Ireki menu nagusia


Gabiria Gipuzkoako hego-erdialdean, Goierriko eskualdean dagoen udalerri txiki bat da. 14,88 km² ditu, eta 507 biztanle zituen 2016. urtean.

Gabiria
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Gabiriako udaletxea.jpg
Gabiriako udaletxea

Gabiriako bandera

Gabiriako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Goierri
Alkatea D. Ibon Elgarresta Asurabarrena Itzuli
Posta kodea 20217
INE kodea 20038
Herritarra gabiriar
Kokapena
Koordenatuak 43° 03′ 01″ N, 2° 16′ 45″ W / 43.0502538°N,2.2791464°W / 43.0502538; -2.2791464Koordenatuak: 43° 03′ 01″ N, 2° 16′ 45″ W / 43.0502538°N,2.2791464°W / 43.0502538; -2.2791464
Gabiria hemen kokatua: Gipuzkoa
Gabiria
Gabiria
Gabiria (Gipuzkoa)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 14,88 km2
Garaiera 414 metro
Distantzia 52 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 507 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -2)
% 52,95 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 47,05
Dentsitatea 34,07 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 12,22
Zahartze tasa[1] % 18,8
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 52,63
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 78,33 (2011)
Genero desoreka[1] % 4,71 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 5,95 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 87,38 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 70,4 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1661. urtea
Webgunea http://www.gabiria.eus/

Eduki-taula

GeografiaAldatu

MugakideakAldatu

Gabiriak mugakide ditu iparraldean Zumarraga eta Ezkio-Itsaso, hegoaldean Mutiloa, ekialdean Ormaiztegi eta berriro Ezkio-Itsaso, eta mendebaldean Legazpi.

Inguru naturalaAldatu

Eztanda ibaiak herria zeharkatzen du, Oriaren ibaiadarra dena. Bestalde, Aizeleku (812 m), Trapalata (634 m), Pagoeder eta Murgil mendiek inguratzen dute.

Eremu naturalaren %66 basoek estaltzen dute eta %32, aldiz, belardiek.

HistoriaAldatu

Herriaren lehenengo aipamen idatzia XIV. mendekoa da, "Santa María de Alkain" izenarekin, eta garai hartan, dirudienez, Segurarekin harremanetan egon zen, eta bi mende geroago Areriako Alkate Gorenaren menpe egongo zen.

Filipe IV.a Espainiakoa erregeak hiribildu izendatu zuen 1661ean, Areriatik bereiziz. Horren ondoren bi urte joan ziren eta Zumarraga eta Ezkiogarekin "Argisanoko Santa Krutzeko Batasuna" osatu zuen, 1766 arte.

XIX. mendean herrian bainuetxe bat egon zen, garai hartan gabiriarrak 1.000tik gora ziren. Hortik aurrera, ordea, biztanleria jaitsiz joan da ia etengabe gaur egun arte. Izan ere, nekazaritza eta abeltzaintza jarduera tradizionalak izan dira Gabirian, eta industria, betiere maila txikikoa, bakan sortu dute azken hamarkadotan.

DemografiaAldatu

Gabiriako biztanleria
 
Datu-iturria: www.ine.es

EuskaraAldatu

Gabiriako Nikolas Alustizaren[3] testigantza, gerraurreko eta gerraosteko maisuen ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[4][5] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Gabiriako euskalkia Goierriko hizkera[6] da, gipuzkeraren[7] hego-mendebaldeko aldaera bat.

OndareaAldatu

Gabiriar ospetsuakAldatu

Argazki galeriaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f g   Euskal Herriari Begira Udalbiltza .
  2.   «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA) .
  3.   «Alustiza Gabiria, Nikolas - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-26 .
  4.   «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-26 .
  5.   «Eskolako maisu ona gerrara joan izanaren pena - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-26 .
  6.   «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-05 .
  7.   «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-05 .

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gabiria  
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa