Langile Abertzaleen Batzordeak

euskal sindikatua

Langile Abertzaleen Batzordeak (LAB) Euskal Herriko klase sindikatu bat da, 1974an sortua, eta bere burua Ezker Abertzalearen barnean kokatzen duena. Gaur egun Euskal Herriko hirugarren sindikatua da afiliatu kopuruaren aldetik (45.000 inguru baititu), bai eta delegatu kopuruari dagokionez ere (2020ko azaroan 4.430 inguru zituen). Euskal Herri osoan presente dagoen sindikatu bakarra da. Garbiñe Aranburu da bere idazkari nagusia 2017tik[1].

Langile Abertzaleen Batzordeak
Lab logo.png
Datuak
Izen laburra LAB
Mota sindikatua
Herrialdea Euskal Herria
Ideologia Eusko abertzaletasuna, independentismoa, sozialismoa eta feminismoa
Jarduera
Kidetza Estaturik gabeko Nazioetako Sindikatuen Plataforma
Kide kopurua 45.000
Honen parte Ezker abertzalea eta Koordinadora Abertzale Sozialista
Gobernantza
Idazkari-orokorra Garbiñe Aranburu
Historia
Sorrera 1974
lab.eus

LABek bere burua Euskal Herri «independente, sozialista, feminista eta euskalduna» eskuratzeko «euskal langileen askapen osorako tresna gisa» definitu du.[2]

Nazioartean, LAB sindikatua bi erakundetako partaide da: Munduko Federazio Sindikala, eta Estaturik gabeko Nazioetako Sindikatuen Plataforma.

AntolaketaAldatu

 
Nafarroako Esku-hartze Sozialeko langileen manifestazio bat Iruñean, 2020ko azaroaren 17an, LAB sindikatuak antolatua.

Hilero kuota bat ordaintzen duten afiliatuen ekarpenari esker lortu du LABek bere diru sarreren %90 berea izatea[1]. 2006.urtean LABek 45.000 afiliatu inguru zituen, Euskal Herriko lurralde guztietan banatuta. Alabaina, krisi ekonomiko gogorra etorri zen gero eta, sindikatu guztiei gertatu zitzaien gisara, LABek milaka afiliatu batzuk galdu zituen. Hala, 2017ko maiatzean Gasteizen eginiko IX. Biltzarrean informatu zuen afiliazio galerari buelta ematea lortu zuela eta 40.500 bat afiliatu zituela[1]. Hurrengo urteetan ere gora egin zuen bere afiliatu kopuruak eta 2020 urtearen bukaeran 45.000 afiliaturen bueltan zebilen berriz ere.

LAB sindikatua, bere ekintza sindikala bideratzeko, hiru federaziotan dago antolaturik: Zerbitzu Publikoak, Zerbitzu Pribatuak eta Industria.

Eskualdeka ere antolatzen da (eta ez herrialdeka), 17 eskualdetan, eta Euskal Herriaren luze zabalean 44 egoitza zituen 2020. urtean: 4 Araban, 12 Bizkaian, 16 Gipuzkoan, 2 Lapurdin eta 10 Nafarroan. Egoitza nazionala Donostian du, Igara industrialdean.

LABek hainbat zuzendaritza organo konfederal ditu: Biltzar Nagusia, Biltzar Nagusi artekoa, Nazio Biltzarra, Nazio Komitea, Komite Exekutiboa eta 17 eskualdeetako idazkaritzak. Bere azken biltzar nagusia 2017an egin zuen.

HistoriaAldatu

Sorrera (1974-77)Aldatu

 
LABen lehenbiziko logotipoa Korrika 6ren pankarta batean, 1989an.

Euskal Herrian, 1970eko hamarkadan, frankismoaren aurkako borrokaren indartzearekin batera, langileak lantokietan antolatzen hasi ziren eta paper erabakigarria izan zuten diktaduraren aurkako enfrentamenduan. Testuinguru hartan, eta euskal langileen masa antolakunde bat sortzeko beharrari erantzunez, LAIA alderdi iraultzaile eta abertzale sortu berriak LAK Langile Abertzale Komiteak (COA Comisiones Obreras Abertzales, gaztelaniaz) izeneko langile taldeak sustatu zituen 1974ako udan, emantzipazio nazional eta sozialaren alde ikuspegi sozialista batetik borrokatzeko.

LAK haietako gehienen eboluzio azkarraz jaio zen Langile Abertzaleen Batzordeak (LAB) 1974ko udazkenean, langile abertzale eta ezkertiarrei antolakuntza eta borrokarako esparrua eskaintzeko asmoz. LABek bere lehenbiziko batzarra 1975eko otsaileko gau batean egin zuen, Miarritzeko (Lapurdi) gozotegi batean[3]. Batzar hartan 40 ordezkari inguruk hartu zuten parte -gehienak gipuzkoarrak- eta, besteak beste, erabaki zuten egitura berria bitarteko ekonomiko eta tekniko gehiagoz hornitzea, ahal bezainbeste ekarpen teoriko egitea eta hurrengo batzarra Hegoaldean egitea.

Jon Idigoras izan zen LABeko sortzaile ezagunenetariko bat; lehenbiziko batzarretan hartu zuen parte, eta zuzendaritzako kide aukeratu zuten Iralako (Bilbo, Bizkaia) frantziskotarren komentuan eginiko batzar orokorrean, Joselu Cereceda, Martín Auzmendi edo Xabier Elorriagarekin batera. Batzarrean LABen lehenbiziko logotipoa aukeratu zuten, fabrika baten eta argizaiol baten irudiak nahasten zituen hura; eta batzarraren ondotik, 1975eko maiatzean, LAB sindikatua jendaurrean arkeztu zuten eta bere oinarrizko printzipioak ezagutarazi zituzten.

LAB profil politiko zabaleko erakunde gisa sortu zen, bertan bat egin ahal zezan esplotazio bikoitzaren -naziokoaren eta klasekoaren- aurka borrokatu nahi zuen jende guztiak. Baina, hain zuzen ere, nazio zapalkuntzari emandako garrantzia izan zen LABen eta beste langile masa erakundeen artean alde politikoa markatu zuen kontua.

Agitazio politiko handiko urtea izan zen 1975koa. Frankismoak ez zuen hil nahi izan, eta fabriketako zein kaleko borrokari edo ezkerreko talde armatuen borrokari errepresio handiz erantzun zien. Konparazio batera, 1974ko urtearen bukaeran 245 euskal preso politiko zeuden, baina 1975koaren bukaeran, 749 (gehienak ETAren bi lerroetakoak).[3] Bada, garai hartan sortu ziren antolakunde ezkertiar eta abertzale guztien borrokak koordinatzen saiatzeko sortu zen abuztuaren 1ean Koordinadora Abertzale Sozialista izenekoa. ETApm eta ETAm erakunde armatuek sortu zuten, eta LAIA eta EHAs alderdiek. Aurreraxeago LAB eta COA-LAK erakunde sindikalak sartuko ziren (azken hori LAIAren esku zegoen).

LABek 1976ko urriaren 17an egin zuen bere lehenbiziko Asanblea Nazionala. Edo, hobeki esanda, Biltzar Nazionalaren lehen zatia egin zuen egun hartan, bigarren zatia 1977ko urtarrilaren 23an egin baitzuen. Urrikoan, Hegoaldeko lau herrialdeetako 250 ordezkari inguruk hartu zuten parte. LABek bere izaera soziopolitikoa finkatu zuen orduko hartan. Masa antolakundetzat zuen LABek bere burua, eta mugimendu asanblearioaren defentsa sutsua egiten zuen. Era berean, afiliatuak izatea erabaki zuen.

Hasiera batean, Euskal Herriko langileen sindikatu unitarioa zuen LABek helburutzat, fabriketako asanbleen erabakien zerbitzura egongo zena. Baina beste inork hartu ez zuenez LABek eginiko proposamen hori, eta ikusita sindikatu handiek oso bide ezberdinak hartuak zituztela, LAB sindikatu konbentzional bilakatzeko urratsak egin zituen. Hala 1977ko maiatzaren 24an sindikatuaren eratze akta eta estatutuak aurkeztu zituzten beharrezko legezko erregistroan, izen honekin: "Federación de Asociaciones Obreras Sindicales (Langile Abertzaleen Batzordeak". Hurrengo eztabaida izan zen hauteskunde sindikaletan parte hartu ala ez. Hauteskundeak egiteko modua zehazten zuen legea gogor kritikatu zuen LABek, baina parte hartzea erabaki zuen azkenean. 1978ko urtarrilean eginiko hauteskunde sindikaletan LABek emaitza eskasak erdietsi zituen.

Lehen bi biltzarrak (1978-80)Aldatu

LABek 1978ko maiatzaren 25etik 28ra egin zuen bere I. Biltzarra., Leioan (Bizkaia). Biltzarkideek gehiengo handiz berretsi zituzten LABen oinarri ideologikoak (haien artean, langile batasuna fabriketako batzarren bidez bilatzen segitzea, eta ez enpresa batzordeen bidez), baina eztabaida sutsua izan zuten KASen jarraitzeari buruz. Ideologikoki LAB KASen sintonia berean zegoen arren, azkenean KASetik ateratzea erabaki zuten gehienek, autonomia sindikalaren izenean. Biltzar hartan aukeratu zuten Idazkaritza Nazionaleko zortzi kideetatik bost EIA alderdikoak ziren, bi HASIkoak, eta zortzigarrena Jon Idigoras zen.

XXI. mendeaAldatu

VII. Biltzar Nagusia BECen egin arte, 2008ko maiatzaren 22an, Rafael Diez Usabiaga idazkari nagusia zen, eta idazkari nagusiordea berriz, Ainhoa Etxaide. Biltzar horretan Rafael Diez Usabiagak idazkari nagusia kargua utzi, eta biltzarkideek Ainhoa Etxaide hautagai bakarra hautatu zuten idazkari nagusi hurrengo 4 urterako.

Idazkari nagusiakAldatu

Idazkari nagusien zerrenda
2017- Garbiñe Aranburu Irazusta
2008-2017 Ainhoa Etxaide Amorrortu
1996-2008 Rafa Díez Usabiaga

Ordezkaritza sindikalaAldatu

Sortu zenetik, LABek ez dio hazteari utzi. Hona hemen Hego Euskal Herriko hauteskunde sindikaletan lortutako ordezkaritzaren bilakaera, ehunekoetan:

Araba, Bizkai, Gipuzkoa Nafarroa Garaia Hego Euskal Herria
1980 - - % 4,53 [4]
1982 - - % 5,73 [4]
1986 - - % 10,66 [4]
1990 - - % 12,58 [4]
1994 - - % 14,45
1998 - - % 14,59
1999 - - % 15,29 [4]
2002 - - % 15,11
2011 % 17,25 [5] - % 16,20
2013 % 17,94 [6][7] - % 16,72
2017 - % 15,75 -
2018 - % 16,24 -
2019 - % 16,95 -
2020 - % 17,74 -

1994ko hauteskunde sindikaletan ordezkaritza handieneko sindikatu izaera eskuratu zuen LABek EAEn % 15eko ordezkaritza gainditzearekin batera.

Ipar Euskal Herrian lehen aldiz hartu zuen parte bozketetan 2002ko hauteskundeetan. Emaitza bozketen % 8,9a izan zen.

2014ko abenduaren 4an, lehenengoz aurkeztu zituen LAB sindikatuak Ipar Euskal Herriko funtzio publikoan zerrendak eta Kanbo, Uztaritze eta Hendaiako herriko etxeetan ordezkariak lortu zituen, botoen % 20-30 bitartean jasota. Abenduaren 17an jakin zenez, LABek irabazi zuen Bizkaiko Foru Aldundian.[8]

Zerbitzu publikoetan lehenengo indar sindikala da Hego Euskal Herri osoan; eta, 2014tik aurrera, Euskal Herri osoan gehien hazi den sindikatua da.

2019. urtearen erdialdean, %19,10eko ordezkaritza sindikala zuen (3.247 delegatu) Euskal Autonomia Erkidegoan[9], eta 2019aren bukaeran %16,95ekoa Nafarroa Garaian (1.054 delegatu)[10].

EzaugarriakAldatu

LAB bere etorkizuna erabakitzeko gai den Euskal Herri burujabea nahi duen klase sindikatu bat da. Euskal Herri hori euskal gizartearen premien arabera eraikia, autodeterminazioaren bidetik, jendarte solidario eta justuaren alde gainerako herriekin batera borrokatuko den Euskal Herria aldarrikatzen du.[11]

FeministaAldatu

LAB sindikatuak bere estatutuetan dio bere egiten dituela feminismoaren balioak: «bizitza eta bizitzaren iraunkortasuna erdigunean jartzea; lan erreproduktiboaren aitortza eta banaketa aldarrikatzea; ezkutuko botere harremanak eta emakumeenganako indarkeria mota oro azalarazi eta borrokatzea; kolektibotasuna eta auzolana balioztatzea; berdintasun formaletik harago, parekidetasun erreala defendatzea, besteak beste».

NazionalaAldatu

LAB Euskal Herriko zazpi herrialdeetan antolatzen den sindikatua da. Bere sorreratik LABek eraldaketa soziala eta nazio askapena elkartu ditu bere estrategia sindikalean. Klase esplotazioari eta euskal langileriaren aurkako erasoei egin die aurre politika ezberdinekin eta, era berean, Euskal Herriaren nazio eraikuntzarekin duen konpromisoa eta langileriak prozesu horretan izan behar duen esku-hartze zuzena aldarrikatzen du. LABek dio «sindikatu soziopolitiko gisa» jaio zela eta «oraindik ere» eusten diola printzipio horri.

XX. mendean LABen antolakuntza esparrua Hego Euskal Herrira mugaturik egon bazen ere, 2000tik aurrera Ipar Euskal Herriko langile kopuru gero eta zabalago baten eskutik, LAB Iparraldeko lurraldeetara ere zabaldu zen. Modu horretan LABen izaera nazionala finkatu zen eta Euskal Herriko sindikatu nazional bakar bilakatu zen.

KontraboterezkoaAldatu

LAB sindikatuak bere estatutuetan dio klase sindikatua dela, «langile klase osoaren interesak» defendatzen dituena. «Langile guztien bizi eta lan baldintza duinen alde borrokatzeaz gain, azken hamarkadetan indartu den kapitalaren botereari aurre egingo dion langile kontraboterea elikatzea du eginkizun. Norabide horretan langileriaren parte hartze aktiboa aldarrikatu, klase kontzientzia indartu eta praktika sozio-sindikal borrokalaria gauzatzea du helburu».

IndependentistaAldatu

LABek Euskal Herriaren independentzia aldarrikatzen du. «Euskal Herriak nazio moduan nazioartean eduki lezakeen adierazpide politiko gorena izan dezan, zein herriaren burujabetza bermatuko duen Estatu berri bat eraikitzeko». Era berean, internazionalistatzat jotzen du LABek bere burua.

SozialistaAldatu

LAB sindikatu sozialista da «kapitalismoa gaindituko duen alternatiba sozialista eraiki nahi duen neurrian». LABek bere estatutuetan dio egunerokotasunean praktika sozialista gauzatzea duela erronka: «injustizia eta esplotazio mota ororen salaketa aktiboa egitea; klase elkartasuna praktikan jartzea; kapitalismoaren milaka aurpegiei kritika egitea; bizi eta kontsumo ereduen bidez, kapitalismoa bera indartu beharrean, alternatibak indartzen saiatzea». Sozialista adjektiboari eko- aurrizkia jarri ohi dio LABek «krisi ekologikoaren ondorioei eta urrituz doazen baliabideak eskuratzeko gerra inperialistei aurre egiteko modu bakarra sistema kapitalista gainditzea eta bizitzaren iraunkortasuna helburu duen eredu sozialista indarrean jartzea» dela uste baitu.

Euskalduna eta euskaltzaleaAldatu

LABek uste du «hizkuntza eskubideen aldeko borroka langileon borrokaren parte» dela, eta «herritar eleanitzek osatutako Euskal Herri euskalduna erdiesteko konpromisoa" duela dio, bai eta «lan munduaren euskalduntzean eragile aktibo izateko bokazioa». Logika horri jarraikiz, LAB sindikatuak hizkuntz irizpide zehatzak ezarriak ditu euskara bere komunikazio eta lan hizkuntza izan dadin.

InklusiboaAldatu

LABek dio «aniztasun ororen (jatorri eta kultura aniztasun, aniztasun sexual zein aniztasun funtzionalaren) aitortza» oinarri hartzen duela eta «sindikatu plural, integral, inklusibo eta mugarik gabekoa lortzeko konpromisoa» duela.

AutonomoaAldatu

LABek dio bere autonomia aldarrikatzen duela «edozein alderdi politikoren, instituzioren eta presio-talderen aurrean», eta bere zuzendaritza organoek onetsitako ebazpenei baino ez diela men egiten.

ErreferentziakAldatu

  1. a b c «Garbiñe Aranburu aukeratu dute LABeko idazkari nagusi, botoen %91,5 lortuta» Berria 2017-05-25.
  2. LAB sindikatuaren estatutuak. , 10 or..
  3. a b Majuelo, Emilio. (2000). LAB sindikatuaren historia (1975-2000). Txalaparta, 43 or. ISBN 84-8136-190-9..
  4. a b c d e (Gaztelaniaz) Majuelo, Emilio. (2000). Historia del sindicato LAB. Txalaparta, 197 or. ISBN 84-8136-189-5..
  5. LAB izan da 2011. urtean Hego Euskal Herrian ordezkaritza gehien igo duen sindikatua. Noiz kontsultatua: 2012-05-04.
  6. (Gaztelaniaz) ELA: La afiliación y representación en cifras (2013/12/31).. Noiz kontsultatua: 2014-04-18.
  7. LAB da 2013 urtean EAEn ordezkaritza sindikalean nabarmenki igo duen sindikatu bakarra. Noiz kontsultatua: 2014-04-18.
  8. «LABek irabazi du Bizkaiko Diputazioan» Berria 2014-12-18.
  9. «%41,68ko ordezkaritza 'historikoa' duela eta, harro agertu da ELA» www.eitb.eus 2019-06-17.
  10. «UGT cierra 2019 como primer sindicato, seguido de CCOO, ELA y LAB, el que más crece» Diario de Noticias 2020-02-11.
  11. Faraldo, José M.. (2010). Spain: The Common Experience of Transition and a Military Coup. in: Solidarity with Solidarity: Western European Trade Unions and the Polish Crisis, 1980–1982. Lexington Books, 54 or..

Kanpo estekakAldatu