Ireki menu nagusia

Amaiur

Nafarroa Garaiko herria

GeografiaAldatu

Amaiur Baztan udalerriaren iparraldean dago, Elizondo eta Urdazubi lotzen dituen N-121 errepidearen erdibidean, Otsondoko mendatearen hegoaldeko muturrean.

Herri mugakideakAldatu

HistoriaAldatu

Herriaren lehenbiziko aipamena 1095ekoa da. Amaiurko gazteluari dagokionez, XII. mendearen amaierakoa da lehen berria. Haren funtzioetako bat Iruñea eta Baiona arteko errege bidearen kontrola zen.[2]

Nafarroako konkistan gertaera garrantzitsuen kokagunea izan zen. 1512an Gaztelako tropek ia borrokarik gabe hartu zuten gotorlekua. 1521ean, Noaingo porrotaren ondoren, Nafarroako armadak Amaiurko gaztelua hartu zuen; 1522ko uztailean, ordea, gaztelarrek gaztelua setiatu zuten; barnean zeuden 200 nafar gudariek ahal bezala eutsi zioten setioari, baina uztailaren 19an amore eman behar izan zuten.[2] Jaime Belaz Medrano alkaidea preso hartu eta Iruñeko espetxean hil zen.[3]

Gertakari horien oroigarri, 1922an monolito bat jarri zuten Gazteluko muinoan. Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian, 1931ko uztailean, eraso eta suntsitu zuten, eta azkenik 1982an berreraiki zuten.[2]

Herria 1665ean banandu zen Baztandik, baina 1969an berriro elkartu zen;[4] Baztango Udalean beranduen sartu den herria da.

DemografiaAldatu

Amaiurko biztanleria
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015
264 261 256 257 253 253 259 268 274 282 284 287 283 283 284 275

KulturaAldatu

Bestak eta ospakizunakAldatu

Amaiurko festak abuztuaren 15ean ospatzen dira, Andre Marietan.

Ondasun nabarmenakAldatu

Herriaren ikuspegia gaztelutik.

Amaiurtar ezagunakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. INEbase / Nomenclátor. Relación de unidades poblacionales: Amaiur, ine.es
  2. a b c Vélez de Mendizabal, Zuriñe Amaiurko Gaztelua gaztea.euskonews.com . Noiz kontsultatua: 2016-03-17.
  3. Belaz de Medrano, Jaime Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa euskadi.net . Noiz kontsultatua: 2016-03-17.
  4. Amaiur baztan.eus . Noiz kontsultatua: 2016-03-17.

Kanpo loturakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Amaiur