Lüküze

Nafarroa Behereko udalerri ohia

Lüküze Lüküze-Altzümarta udalerriko herriburua da, Nafarroa Behereko Amikuze eskualdean. Herri honek, Altzümarta gabe, 1842 arte aparteko udalerria osatu zuen.

Lüküze
 Euskal Herria
Map
Kokapena
Herrialdea Nafarroa Beherea
UdalerriaLüküze-Altzümarta
Administrazioa
Posta kodea
Herritarralüküztar
Geografia
Koordenatuak43°20′45″N 1°04′38″W / 43.3458291°N 1.0773555°W / 43.3458291; -1.0773555
Demografia

Herritarrei "lüküztar" deitzen zaie. Donibane Garazi herrialdeburura 36 km daude.

Izenaz aldatu

Dokumentazio historikoan lekuizen hau forma desberdinetan agertzen da: Luxa (XII. mendean), Sancta Maria de Lucse (1160an), Luc (1249an), Lucxa (1264 an), Luxa (1264an), Luixe (XIII. mendean Baionako kartularioan), Lucxa (1384an), Nostre-Done de Lucxe (1472an Okzitaniako Bastidaxarreko notarioen idazkietan) eta Lixe (1650ean).[1] Jean-Baptiste Orpustan adituak latinezko lucu ("baso (sakratu)") hitzetik eratorria dela uste du. Okzitaniako Luc edota Herrialde Katalanetako Lluc lekuizenekiko jatorri berbera izango luke.

Eskualde honetan hainbat kasutan gertatzen den bezala, etxe noble edo jauregi batek zeukanetik eman zitzaion izena herriari.

Geografia aldatu

Kokapena aldatu

Amiküze eskualdea historikoki zatituta zegoen hiru eremuetatik Barhoa izenekoan kokatuta dago. Herriaren mugak hauexek dira: iparraldean Altzümarta udalkidea; ekialdean hurbilen duen herria dago, Garrüze Amiküzeko burua izan zena eta Donejakue Bidean puntu gakoetakoa; hegoaldeko muga Algeruko errekak marrazten du, Bithiriñako lurretatik bereiziz; aldiz, mendebaldekoa, Behauzerekikoa, Laharminako errekak egiten du.

Aipatu herri guztiak amikuztarrak dira.

Orografia aldatu

Herria bera 100 mtik pasatzen bada, bere lurren barruan garaiera handiagoak lortzen dira, batez ere D 14 errepidetik hegoaldera:

Demografia aldatu

Berezko udalerri gisa ageri den erroldei dagokienez, 1793koan 285 biztanle zituen eta desagertu baino lehenagoko 1836koan 332. INSEEren datuak dira; fusioaren osteko udalerriaren datuak jakiteko, ikus Lüküze-Altzümarta.

Errepideak aldatu

Departamendu mailako errepide bat, D 14 (Donapaleu-Hazparne lotura burutzen duena) herriaren hegoaldetik pasatzen da. Auzo-bide batzuek iparralderantz jotzen dute, Altzümartara (IE) nahiz Behauzera (IM).

Historia aldatu

Charles de Luxe berezko azken kontea 1607an hil ondoren, aliantzen bidez frantziar noble-etxe batzuen menpean egotera pasatu zen. XVIII. mendean konterri hau Montmorencytarren pean ageri da.

Udalerri-aldaketak aldatu

1842 arte herri honek udalerri propioa izan zuen. Urte horretan Altzümartarekin fusionatu zen; harrezkero Lüküze-Altzümartako udalburua da.

Eraikin eta monumentu historikoak aldatu

Kultura eta hezkuntza aldatu

Ekonomia aldatu

Nekazaritza eta abeltzaintza izan dira herritar gehienen lanbideak. Azken urteotan, Amiküze osoan bezala, industria sektorea ere garatu dira.

Lüküztarrak aldatu

Ikus, gainera aldatu

Erreferentziak aldatu

Kanpo estekak aldatu


  Artikulu hau Nafarroa Behereko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa