Ireki menu nagusia

Aiako harria

Euskal Herriko mendilerroa
Aiako Harria» orritik birbideratua)

Aiako harria[1] Gipuzkoako mendigunerik zaharrenetarikoa dugu, Aiako Harriaren natura parkearen barnean. Oiartzun, Irun eta Lesakaren (Nafarroa Garaia) artean dago. Mendi berezi-berezia da, ez delako sortu orogenia bidez, baizik eta granitozko intrusio batez.

Aiako harria
Aiako Harria mountain from the SW.JPG
Datu orokorrak
Mendirik altuena Erroilbide
Garaiera 837 m
Geografia
Koordenatuak 43° 18′ 59″ N, 1° 47′ 57″ W / 43.31649°N,1.79909°W / 43.31649; -1.79909Koordenatuak: 43° 18′ 59″ N, 1° 47′ 57″ W / 43.31649°N,1.79909°W / 43.31649; -1.79909
Herrialdea Euskal Herria
Honen parte da Bortzirietako mendigunea
Mendikatea Pirinioak
Herrialdea Espainia
Lurraldea Gipuzkoa
Babestutako-eremua Aiako Harriaren natura parkea
Geologia
Material nagusia Granito

Bertan, bista izugarriez gozatzeko aukera dago eta horretarako natura parkea bihurtu zuten, Urdaburu mendiarekin batera. Honekin batera, bere faunaz gozatzeko aukera ere ematen du.

MendiguneaAldatu

Mendigune hau hiru tontorrez osatuta dago, 4 kilometroko luzaera gorabeheratsuarekin, garaienak 837 metro neurtzen dituela: iparraldekoa Hirumugarrieta (Aiako Harria) (806 m), erdialdekoa Txurrumurru (821 m) eta hegoaldekoa Erroilbide (837 m).

 
Aiako harriako mugak.

MendiakAldatu

  1. Erroilbide, 832 m[2][3] 43° 16′ 54″ N, 1° 47′ 07″ W / 43.2816724°N,1.7853886°W / 43.2816724; -1.7853886 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
  2. Lizarretako gaina, 824 m 43° 16′ 59″ N, 1° 47′ 04″ W / 43.2830495°N,1.7844861°W / 43.2830495; -1.7844861 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
  3. Txurrumurru, 821 m 43° 17′ 07″ N, 1° 47′ 00″ W / 43.2852716°N,1.7834435°W / 43.2852716; -1.7834435 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
  4. Hirumugarrieta, 809 m 43° 17′ 13″ N, 1° 47′ 01″ W / 43.2869198°N,1.7834846°W / 43.2869198; -1.7834846 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
  5. Arrisoro, 762 m 43° 16′ 47″ N, 1° 47′ 13″ W / 43.2797528°N,1.7869304°W / 43.2797528; -1.7869304 (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
  6. Muganix, 758 m 43° 17′ 19″ N, 1° 47′ 10″ W / 43.2886405°N,1.7861005°W / 43.2886405; -1.7861005 (Gipuzkoa)
  7. Errekarte Harria, 652 m 43° 17′ 13″ N, 1° 47′ 15″ W / 43.2868364°N,1.7875046°W / 43.2868364; -1.7875046 (Gipuzkoa)
  8. Erlaitz, 497 m 43° 18′ 20″ N, 1° 45′ 31″ W / 43.3055633°N,1.7587369°W / 43.3055633; -1.7587369 (Gipuzkoa)
  9. Belitz, 484 m 43° 18′ 01″ N, 1° 48′ 11″ W / 43.3003639°N,1.8031521°W / 43.3003639; -1.8031521 (Gipuzkoa)
  10. Pagogaña, 482 m 43° 18′ 11″ N, 1° 45′ 04″ W / 43.3031665°N,1.7511415°W / 43.3031665; -1.7511415 (Gipuzkoa)
  11. Arburu, 476 m 43° 18′ 20″ N, 1° 47′ 00″ W / 43.305629°N,1.7832842°W / 43.305629; -1.7832842 (Gipuzkoa)
  12. Atseginarri, 391 m 43° 18′ 56″ N, 1° 45′ 26″ W / 43.3155317°N,1.7572615°W / 43.3155317; -1.7572615 (Gipuzkoa)
  13. Egieder 330 m 43° 17′ 58″ N, 1° 50′ 01″ W / 43.2995488°N,1.8334841°W / 43.2995488; -1.8334841 (Gipuzkoa)
  14. Arkaleko Arkaitzak 250 m 43° 18′ 50″ N, 1° 50′ 46″ W / 43.3139666°N,1.8460539°W / 43.3139666; -1.8460539 (Gipuzkoa)
  15. San Martzial, 249 m 43° 19′ 41″ N, 1° 45′ 41″ W / 43.3281662°N,1.7613849°W / 43.3281662; -1.7613849 (Gipuzkoa)
  16. Urkabe 234 m 43° 18′ 15″ N, 1° 51′ 30″ W / 43.3041675°N,1.8582652°W / 43.3041675; -1.8582652 (Gipuzkoa)
  17. Galbailurra 190 m 43° 18′ 25″ N, 1° 51′ 41″ W / 43.3070336°N,1.8612579°W / 43.3070336; -1.8612579 (Gipuzkoa)
  18. Trapada 186 m 43° 18′ 42″ N, 1° 51′ 50″ W / 43.3117088°N,1.8638866°W / 43.3117088; -1.8638866 (Gipuzkoa)

Natura parkeaAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Aiako Harria natura parkea»

Aiako harriaren natura parkeak 6.913 hektareako zabalera du. Gipuzkoako Bidasoaldea, Oiartzualdea, eta Donostialdea eskualdeak hartzen ditu barne, Irun, Errenteria, Oiartzun, Donostia eta Hernani udalerriek osatzen dutelarik. Ekialdean, Bortziriekin ( harria mendiguneaz beraz gain, beste tontor hauek osatzen dute parkea: Zaria (635m), Bunanagirre (781 m), Bianditz (797 m), Errenga (786 m), Irupagoeta (534 m), Erlaitz (498 m), Pagogaña (480 m), Urdaburu (599 m) eta Aldura (537 m).

Arditurriko meatzeguneaAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Arditurri»

Aiako harriaren natura parkeko sarreretako batean dago Arditurri meatzegunea. Erabateko meatze paisaia eskaintzen du, oraindik ikusgai baitira zerura irekitako harrobiak, probetxuzko mearik ez zuten harri hondakinen zabortegiak, ustiapen garaiko eraikinak, eta garai batean minerala Pasaiako portura eramateko erabiltzen zen trenbide zaharraren bidea (gaur egun bidegorri bilakatua).[4]

Interpretazio zentroa meategiko laborategia izan zen eraikinean dago, eta meazuloan barrena bisitaldi gidatua egiteko aukera ematen du.[4][5]

ErreferentziakAldatu

  1. Euskal Herriko mendien katalogoa, Euskal Mendizale Federazioa, 2009. Euskaltzaindiaren Onomastika batzordearen oniritzia du.
  2. Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Berrikusketen arduraduna: Patxi Galé. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA)
    Mendien koordenatuak, garaiera eta prominentzia jakiteko, ikus Peakvisor.com webgunea.
  3. Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.
  4. a b Gipuzkoako museoak: Arditurriko Meatze Gunea, Gipuzkoakultura.net ataria.
  5. Arditurri: meazuloetan barrena, Arditurriko interpretazio zentroaren webgunea.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa