Ireki menu nagusia

Detroit (dɪˈtrɔɪt) (frantsesezko Détroit edo «itsasarte», [detʁwa], izenetik ekarria) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Michigan estatukoa.

Detroit
 Ameriketako Estatu Batuak
The dtw.JPG
Flag of Detroit.svg Seal of Detroit (B&W).svg
Administrazioa
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
Estatua Michigan
County of MichiganWayne konderria (Michigan)
Alkatea Mike Duggan Itzuli
Posta kodea 48201
FIPS kodea 26-22000
Geografia
Koordenatuak 42° 19′ 54″ N, 83° 02′ 51″ W / 42.331666666667°N,83.0475°W / 42.331666666667; -83.0475Koordenatuak: 42° 19′ 54″ N, 83° 02′ 51″ W / 42.331666666667°N,83.0475°W / 42.331666666667; -83.0475
Detroit hemen kokatua: Ameriketako Estatu Batuak
Detroit
Detroit
Detroit (Ameriketako Estatu Batuak)
Wayne County Michigan Incorporated and Unincorporated areas Detroit highlighted.svg
Azalera 370.028011 km²
Altuera 183 m
Mugakideak Windsor eta Dearborn (Michigan)
Demografia
Biztanleria 680.250 bizt. (2013)
Dentsitatea 1.838,37 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera 1701
Telefono aurrizkia 313
Ordu eremua Ekialdeko Ordu-eremu
Hiri senidetuak Minsk, Toyota, Turin, Bukarest, Chongqing, Dubai, Kitwe Itzuli, Nassau, Basora eta Dubai
www.detroitmi.gov/

Giza biztanleen kopuruari begiratuz gero, Estatu Batuetako hiri jendetsuenetan hamaikagarrena da, eta Michigango jendetsuena, 2012ko erroldan 701.475 biztanle baitzituen. Detroit Wayne konderriko hiriburua ere bada.

Hiriko industria nagusia automobilgintza da, Estatu Batuetako autogintza industriaren gune nagusia baita.

Banaketa administratiboaAldatu

 
Zazpi auzuneak

Detroitek zazpi auzune dauzka:

  • Downtown
  • Midtown
  • New Center
  • North
  • East (East Upper, East Central eta East Lower)
  • West (West Upper eta West Central)
  • Southwest / Near West

HistoriaAldatu

1701ean Antoine Laumet de La Mothe Cadillaceko jaunak hiria eratu zuen Huron eta Erie aintzirak lotzen dituen Detroit ibaiaren ertzean. XVIII. mendean, Luis XIV.a erregeak lurrak eskaini zituen eta herriko biztanleria pixkanaka hazi zen; horrela, 1765ean New Orleans eta Montreal bitartean zegoen herririk handiena zen. 1778an Detroitek 2144 biztanle zituen eta Quebeceko probintziako hirugarren hiririk handiena zen. 1760ko Frantzia eta Indiako gerran Erresuma Batuak Detroit bereganatu zuen eta azkenik 1796an Jayko tratatuaren bidez Ameriketako Estatu Batuetako hiri bihurtu zen.

1805etik 1847ra Michigan estatuko hiriburua izan zen. 1904an Henry Fordek Ford Motor Company sortu zuen hiri honetan. Automobilgintza sektoreak milaka langile behar zituen herrialde osoan saltzen ziren milaka autoak eraikitzeko eta biztanleria azkar hasi zen XX. mendearen hasieran. Biztanle berri haietako batzuk AEBetako hegoaldetik etorritako beltzak ziren. 1940ko hamarkadan hainbat istilu izan ziren zuri eta beltzen artean, izan ere, langile zuri gehienak beltzekin lan egitearen aurka zeuden. Istilurik larrienak 1943an Packard Motor lantegian gertatu ziren eta guztira 34 pertsona hil ziren.

1950eko hamarkadatik aurrera herrialde osoan eraikitako autobide sareak kotxearen erabilera asko handitu zuen Ameriketako Estatu Batuetan eta horrekin batera kotxeen produkzioa hamarkoiztu egin zen. 1950eko hamarkadaren hasieran Detroit Estatu Batuetako laugarren hiria zen eta Michigan estatuko biztanleriaren hiru heren bertan bizi zen. XX. mendearen bigarren zatia desberdina izan zen erabat, automobilgintza sektoreko enpresek pixkanaka produkzioa soldata merkeagoak eskaintzen zituzten herrialdeetara bideratu zuten eta produkzioa jaisten hasi zen Detroit inguruko lantegietan.

Ekonomiaren gainbehera honi lotuta berriz ere zuri eta beltzen arteko istilu etnikoek tentsioa eragin zuten herritarren artean. 1967an berriz ere 43 pertsona hil ziren eta poliziak milaka atxilotu zituen. Estatu Batuetako ipar-ekialdeko hiri gehienetan gertatu bezala, biztanle zuriak Detroit inguruko herrietara joan zen, hiriko indarkeria eta ezegonkortasun egoeratik ihesi. 50 urteko epean hiriko biztanleri zuria %95 jaitsi zen eta gutxiengo ziren beltzak gaur egun biztanleriaren %82 dira. Biztanleri galera horrek Detroiteko udalaren diru-sarrerak kaltetu ditu eta hiria berreraikitzeko hainbat ekimen egin arren, biztanleri galera areagotu egin zen.

2013ko uztailaren 18an udalak porrot egin zuen[1].

KlimaAldatu

Datu klimatikoak (Detroit)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 19 21 29 32 35 40 41 40 38 33 27 21 41
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 0 2 8 15 21 26 29 27 23 16 9 2 15
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -8 -6 -2 4 9 15 17 17 12 6 1 -5 5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -29 -29 -20 -13 -3 2 6 3 -2 -8 -18 -24 -29
Pilatutako prezipitazioa (mm) 50 51 58 74 86 89 86 76 83 64 71 62 848.6
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 13.1 10.6 11.7 12.2 12.1 10.2 10.4 9.6 9.5 9.8 11.6 13.7 134.5
Elur egunak (≥ 0.1 in) 10.6 8.3 5.5 1.6 0 0 0 0 0 0.2 2.3 8.4 36.9
Eguzki orduak 120.9 138.4 186.0 216.0 275.9 303.0 316.2 282.1 228.0 176.7 105.0 86.8 2435.0
Iturria: NOAA

DemografiaAldatu

Detroiteko biztanleria[2]
Urtea Biztanleria Aldaketa Postua AEBetan
1820 1.422 - -
1830 2.222 %56,0 -
1840 9.102 %309,6 40
1850 21.019 %130,9 30
1860 45.619 %117,0 19
1870 79.577 %74,4 18
1880 116.340 %46,2 18
1890 205.876 %80,0 15
1900 285.704 %38,8 13
1910 465.766 %63,0 9
1920 993.678 %113,3 4
1930 1.568.662 %57,9 4
1940 1.623.452 %3,5 4
1950 1.849.568 %13,9 5
1960 1.670.144 %9,7 5
1970 1.514.063 %9,3 5
1980 1.203.368 %20,5 6
1990 1.027.974 %14,6 7
2000 951.270 %7,5 10
2010 713.777 %25,1 18

Detroitek hazkunde demografiko handia izan zuen XIX. mendean eta batez ere XX. mendearen lehen zatian. Hirian garatutako automobilgintza industriak milaka pertsona erakarri zituen eta 1950ean Ameriketako Estatu Batuetako laugarren hiririk jendetsuena zen. General Motors, Ford eta Chrysler enpresek autoen produkzioa pixkanaka atzerrira eramateak eta aldaketa demografikoek, ekonomian eragin nabarmena izan zuten eta XX. mendearen bigarren zatian hiriak biztanleriaren erdia baino gehiago galdu du.

AEBetako gobernuak hamar urtero eginiko erroldaren arabera, hiriko biztanleria honako arrazetan banatzen da:

  • %82,7 beltzak
  • %10,6 zuriak (%7,8 zuri ez hispanoak)
  • %3,0 bestelako arrazak
  • %1,1 asiarrak
  • %2,2 bi arraza edo gehiago
  • %0,4 Amerikako indiarrak
  • %0,02 Pazifikoko uharteetako biztanleak

Detroiteko gune metropolitarra sei konderrik osatzen dute eta 2010eko erroldaren arabera 4.296.250 biztanle bizi dira bertan, AEBetako hamahirugarren gune metropolitarra. Kanadan dagoen Windsor hirian kontuan hartuta biztanleria 5.700.000 ingurukoa da.

Heriotzak jaiotzak baino txikiagoak izateak, galera demografikoa txikitzen laguntzen du.

ArgazkiakAldatu

Detroitar ospetsuakAldatu

Herri eta hiri senidetuakAldatu

Detroit ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

ErreferentziakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Detroit