Mutiloa (Gipuzkoa)

Artikulu hau Gipuzkoako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mutiloa».

Mutiloa Gipuzkoako hegoaldeko landa-udalerri bat da, Goierriko eskualdekoa. 244 biztanle zituen 2016. urtean.

Mutiloa
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Mutiloa, Euskal Herria.JPG
Mutiloa udalerriaren ikuspegi orokorra.

Mutiloako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Goierri
Izen ofiziala Mutiloa
Alkatea D. Iñaki Ugalde Alustiza (en) Itzuli
Posta kodea 20214
INE kodea 20057
Herritarra mutiloar
Kokapena
Koordenatuak 43° 01′ 19″ N, 2° 16′ 22″ W / 43.022°N,2.2728°W / 43.022; -2.2728Koordenatuak: 43° 01′ 19″ N, 2° 16′ 22″ W / 43.022°N,2.2728°W / 43.022; -2.2728
Azalera 8,61 km2
Garaiera 239 metro
Distantzia 50 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 244 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -10)
Dentsitatea 28,34 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 58,49
Zahartze tasa[1] % 22,73
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 142,86
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 86,67 (2011)
Genero desoreka[1] % -10,5 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 6,5 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 94,64 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 86,6 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1617. urtea

GeografiaAldatu

Udalerri mugakideakAldatu

 
Herrigunea.

Mutiloak mugakide ditu iparraldean Gabiria eta Ormaiztegi; hegoaldean Zerain eta Segura; ekialdean Idiazabal; eta mendebaldean Legazpi (Urola Garaia).

AuzoakAldatu

Herrigune nagusia parrokia-elizaren, udaletxearen eta plazaren inguruan bilduta dago. Gaur egun, biztanle guztien %20, gutxi gorabehera, bertan bizi da.

Beste auzuneen artean, Lierni aipatzekoa da, izen bereko baselizaren inguruan osatua baitago. Mutiloarren %10 barne hartzen du.

Gainerako biztanleak (% 70) auzo hauetan banatzen dira:

HistoriaAldatu

1144. urteko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Mutiloako herria. Segurako herriaren mende egon zen Mutiloa 1384. urtetik 1615. urtera, Filipe III.a Espainiako erregearen eskutik hiri-gutuna jaso zuen arte.[3][4]

AzpiegiturakAldatu

EkonomiaAldatu

Ekonomia-jarduera nagusiak industria (eraikuntza, janari-industria; langileen % 58,4) eta nekazaritza (bazka-landareak, barazkiak, ardiak eta behiak; langileen % 25,75) dira. Langile askok inguruko herrietako industrietan lan egiten du, eta baserriko lanak bigarren lanbide ditu.

Honela banatzen ziren sektore ekonomikoak 2017an: lehen sektorea BEGaren %13,7; bigarren sektorea %2,3; hirugarren sektorea %77,3; eta eraikuntza %6,6.[9]

PolitikaAldatu

2019ko udal hauteskundeetan Mutiloako Herri Kandidaturak 128 boto lortu zituen.[10][11] Iñaki Ugalde aukeratu zuten alkate[12], bosgarren aldiz.[13]

DemografiaAldatu

2019an 250 biztanle zituen herriak, horietatik %20,8k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak %1,6 ziren.[9]

Mutiloako biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

EuskaraAldatu

Mutiloako biztanle ia guztiak euskaldunak dira. Eustaten arabera, 2016an herritarren %85,17 zen euskalduna.[9]

Sakontzeko, irakurri: «Goierriko hizkera»

Ondasun nabarmenakAldatu

 
Mutiloako eliza.
  • Mañastegizar eta Murgiaran baserriak Kultura Interesdun Ondare izendatu ditu Eusko Jaurlaritzak.
  • Aipagarri dira XVIII. mendean berritutako San Migel eliza[3][14], Ama Birjina Lierniakoaren ermita (XVI. mendekoa)[3][15] eta Apaolazatarren oinetxea.
  • Errotatxo errota eta baserria (XIX. mendekoa)[3][16]
  • Mutiloako Meatze Trenbidea. XIX. mende bukaerako burni-meatzearen trenbidea da. Gaur egunean oinez edo bizikletaz egin daitekeen bide berde hau Compañía Minera de Mutiloa S.A. enpresak eraiki zuen. Barnaola baserretik Ormaiztegiko Danborreraino 4,5 kilometro egiten ditu, eta 40 metroko desnibela baino ez ditut. Bukaera Ormaiztegi parean dago baina goi-goian mendian (Danborreko instalazioak), bertan trenbide zaharra bitan banatzen zen batetik Compañía Minera de Mutiloa S.A. eta bestetik Cerain Iron Ore C. Ltd enpresek mea lantzeko zituzten instalazioak. Bidean zehar lubakiak drenajeak, zubi bat eta lokomotorak konpontzeko etxea (Makinetxe) ikus daitezke.[17][18]

Argazki galeriaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f g Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA).
  3. a b c d «Historia» Mutiloa . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  4. «MUTILOA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  5. «Frontoia» Mutiloa . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  6. «Haurreskolak - Mutiloa-(e)ko auzoak eta zentroak» www.haurreskolak.eus . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  7. «Haurreskolak - Haurreskolako datuak» www.haurreskolak.eus . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  8. «KZgunea» Mutiloa . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  9. a b c «Web Eustat. Mutiloako datu estatistikoak» eu.eustat.eus . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  10. www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  11. «Hauteskundeak» Mutiloa . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  12. (Gaztelaniaz) «Goierri: Los alcaldes, municipio a municipio» El Diario Vasco 2019-06-16 . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  13. «Iñaki Ugalde: "Erreleboa lehenago edo beranduago etorri beharko da"» Goierriko Hitza 2015-10-15 . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  14. «San Miguel Eliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  15. «Lierniko Ama Birjinaren Ermita. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  16. «Errotatxo errota eta baserria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-06-13.
  17. Mutiloako Meatze Barrutia | BIDE BERDEA. . Noiz kontsultatua: 2019-04-13.
  18. «Mutiloako Meatze Trenbidea | Euskal-Herria.Org» www.euskal-herria.org . Noiz kontsultatua: 2019-04-13.

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa