Ireki menu nagusia

Mendi Harritsuak[1] (ingelesez: Rocky Mountains edo the Rockies) Ipar Amerikako mendebaldeko mendi sistema da, iparraldetik hegoalderako norabidea duten hainbat mendialdek osatua. Kanadako Columbia Britainiarretik Estatu Batuetako hego-mendebalderaino luzatzen da, 4.800 kilometroan. Gailurrik gorena Elbert mendia da (4.401 metro), Coloradon dagoena.

Mendi Harritsuak
Moraine Lake 17092005.jpg
Datu orokorrak
Mendirik altuena Elbert mendia
Luzera 4.800 km
Zabalera 650 km
Geografia
RockyMountainsLocatorMap.png
Koordenatuak 44° 30′ N, 113° 30′ W / 44.5°N,113.5°W / 44.5; -113.5Koordenatuak: 44° 30′ N, 113° 30′ W / 44.5°N,113.5°W / 44.5; -113.5
Honen parte da American Cordillera Itzuli
Mendikatea American Cordillera Itzuli
Herrialdea Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak
Lurraldea Columbia Britainiarra, Alberta, Idaho, Montana, Wyoming, Utah, Colorado eta Mexiko Berria
Geologia
Material nagusia Arroka metamorfiko
Arroka igneo
arroka sedimentario
Garaia Kretazeo
Aurrekanbriar

GeografiaAldatu

Iparraldetik hegoaldera, Kanadako Columbia Britainiarra eta Alberta probintziak eta Ameriketako Estatu Batuetako Idaho, Montana, Wyoming, Utah, Colorado eta Mexiko Berria estatuak zeharkatzen ditu. 4.800 kilometro luze da osotara eta 110-650 km arteko zabalera du. Garaiera, 1.500 eta 4.401 metro artekoa da.

Kretaziko aldian sortu ziren mendiok, hots, Jurasiko eta Paleozoikoen bitartean (144 - 65 milioi urte inguru). Bi multzo bereiz daitezke, ekialdekoa eta mendebalekoa. Ekialdekoa 480 km luze den Coloradoko mendialdeak eta antzeko hedadura duen Arizonakoak osatua da. Ekialdeko gainerako mendialdeak apalagoak dira. Mendebalekoak oso bestelakoak dira. Paraleloan luzatzen diren mendialdeek osatua da eta Kanadakoak eta Montana mendiak dira mendialde nagusiak.

HidrologiaAldatu

Landaredia eta faunaAldatu

 
Castle Geyser delakoa, Yellowstone parke nazionalean.

Mendialdeko landaretzari dagokionez izeiak, orreak, lertxunak eta pinuak dira nagusi. Faunari dagokionez, berriz, aipagarriak dira hartzak, wapitiak, oreinak, ahuntzak eta pumak.

EkonomiaAldatu

Mendikate sistema ukitzen duten Idaho, Nevada, Utah, Mexiko Berria, Arizona, Colorado, Montana eta Wyomingeko estatuek ustiatzen dituzte Mendi Harritsuetako lurpeko aberastasunak (kobrea, burdina, zilarra, urrea, fosfatoak, zinka, potasioa, gasa, petrolioa). Han aurkitu dira, halaber, Estatu Batuetako molibdeno, berilio eta uranio hobi bakarrak.

Parke nazionalakAldatu

Mendi Harritsuetan daude, bestalde, Yellowstone, Grand Teton eta Mendi Harritsuen parke nazionalak.

ErreferentziakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Mendi Harritsuak