Ireki menu nagusia

Frantzisko Laphitz Arriada (Arizkun, Baztan, 1832eko irailaren 30a - Buenos Aires, Argentina, 1905eko urriaren 26a) nafar apaiz katolikoa eta euskal idazlea izan zen.

Frantzisko Laphitz
Bizitza
Jaiotza Arizkun1832ko irailaren  30a
Herrialdea  Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Heriotza Buenos Aires eta Buenos Aires Itzuli1905eko urriaren  26a (73 urte)
Jarduerak
Jarduerak apaiza eta idazlea
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Erromatar Eliza Katolikoa
Literaturaren Zubitegiko fitxa 727

Eduki-taula

BizitzaAldatu

Arizkunen jaio zen, gurasoak Fernando Lapitz irisarriarra eta Maria Josefa Arriada arizkundarra zituela[1]. Irisarrin (Nafarroa Beherea) bizi izan zen, harik eta Hazparnera lehen ikasketak egitera joan zen arte. Larresoro eta Baionako apaizgaitegietan egin zituen apaiz ikasketak, eta 1857an burutu zituen. Hortik Baigorrira bidali zuten erretore lagun, eta 1866an Altzaira erretore joan zen. 1867an, Mixel Garikoitzek Bétharramen sortutako Jesusen Bihotzeko kongregazioan sartu zen. Urte berean, Bi Saindu Heskualdunen Bizia liburua, Ignazio Loiolakoa eta Frantzisko Xabierkoaren bizitzei buruzkoa, eman zuen argitara. Nabarmenak dira biografia lan horretan autoreak duen kontakizunezko maisutasuna eta estilo landua.

1868an Hego Amerikara igorri zuten. Hainbat euskaldun bizi ziren Montevideon, Santa Maria del Cerroko kapilautza eman zioten. Bertan eraiki zuten eliza berriari Arantzazuko Andre Mariaren izena jarri zion, eta euskaraz predikatu ohi zuen. Bere ospea handia egin zen eta, apaiz lagun batzuekin euskaldunentzako misioak antolatu zituen, Uruguain bezala, Argentinan ere, bereziki Buenos Airesko San Juan elizaren inguruan. Paraguain gertatu zen Aliantza Hirukoitzaren Gerraren ostean, bertara joan eta herrialdeko apaiz bakarra izan zen denboraldi batez, jendea lasaitzeko lanak eginez. Asuncioneko apezpiku izendatu nahi izan zuten, baina berak uko egin eta Buenos Airesera itzuli zen[2].

Buenos Airesen garai hartan hiru euskal zentru zeuden, Laurak Bat, Euskal Echea eta Centre Basque-Français delakoak. Berak batzuk eta besteak elkartu eta Buenos Airesko kanpoaldean, Llavallolen, Euskal Herriko Zazpiak Bat sortu zuen. Bertan Angeluko serorek zahar-egoitza bat eta neska umezurtzentzako eskola bat kudeatzen zuten eta Lekarozko kaputxinoek mutilentzako Lanbide Eskola bat[2].

LiburuakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. Oscar ALVAREZ GILA: Bidegileak: Frantzisko Laphitz euskara.euskadi.net
  2. a b Piarres XARRITON: Frantzizko Laphitz-Arriadaren Bizia eta Lanak Euskaltzaindia.net
  3. Frantzisko LAPHITZ: Bi saindu heuskaldunen bizia Klasikoen Gordailua. Klasikoak.armiarma.com

Kanpo loturakAldatu