Amezketa

Gipuzkoako udalerria


Amezketa Gipuzkoako hego-ekialdeko udalerri bat da, Aralar inguruan kokatua, Txindoki mendiaren magalean, Tolosaldeko eskualdearen hegoaldean, Nafarroa Garaiarekiko mugan. Tolosatik 12 km-ra eta Donostiatik 36ra dago. 921 biztanle zituen 2016. urtean.

Amezketa
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Amezketa.JPG
Amezketako udalerria Txindokiko gailurretik ikusita.

Amezketako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Tolosaldea
Izen ofiziala Amezketa
Alkatea Joxe Unax Altuna Etxezarreta (Bildu)
Posta kodea 20268
INE kodea 20008
Herritarra amezketar
Kokapena
Koordenatuak 43° 02′ 57″ N, 2° 05′ 17″ W / 43.0493°N,2.0881°W / 43.0493; -2.0881Koordenatuak: 43° 02′ 57″ N, 2° 05′ 17″ W / 43.0493°N,2.0881°W / 43.0493; -2.0881
Azalera 20,58 km2
Garaiera 215 metro
Distantzia 36 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 921 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -1)
Dentsitatea 44,75 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 1,12
Zahartze tasa[1] % 15,85
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 53,66
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 85,37 (2011)
Genero desoreka[1] % -2,43 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 6,93 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 87,51 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 70,7 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1615. urtea

2009tik, udalerri euskaldunen UEMA mankomunitateko partaide da.

GeografiaAldatu

Udalerri mugakideakAldatu

Amezketak mugakide ditu iparraldean Alegia eta Orendain, hegoaldean Aralarko mendilerroa, ekialdean Bedaio, eta mendebaldean Abaltzisketa.

AuzoakAldatu

Hainbat auzotan banaturik dago, eta garrantzitsuenak lau dira:

  • Ugarte (herri sarreran kokatuta dago).
  • San Bartolome edo erdigunea (Plazaren inguru guztia).
  • Ergoiena auzoa (elizaren inguruan biltzen diren erikuntzek osatua).
  • San Martin (Amezketatik 2 km-ra kokatuta dagoen zelaia).

Ingurune naturalaAldatu

Aralarreko mendilerrora eta natura parkera sartzeko Larraitz da puntu nagusietakoa da, eta Tolosaldetik Amezketa da abiapuntu posibleetako bat. Izan ere, Enirio-Aralarko Mankomunitatean barruan dago sartuta XV. mendetik.

ZerbitzuakAldatu

  • Liburutegia[3]
  • Gaztelekua[4]
  • Larrunarri pilotalekua[5]
  • Gimnasioa[6]
  • Bake epaitegia eta erregistro zibila[7]
  • Osasun zentroa[8]
  • Zumardi eskola[9]

DemografiaAldatu

2019an herriak 907 biztanle zituen. Horietatik %21,17k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak %6,84 ziren.[10]

Amezketako biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

EkonomiaAldatu

2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %2,1. Bigarren sektorea %72,9. Hirugarren sektorea %18,3. Eraikuntza %6,7. 2017an biztanleko BPGa 48.882,9 euro ziren.[11]

PolitikaAldatu

2011ko udal hauteskundeakAldatu

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Amezketako alkatea Bilduko Iñaki Miren Amundarain Tolosa izan zen.

Amezketako udalbatza

Alderdia

2011ko maiatzaren 22

Zinegotziak Boto kopurua
Bildu
6 / 7
416 (% 74,95)
Amezketarrok Elkar Lanean (AEL)
1 / 7
120 (% 21,62)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
0 / 7
3 (% 0,54)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 7
1 (% 0,18)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

2015eko udal hauteskundeakAldatu

2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Amezketako alkatea Bilduko Iñaki Miren Amundarain Tolosa izendatu zuten.

Amezketako udalbatza

Alderdia

2011ko maiatzaren 22

Zinegotziak Boto kopurua
Bildu
5 / 7
308 (% 67.1)
Auzolanean (AZ)
2 / 7
128 (% 17.89)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
0 / 7
3 (% 0.65)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak ara.cat webgunean

2019ko udal hauteskundeakAldatu

2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 351 boto; Amezketa Etorkizun-ek[12] 167 boto. PSE-EEk 4 boto.[13] Iñaki Amundarain (EH Bildu) aukeratu zuten berriro alkate.[14][15]

KulturaAldatu

EuskaraAldatu

Amezketako Pello Zabalaren[16] testigantza, Arantzazuko santutegian euskara ez galtzeko egiten zuenaren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[17][18] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Amezketako euskara[19] gipuzkeraren (erdialdeko euskalkiaren)[20] aldaera bat da, erdiguneko gipuzkeraren[21] parte den Tolosaldeko euskara[22] da, hain zuzen. Herri euskalduna da hau, herritar euskaldunak %87.51 baitira, eta euskararen erabilera %70.7.


JaiakAldatu

  • Herriko zaindaria San Bartolome da eta beraz bertako festak abuztuaren 24 (Bartolome Deunaren eguna) inguruan izaten dira. Baina "San Martin" egunean ere festa moduko bat antolatzen da izen bereko auzoan, aipatutako deunaren omenez.
  • Ospakizun hauetaz gain, inauterietan, zehazki astelehenean eta igandean, herritarrak etxez-etxe dantzan ibiltzen dira urte askotako ohitura jarraituz. Talai dantza izenez ezagutzen den dantza egiten dute herritarrek etxe atarietan, trikiti soinua lagun dutelarik.

OndareaAldatu

Amezketar ospetsuakAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa
  1. a b c d e f g Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA).
  3. «Liburutegia | Amezketa» www.amezketa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  4. «Gaztelekua | Amezketa» www.amezketa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  5. «Kirola | Amezketa» www.amezketa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  6. «Gimnasioa | Amezketa» www.amezketa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  7. «Bake Epaitegia eta Erregistro Zibila | Amezketa» www.amezketa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  8. «Osasun Zentroa | Amezketa» www.amezketa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  9. «Zumadi Eskola | Amezketa» www.amezketa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  10. «Web Eustat. Amezketako datu estatistikoak» eu.eustat.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  11. «Web Eustat. Amezketako datu estatistikoak» eu.eustat.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  12. «Udal hauteskundeak 2019 - Amezketa - Tolosaldeko ataria» ataria.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  13. https://www.euskadi.eus/ab12aAREWar/resultado/maint
  14. (Gaztelaniaz) «Tolosaldea: Los alcaldes, municipio a municipio» El Diario Vasco 2019-06-16 . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  15. «Udal antolamendua | Amezketa» www.amezketa.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-01.
  16. «Zabala Bengoetxea, Pello - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-24.
  17. «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-24.
  18. «Euskarazko liburuak irakurri, euskara ez galtzeko - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-24.
  19. «Amezketa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-30.
  20. «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-30.
  21. «Erdigunekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-30.
  22. «Tolosaldekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-30.