Innsbruck Austriako mendebaldeko hiria da, eta Tirolgo hiriburua. Alpeen ekialdean dago, Inn ibaiaren haranean. 2010ean 119.249 biztanle zituen. Ezaguna da neguko kirolen egoitza garrantzitsua delako. Hain zuzen ere, 1964an eta 1976an Neguko Olinpiar Jokoak antolatu zituzten bertan.

Innsbruck
Innsbruck
hiria
IMG 9040-Innsbruck.JPG
InnsbruckWappen.png
Administrazioa
Herrialdea Austria
EstatuaTirol
AlkateaGeorg Willi (en) Itzuli
Izen ofizialaInnsbruck
Jatorrizko izenaInnsbruck
Posta kodea6020, 6010–6040 eta 6080
Geografia
Koordenatuak47°16′06″N 11°23′36″E / 47.2683°N 11.3933°E / 47.2683; 11.393347°16′06″N 11°23′36″E / 47.2683°N 11.3933°E / 47.2683; 11.3933
Karte A Tirol I.svg
Azalera414,65 km²
Altuera574 m
MugakideakAbsam, Aldrans, Ampass, Götzens, Lans, Mutters, Natters, Rum, Scharnitz, Schönberg im Stubaital, Thaur, Zirl, Völs (en) Itzuli, Patsch (en) Itzuli eta Seefeld in Tirol
Demografia
Biztanleria132.493 (2018ko urtarrilaren 1a)
Green Arrow Up.svg383 (2019)
Dentsitatea1.262,92 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera1234
Telefono aurrizkia0512
Ordu eremuaUTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuakNew Orleans, Grenoble, Friburgo, Sarajevo, Aalborg, Tbilisi, Ōmachi (en) Itzuli, Krakovia eta Aalborg Municipality (en) Itzuli
MatrikulaI
Hizkuntza ofizialaaleman
http://www.innsbruck.at

Izena Inn eta Bruck-etik dator (Inn da bertako ibaia eta Brücke zubia da) eta "Inn gaineko zubia" esan nahi du.

BiztanleakAldatu

122.458 biztanlerekin (2013ko urtarrilaren 1eko datuak), Innsbruck Tirol estatu federaleko hiririk handiena da, eta, Viena, Graz, Linz eta Salzburgoren atzetik, Austriako bosgarren hiririk handiena. Bere metropoli-eremuan 190.000 pertsona inguru bizi dira. Horrez gain, 30.000 ikasle eta beste hainbat pertsona ditu hiriak, eta egunero 3.000 gaualdi egiten dituzte hiria bisitatzen duten turistek.

HistoriaAldatu

Innsbruck salerosketagune aberatsa zen antzina, hori zela-eta kolonizatu zuten erromatarrek. 1239an jaso zuen hiri gutuna, eta 1363an Tirolek eta Austriak bat egin zutenean Habsburgotarren mendean gelditu zen. 1420an Tirolgo hiriburua izendatu zuten.

Napoleonek Bavariako Erresumaren eskuetan utzi zuen Tirol, baina Innsbruckeko biztanleak, Andreas Hofer buru zutela, Bavariaren kontra matxinatu ziren, eta 1814an Innsbruck Austriako lurralde bihurtu zen.

KokapenaAldatu

Innsbruck 574 metroko altueran dago, Inn haranean. Hiria, iparraldean, Karwendel mendilerroak mugatzen du (eta, zehazkiago, Nordkette mendilerroak, literalki iparraldeko mendilerroa dena), eta, hegoaldean, Patscherkofel mendiak, Tuxeko Alpeetako mendi nagusietako bat dena, eta Saile edo Nockspitze mendiak, Kalkkkögel-en muturrean (Stubai-ko Alpeak). Innsbrucketik kilometro gutxira, Melach ibaiaren eta Inn ibaiaren arteko elkarguneak, Unterperfuss eta Kematen in Tirol herrien artean, Inn goi-ibarraren (mendebaldean) eta Inn ibaiaren behe-ibarraren (ekialdean) arteko banaketa ofiziala markatzen du.

Innsbruck hiria ondoko udalerrien mugakidea da, denak Innsbruck Land barrutibarutikoak: Scharnitz eta Seefeld iparraldean; Absam, Thaur eta Rum ipar-ekialdean; Ampass eta Aldrans ekialdean; Lans eta Sistrans hego-ekialdean; Schönberg im Stubaital eta Patsch hegoaldean; Götzens, Natters eta Mutters hego.mendebaldean.

XX. mendean zehar, Innsbruckek hainbat herri gehitu ditu udalerrian: Pradl eta Wilten (1904); Hötting, Mühlau eta Amras (1938); Arzl (1940); eta Vill eta Igls.

KlimaAldatu

      Datu klimatikoak (Innsbruck)      
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 19.8 19.1 24.8 27.1 32.3 34.1 37.4 35.5 31.6 25.8 20.9 16.9 37.4
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 3.7 6.5 11.5 15.2 20.5 22.8 24.9 24.5 20.8 15.7 8.1 3.8 14.8
Batez besteko tenperatura (ºC) -0.9 0.9 5.2 8.7 13.7 16.3 18.3 17.9 14.2 9.4 3.3 -0.3 8.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -3.9 -2.6 1.0 4.1 8.5 11.4 13.3 13.2 9.9 5.5 0.4 -2.9 4.8
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -21.1 -14.5 -15.0 -4.0 -2.4 3.5 4.4 4.7 -0.3 -5.9 -14.5 -17.2 -21.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 42.5 36.8 53.8 58.8 83.2 111.8 134.3 116.5 78.1 56.1 62.4 48.8 883.1
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 7.6 6.9 8.7 9.4 10.7 13.6 13.7 12.5 9.1 7.6 8.7 8.5 117.0
Elur egunak (≥ 1.0 cm) 20.7 14.3 5.7 1.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.3 5.0 16.4 63.9
Eguzki orduak 94.7 121.1 154.2 168.2 193.0 186.8 215.5 214.4 180.0 159.0 102.2 82.8 1871.9
Iturria: Central Institute for Meteorology and Geodynamics[1]

Inguru naturalaAldatu

Iparraldean Nordkette edo Hafelekar (2334 m) mendiak ditu eta hegoaldean Patscherkofel (2246 m) eta Serles (2718 m).

 
Ikuspegi panoramikoa

TurismoaAldatu

Turismoa da hango ekonomia-jarduera nagusia (neguko kirolak). Ehungintza, beiragintza eta tresneria ere garrantzitsuak dira.

Ondasun nabarmenakAldatu

Parte zaharrean eraikuntza aipagarri asko daude: erret jauregia, garaipen arkua, unibertsitatea, Maximiliano I.a enperadorearen hilobia, eta abar.

DialektoaAldatu

Innsbruckien mintzatzen den dialektoa, bavarierarekin lotuta dago, eta, bereziki, hegoaldeko bavarierarekin, Tirol, Karintia eta Estiriako mendebaldean mintzatzen dena. Innsbruckeko dialektoa, baina, alemanaren eragin handia du. Eskualde honetako ezaugarri tipiko bat k letraren ahoskera gogorra da.

Innsbrucktar ezagunakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. Klimadaten von Österreich 1971-2000 -Innsbruck-Uni. Central Institute for Meteorology and Geodynamics (Noiz kontsultatua: 2012-09-06).

Kanpo estekakAldatu