Madril-Sevilla burdinbidea

Iberiar Penintsulako burdinbidea

Madril — Sevilla abiadura handiko burdinbidea Iberiar penintsulako burdinbide bat da, Madril–Atocha eta Sevilla–Santa Justa geltokiak lotzen ditu.

Madril — Sevilla
abiadura handiko burdinbidea
Erdialdeko ardatza

Renfe Operadoraren AVE tren bat Almodovar Ibaiakoan
Kokapena
Herrialdeak Espainia
TEN-T sarea03 | Mediterraneo
Deskribapena
Kodea010
MotaAbiadura Handiko bidea
Hasiera1992ko apirilaren 14a
Ezaugarri teknikoak
Luzera471,800 km
Bidearen zabalera1 435 mm
Bide kopuruaBide bikoitza
Elektrifikazioa25 kV AC
Gehieneko abiadura300 km/h
Ustiapena
EgoeraZerbitzuan
JabeaADIF
OperadoreaRenfe Operadora
 Eskema
exCONTg
 Atocha — Chamartin
20px link=Fitxategi:BSicon_exSTR.svg
Madril–Atochako Atea
ABZgl+l CONTfq
 Madril — Perpinyà
ABZgl+l CONTfq
 Madril — Valentzia
CONTgq ABZgr
 Madril — Lisboa
eABZgl+l exCONTfq
 Madril — Jaen
BHF
Ciudad Real
BHF
Puertollano
BHF
Villanueva de Cordoba
BHF
Kordoba
ABZgl CONTfq
 Kordoba — Malaga
exCONTgq eABZgr+r
 Sevilla — Huelva
BHF
Sevilla–Santa Justa
CONTf
 Sevilla — Cadiz

Burdinbidea 1992ko apirilaren 14an inauguratu zen Madril–Atocha eta Sevilla–Santa Justa geltokien artean.

Historia aldatu

Eraikuntza aldatu

1980ko hamarkadan, Despeñaperros pasabidean trenen zirkulazio biziak Andaluziarako benetako botila-lepo bihurtu zuen, eta, beraz, Andaluziarako Trenbide Sarbide Berria izeneko sarbide alternatiboa eraikitzea erabaki zen. Garai hartan, Espainiar Estatuko abiadura handiko lehen linea Madril — Perpinyà izatea aurreikusita zegoen, sarbidea edozein tren motatara irekitako ibilbidea zelarik.[1]

Sarbidearen jatorrizko plana Alcolea eta Getafe artean zabalera iberiarreko linea berri bat eraikitzea zen, horretarako Madril eta Ciudad Real arteko linea historikoaren zati handi bat aprobetxatuz, eta trenek lehendik zeuden trenbideetatik jarraitzea. 1988an lanak Getafe-Villaseca Sagra tartean hasi ziren arren, handik gutxira lanak geldiarazteko agindua eman zen. 1988ko abenduaren 9an, linea berriak nazioarteko zabaleran eraikitzeko erabakia hartu zen (1 435 mm), sarbidea barne, proiektu hau, jada, RENFEko ohiko trenbidearen bidez, trenek Andaluziako gainontzeko tokietara jarraitu ezin zuten uharte batean lanak egitea bihurtzen zuena. Hori dela eta, Sevillaraino jarraitzea erabaki zen, 1992ko Sevillako nazioarteko erakusketan erabili ahal izateko, eta beharrezkoa izan zen Madrilerako sarbide berri bat eraikitzea. Horrela, trenbide berritik Madril — Sevilla abiadura handiko burdinbidera igaro zen.[2]

1989ko urriaren 2an, linea berriaren erreiaren lehen zatia jarri zen, eta horren eraikuntza erronka garrantzitsua izan zen Espainiar Estatuko trenbide-ingeniaritzarentzat. Lan nagusiak Alcudia mendilerroan eta Sierra Morenan egin ziren, non orografia gainontzeko trazatuan baino askoz zailagoa zen. Burdinbide osoan zehar (471 kilometroko luzera duena) 31 bidezubi eta 17 tunel eraiki ziren, era berean, hogeita hamazortzi milioi kubiko lur industu zirelarik. Trazadura eraikitzearen beste ondorio bat, pasatzen zen hiri nagusietan (Madril, Ciudad Real, Puertollano, Kordoba eta Sevilla) tren instalazioak egokitzeko beharra izan zen, kasu askotan geltoki berriak eraikitzea eta trenbide sare arteriala berrantolatzea suposatu zuena.[2]

Inaugurazioa eta bilakaera aldatu

Andaluziarako trenbide sarbide berritik ateratako abiadura handiko linea, 1992ko apirilaren 14an inauguratu zen, Sevillan ospatu zen 1992ko Sevillako nazioarteko erakusketa inauguratu eta astebetera, apirilaren 21ean, Madril, Sevilla, Kordoba, Puertollano eta Ciudad Real hirietara egunero sei ibilbide eginez estalitako ustiapen komertziala hasi zen. Urte bereko urrian "AVE Lanzadera" produktua ustiatzeari ekin zitzaion, Madril eta Mantxako bi hiriak (Ciudad Real eta Puertollano) lotuko zituena. Bere lehen garaietan arrakasta handia lortu zuen: zerbitzuaren lehen urtean 1,3 milioi bidaiari garraiatu bazituen ere, 1999an kopuru hori 5 milioi bidaiariraino igo zen.[3]

1993ko urtarrilean "Talgo 200 Madril – Malaga" inauguratu zen, bi hiriak abiadura handiko azpiegitura propioarekin Kordobaraino lotzen zituena, nondik Malagara iristen den ibilbide historikoaren bidez, Kordoban zabalera aldatu ondoren. Urte bereko apirilaren 23an, hegaztiaren abiadura errekorra lortu zen, 356,8 km/h. Urtearen erdialdean "Talgo 200 Madril-Cadiz" eta "Talgo 200 Madril-Huelva" zerbitzuak inauguratu ziren, Sevillako Majarabiqueko aldagailuan zabalera aldatzen zuten zabalera mistoko trenak erabiliz. 1994an ustiapen komertziala 300 km/h-ko abiaduran hasi zen distantzia luzeko AVE trenetan, Madril eta Sevilla arteko ibilbidearen iraupena 40 minututan murriztuz.[4]

RENFEk 1999an ekin zion "Talgo 200 Madril – Algeciras" zerbitzua merkaturatzeari. Hurrengo urteetan, abiadura handiaren plangintza berrantolatu zen Espainian, eta dagoeneko martxan dauden lan batzuk indartu ziren. Ildo horretan, 2003an Talgo 200 "Madril-Cadiz", "Madril-Huelva" eta "Madril-Algeciras" zerbitzuak Renfe Operadorako Linea Handien esku utzi ziren, Altaria izena hartuz. Kordoba — Malaga abiadura handiko burdinbidea eeraikitzeko proiektua dago, abiadura handiko trena Costa del Solera eraman ahal izateko.[5]

2005eko urtarrilean, Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles (RENFE zaharra) Renfe Operadora (Renfe berria) eta Administrador de Infraestructuras Ferroviarias (ADIF) bihurtzean, linea azken honen menpe geratu zen.[6]

2014ko martxoan Puertollano eta Kordobaren artean Villanueva de Cordoba–Los Pedroches geltoki berria inauguratu zen, abiadura handiko zerbitzua Villanueva Kordobari eta bere eskualdeari ematen diona. 2020ko maiatzean, ERTMS sistema instalatzeko prozesua berraktibatu zen, eta sistema berrirako trantsizio-aldia 52 hilabete ingurukoa izango zela kalkulatu zen.[7]

Zerbitzuak aldatu

  Renfe Operadora
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
   Madril
Atochako Atea
Ciudad RealPuertollanoKordoba Sevilla
Santa Justa
   Madril
Atochako Atea
Ciudad RealPuertollanoKordobaPuente Genil–HerreraAntequera–Santa Ana Malaga
Maria Zambrano
   Madril
Atochako Atea
Ciudad RealPuertollanoKordobaPuente Genil–HerreraAntequera–Santa AnaLoja Granada
   Sevilla
Santa Justa
KordobaPuertollanoCiudad RealCuenca–Fernando Zobel Valentzia
Joaquin Sorolla
   Bartzelona
Sants
Camp de TarragonaLleida–PirineusZaragoza–DeliciasCiudad RealPuertollanoKordobaPuente Genil–HerreraAntequera–Santa Ana Sevilla
Santa Justa
   Bartzelona
Sants
Camp de TarragonaLleida–PirineusZaragoza–DeliciasCiudad RealPuertollanoKordoba Malaga
Maria Zambrano
Avant  Madril
Atochako Atea
Ciudad Real Puertollano
Avant  Sevilla
Santa Justa
KordobaPuente Genil–HerreraAntequera–Santa Ana Malaga
Maria Zambrano
Avant  Sevilla
Santa Justa
KordobaPuente Genil–HerreraAntequera–Santa AnaLoja Granada
Alvia  Madril
Atochako Atea
Ciudad RealPuertollanoKordobaSevilla–Santa JustaJerez de la Fronterael Puerto de Santa MariaSan Fernando–Bahia Sur Cadiz
Alvia  Madril
Atochako Atea
Kordobala Palma del Condado Huelva
Metas
Intercity  Madril
Atochako Atea
Ciudad RealPuertollanoVillanueva de Cordoba–Los PedrochesKordobaPuente Genil–HerreraAntequera–Santa AnaRondaSan Roque–la Linea Algeciras

Azpiegitura aldatu

     
  Atocha — Chamartin
   
0,0 Madril–Atochako Atea
   
     
  Madril — Perpinyà
 
14,3 Los Gavilanes
 
24,4 Parla
     
  Madril — Valentzia
 
35,3 Yeles
     
53,7   Madril — Lisboa
     
63,4 Tajo ibaia
 
73,7 Ablates
 
89,5 Mora
     
  Madril — Jaen
 
104,9 Los Yebenes
 
119,7 Urda
 
130,1 El Emperador
 
149,6 Malagon
     
Guadiana ibaia
 
170,7 Ciudad Real
 
171,0 Ciudad Realgo bidezubia
 
196,56 Calatrava
 
209,81 Puertollano
 
225,4 Brazatortas
 
244,5 Venta la Ines
 
267,3 Conquista
     
Guadalmez ibaia
 
285,2 Villanueva de Cordoba–Los Pedroches
 
293,9 Arroyo del Valle
 
300,0 Piedras de la Salgo tunela
 
304,8 Churretes Bajosko tunela
 
317,8 Adamuz
     
Guadalquivir ibaia
 
345,2 Kordoba
     
Guadalquivir ibaia
     
358,0   Kordoba — Malaga
     
363,0 Almodovar del Rio
     
387,1 Hornachuelos
     
408,9 Peñaflor
     
426,1 Guadajoz
     
Guadalquivir ibaia
     
442,7 Cantillana
     
460,5 Majarabique
     
  Sevilla — Huelva
     
  Sevilla — Antequera
     
470,8 Sevilla–Santa Justa
 
  Sevilla — Cadiz

Erreferentziak aldatu

  1. Esteve García, Juan Pedro (2003). «Madrildik Ciudad Realera trenbidea (1878-1988)». «Siglo y medio de ferrocarril en Asturias» trenbide historiari buruzko 3. kongresua. Kixoi, 2003 (Fundación de los Ferrocarriles Españoles).
  2. a b Muñoz Rubio, Miguel (2016). Renfe, 75 urte historian (1941-2016). Fundación de los Ferrocarriles Españoles.
  3. García Raya, Joaquín (2006). «Bide zabaleko Espainiako trenbidearen oinarrizko kronologia». IV Congreso Historia Ferroviaria: Malaga, 2006ko iraila (Andaluziako Juntako Herri Lan eta Garraio Saila).
  4. Seguí Pons, Joana María; Martínez Reynés, María Rosa (2016). Garraiobideen geografia. Universitat de les Illes Balears.
  5. «200 000 bidaiarik baino gehiagok Altaria Triana zerbitzua erabili zuten, Bartzelona, Madril eta Cadiz | Noticias de Transportes | Revista de turismo Preferente.com» Preferente.com 2005-08-11 (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).
  6. 39/2003 Legea, Trenbide Sektoreari buruzkoa
  7. (Gaztelaniaz) «Kordobar Pedrochesen geltokiak sei urte bete ditu: tren berak, bidaiariak eta gabeziak» sevilla 2020-03-29 (Noiz kontsultatua: 2021-01-13).

Ikus, gainera aldatu

Kanpo estekak aldatu