Ireki menu nagusia

Igantzi[2] Nafarroa Garaiko iparraldeko udalerri bat da, Bortziri eskualdekoa. Hiriburu Iruñetik 70,5 kilometrora dago, eta 625 biztanle zituzten 2014. urtean. Udalerri euskalduna da.

Igantzi
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Igantzi. Euskal Herria.JPG
Igantzi udalerriaren herrigunea.

Igantziko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Eskualdea Bortziriak
Izen ofiziala Escudo de Vera de Bidasoa.svg Igantzi
Alkatea Lourdes Ibarluzea Irureta
(Herri Taldea)
Posta kodea 31.790
INE kodea 31259
Herritarra igantziar
Kokapena
Koordenatuak 43° 13′ 32″ N, 1° 41′ 57″ W / 43.225555555556°N,1.6991666666667°W / 43.225555555556; -1.6991666666667Koordenatuak: 43° 13′ 32″ N, 1° 41′ 57″ W / 43.225555555556°N,1.6991666666667°W / 43.225555555556; -1.6991666666667
Igantzi hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Igantzi
Igantzi
Igantzi (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 16,63 km2
Garaiera 205 metro
Distantzia 70 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 625 biztanle
% 52,43 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 47,57
Dentsitatea 37,58 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 3,81
Zahartze tasa[1] % 26,75
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 67,67
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 68,83 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 6,97 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 87,03 (2010)
Euskararen erabilera % 69,7 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.igantzi.org

GeografiaAldatu

Inguru naturala eta kokapenaAldatu

Igantzi Iruñeko merindadeko udalerria da, eta horren iparraldean dago. Herrira heltzeko N-121A errepidea hartu behar da, eta behin Berrizaunera helduta, Igantziranzko errepidea (NA-4020) bi kilometroz jarraitu.

Igantzik Lesakarekin egiten du muga iparraldean, Etxalarrekin ekialdean, eta Arantzarekin mendebaldean.

HistoriaAldatu

Igantzi nahiko berandu garatu zen udalerri moduan eta herriari buruzko historiako lehen aipamena 1461. urtekoa da. Herria, jaurerria zen eta erregeari zergak ordaindu beharra zeukan. Horrela, 1494ko apirilaren 21ean, Joan III.a Albreteko erregeak, herriak alkatea eta almirantea izatea onartu zuen. Horrela, herriak hiru ordezkari proposatzeko eskubidea zeukan, eta erregeak hiru pertsona haietatik bat aukeratzen zuen alkate gisa. Alkateak, justizia administratzen zuen, ohitura eta foruen arabera, eta honek harturiko erabakiak almiranteak betearazten zituen.

Filipe V.a Espainiakoak eta haren emazteak Igantzin hartu zuten ostatu 1719an, beren soldaduekin batera. Gertakari haren oroigarri, inskripzioa jarri zen herriko udaletxean. 1914an Jose Maria Usanditzaga donostiar musikaria, La Llama izeneko opera idazteko, Igantziko pilotalekuaren ondoko etxe batean bizi izan zen denboraldi batez.

DemografiaAldatu

Igantziko biztanleria
 

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bederatzi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,49 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).[3]

PolitikaAldatu

Udal hauteskundeakAldatu

2007an EAJ alderdiko Iñaki Goienetxe Zubieta aukeratu zuten alkate. Udaleko bederatzi zinegotzietatik bost lortu zituen Euzko Alderdi Jeltzaleak eta hortaz gehiengo osoa; beste laurak EArentzat izan ziren. Baliogabeko botoak 41 izan ziren (emandako guztien %10,79) eta 35 boto zuri izan ziren (botoen %10,32). Abstentzioa %26,64koa izan zen.

Igantziko Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
EAJ 347 5
EA 211 4

2011n zerrenda bakarra aurkeztu zen, Herri Taldea. 322 boto, 7 zinegotziak eta alkatetza (María Lourdes Ibarluzea Irureta) erdietsi zituen.

UdaletxeaAldatu

  • HELBIDEA: Karrika Nagusia, 14 2. solairua

AlkateakAldatu

2007-2011 Iñaki Goienetxe Zubieta EAJ
2011-2015 Lourdes Ibarluzea Irureta Herri Taldea
2015-2019 Juankar Unanua Batzorde izendatua[4]

Azpiegitura eta garraioakAldatu

 
Igantziko Landetxea.

La Burundesa autobus konpainiaren Donostia eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Maiztasunak aldakorrak dira, baina gutxienez bi zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean egunero. Lineak honako ibilbidea egiten du:

KulturaAldatu

Igantziko Maritxu Etxeberria[5] (Ahotsak[6] proiekturako)

EuskaraAldatu

Oso herri euskalduna da; igantzitarren %87,11k hitz egiten du euskaraz. Nafarrera hitz egiten da Igantzin[7], zehazki, Bortzirietako hizkera[8].

UEMAko kideaAldatu

 
UEMAn dauden eta egon litezkeen herriak. (Iturria: Berria)

Igantzi herria UEMAko kide da. Udalerri mailan euskara gizarte-bizitzaren alor guztietara hedatu nahi duen Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko kidea da Dima.[9]

Udalerri euskalduntzat jotzen dituzte euskal hiztunen portzentajea %70etik gorakoa duten herriak egon daitezke UEMA Mankomunitatean. Baldintza hori betetzen duten herri guztiak sartuko balira guztira 200.000 biztanle inguruko ingurunea litzateke. [10]

Bestak eta ospakizunakAldatu

Igantziko bestak irailaren 29an ospatzen dira, San Migeletan.

Ondasun nabarmenakAldatu

 
San Migel Goiaingeruaren (edo Arkanjeluaren) elizaren sarrera eta dorrea.

San Migel Arkanjeluaren eliza, estilo gotiko berantiarrean eraikia. XVIII. mendean zehar, elizaren jatorrizko itxurari alboetako besoak gehitu zitzaizkion. Parrokiako erretaula XVII. mendekoa da, eta elizak berez dorrerik ez zuen arren, gaur egungoa 1940. urtean eraiki zen.

Errukietako Ama Birjinaren baseliza, XVI. mendeko eraikina da, Piedadeko gainean kokatua, Lesakarantz doan errepidean. XX. mendean, zaharberritze sakonaren ondoren, kanpandorre txiki bat eraiki zen. Harrizko fatxadan, 1554. urtea ageri da grabaturik. Ama birjinaren omenezko eguna irailean ospatzen da.

Interes turistiko handieneko tokia San Juan Xar da, parke naturala bertatik Latsa erreka pasatzen da eta bertan leize batean kapera du, bertan urtean zehar meza batzuk ematen dira. Hortxe hazten da zuhaitz mota bat Iberiar penintsulan beste inon berez hazten ez dena: xarma (Carpinus betulus).

Igantziar ospetsuakAldatu

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Igantzi  
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa