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA) .
  3.   «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-24 .
  4.   «Umetako "zigarroak" - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-24 .
  5.   «Aia - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-29 .
  6.   «Sartaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-29 .
  7.   «Urolaldekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-29 .

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Aia  
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa