Okondo[1] (gaztelaniaz Oquendo) Arabako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, eta Aiaraldeko kuadrillakoa. Sei herri edo auzok osatuta dago: Irabaien, Villachica, San Roman, Ugalde, Jandiola eta Zudibiarte.[3]

Okondo
 Araba, Euskal Herria
Okondoko udaletxea.jpg
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Aiaraldea
Izen ofiziala Okondo
Alkatea Jon Escuza Del Campo (EAJ-PNV)
Posta kodea 01.409
INE kodea 01042
Herritarra okondar[1]
Kokapena
Koordenatuak 43° 09′ 44″ N, 3° 01′ 08″ W / 43.162222222222°N,3.0188888888889°W / 43.162222222222; -3.0188888888889Koordenatuak: 43° 09′ 44″ N, 3° 01′ 08″ W / 43.162222222222°N,3.0188888888889°W / 43.162222222222; -3.0188888888889
Azalera 29,90 km2
Garaiera 300-929 metro
Distantzia 56 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 1.164 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 16)
Dentsitatea 38,93 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]
Green Arrow Up.svg% 19,19
Zahartze tasa[2] % 22,51
Ugalkortasun tasa[2] ‰ 42,11
Ekonomia
Jarduera tasa[2] % 84,71 (2011)
Genero desoreka[2] % 9,83 (2011)
Langabezia erregistratua[2] % 9,84 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 26,4 (2010)
Euskararen erabilera % 4,4 (2011)
Datu gehigarriak

GeografiaAldatu

Inguru naturalaAldatu

Ganekogorta mendiaren azpian kokatuta dugu.

 
Okondoko paisaia.

Udalerri mugakideakAldatu

Iparraldean Gueñes eta mendebaldean Gordexola udalerri bizkaitarrak eta hegoaldean Aiara eta ekialdean Laudio herri arabarrak mugakide ditu.

HistoriaAldatu

Historiaurreko aztarnak topatu zituen Jose Miguel Barandiaranek herrian dagoen Mariazuloko koban, giza hezurrak hain zuzen ere.

Erdi Aroan, Okondo Aiarako Jaurerrian sartu zen 1020. urtean, eta 1521ean Bizkaiko jaurerriko foruei atxeki zitzaien, hurrengo ia 70 urteetan udalerri bizkaitarra izan zen. 1590ean, beraz, Aiaraldeko Batzarretara itzuli zen nolabaiteko autonomiaz, eta 1841ean udaletxe propioa lortu zuten, Aiaratik banatuta.

AuzoakAldatu

  1. Aretxaga
  2. Villachica
  3. Eskauriatza
  4. Irabien
  5. Jandiola
  6. Okondogoiena edo San Roman
  7. Okondoibarra
  8. Ugalde
  9. Zudubiarte (Udaletxea).

DemografiaAldatu

Okondoko biztanleria

PolitikaAldatu

 
Okondoko udaletxea.

2011ko udal hauteskundeakAldatu

Okondoko udalbatza

Izena Zinegotziak Boto kopurua[4]
Bildu
5
411 (%50,99)
OB
2
193 (%23,95)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
2
188 (%23,33)
Alderdi Popularra (PP)
-
12 (%1,49)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
-
2 (%0,25)

AlkateakAldatu

Hauek izan dira Okondoko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[5]
Abel Ibarguchi[6] 1979 1983 EAJ
José Antonio Ulibarri Garrastachu[6] 1983 1987 EAJ
1987 1991 EAJ
1991 1992 a EAJ
Andres Alcalde[7][8] 1992 1995 EA
Andres Alcalde[7][8] 1995 1999 EA
Andres Alcalde[7][8] 1999 2003 EA
Andres Alcalde[7][8] 2003 2007 Okondo Gallarraga
Andres Alcalde[7][8] 2007 2009 b EA
Sergio Tato Eguren[7][8] 2009 2011 EA
Sergio Tato Eguren[8] 2011 2015 Bildu
Sergio Tato Eguren[5][9] 2015 2019 Okondo Aurrera
Jon Escuza[10][11] 2019 Jardunean EAJ

a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

b 2009. urtean Andres Alcalde alkateak dimisioa aurkeztu zuen.

EkonomiaAldatu

Tradizionalki, abeltzaintza eta nekazaritza izan dira udalerri honetako jarduera nagusiak, bai eta industria tradizionala ere. Izan ere, XVII. mendearen amaieran irina egiteko bederatzi errota eta burdinola bat zeuden Okondon.

KulturaAldatu

Jaiak eta ospakizunakAldatu

Ondasun nabarmenakAldatu

  • Zurikaldai dorretxea eta jauregia
  • Zudibiarte dorrea
  • Aranbarri oinetxea
  • Untzako Andra Mariren eliza
  • San Bartolome, San Prudentzio, San Esteban eta Otaolako San Sebastianen baselizak.

Okondar ezagunakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b Euskaltzaindia. (PDF) 150. arauaː Arabako herri izendegia. .
  2. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  3. Arabako Foru Aldundia. (2010). Araba herriz herri. Arabako Foru Aldundia, 57 or..
  4. 2011ko udal hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean 2011/08/13an kontsultatua
  5. a b «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es . Noiz kontsultatua: 2020-03-21.
  6. a b «OKONDO - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  7. a b c d e f (Gaztelaniaz) País, Ediciones El. (2009-10-27). «El alcalde de Okondo deja el cargo y su partido aduciendo razones personales» El País ISSN 1134-6582 . Noiz kontsultatua: 2020-03-21.
  8. a b c d e f g (Gaztelaniaz) «Bildu mantiene la Alcaldía de Okondo y logra la de Ayala» El Correo 2011-06-11 . Noiz kontsultatua: 2020-04-20.
  9. (Gaztelaniaz) » Sergio Tato aspirará a repetir alcaldía con Okondo Aurrera en las próximas municipales. . Noiz kontsultatua: 2020-03-18.
  10. (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 . Noiz kontsultatua: 2020-03-17.
  11. (Gaztelaniaz) «La makila regresa 28 años después a manos jeltzales» El Correo 2019-06-15 . Noiz kontsultatua: 2020-03-15.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa