Ireki menu nagusia

Arraioz

Baztango herria

Arraioz Nafarroa Garaiko iparraldeko herria da, Baztan bailaran dagoena. Irurita eta Oronoz-Mugairi herrien artean dago, eta Baztan ibaiak bereizten dituen bi auzoz osatzen da, Urrutia eta Mardea. 2015eko urtarrilaren 1ean 239 biztanle zituen.[1]

Arraioz
Baztan, Euskal Herria

Arraiozko Eliza.jpg

Arraiozko Jasokundeko Ama Birjinaren eliza.
Kokapena
Herrialdea  Euskal Herria
Probintzia  Nafarroa Garaia
Udalerria Baztan
Koordenatuak 43° 08′ 24″ N, 1° 33′ 49″ W / 43.14°N,1.563611°W / 43.14; -1.563611Koordenatuak: 43° 08′ 24″ N, 1° 33′ 49″ W / 43.14°N,1.563611°W / 43.14; -1.563611
Arraioz hemen kokatua: Euskal Herria
Arraioz
Arraioz
Arraioz hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Arraioz
Arraioz
Arraioz hemen kokatua: Baztan
Arraioz
Arraioz
Arraioz (Baztan)
Demografia
Biztanleria 239

DemografiaAldatu

Arraiozko biztanleria
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2015
255 254 241 234 233 229 237 237 244 237 239 239

KulturaAldatu

Bestak eta ospakizunakAldatu

Arraiozko bestak iraileko lehendabiziko asteburuan ospatzen dira.

Maiatzeko azken igandean aspaldiko besta bat ospatzen da, Erregina eta Saratsak, naturaren ohorean egindako kanta eta antzezlan bitxia. Urteroko ohiturari hutsik egin gabe, aurten ere, Erregina eta Saratsa besta izan dute Arraiozen, maiatzeko azken igandean. Gerra garaian galduta ibili zen baina XX.mende hondarrean berreskuratu zen. Egun horretako protagonistak erreginak eta saratsak (kantariak) dira, emaztekiak denak. Erreginak Urrutia eta Mardeau auzoetako neskatiko bana izaten dira. Eta horiekin batera ibiltzen dira saratsak. Gazte kuadrilla normalean puskak biltzen etxez etxe ibiltzen da.[2]

Ondasun nabarmenakAldatu

Arraioztar ospetsuakAldatu

  • Hasier Larretxea (1982), idazle eta poeta.[3]
  • Bittor Elizagoien (1961) bertsolaria da. 1994ko eta 1999ko Nafarroako Bertsolari Txapelketako txapelduna izan zen. Bertso-eskolako irakasle eta gai-jartzaile ere aritzen da.[4]
  • Pablo Arozena Urrutia (1896-1964), misiolari eta idazlea. 1896.eko otsailaren 23an sortu zen. 1914an, Arraiozko Artzaia izena hartuz, fraide kaputxino sartu eta 1922an apeztu zen, Iruñean. 1931-1963 bitartean, Guam uhartean eta Manilan ibili zen misiolari. Euskal Herrira itzuli eta gutxira zendu zen, 1964ko urtarrilaren 31an hain zuzen. Euskal idatziak eta olerkiak, Irugarrengo Prantziskotarra-n eta Zeruko Argia-n hasi zen argitaratzen Begi-beltx ezizenez, baina gehienbat hiztegintzan egin zuen lanarengatik ezaguna[5].
  • Arraiozko Bautista, XIX. mendeko pilotari ospetsua laxo jokoan. Ximun pilotariaren seme eta jokalari paregabeak, Fernando VII. erregea ahozabalik utzi zuen gorte aitzinean Madrilen jokatutako partiduan. Bere bizitzaren azken urtetako giro misteriotsuak, Donostian jokatutako azken partiduan berarengatik gertatutako hilketa batek eta bere heriotza triste berak, Bautistaren inguruan kondaira edo giro misteriotsua sortu dute.[6]
  • Arraiozko Ximun,.hau ere XIX. mendeko laxo jokalaria, Bautistaren aita.[7]
  • Bartolome Barrenetxe, premontretar fraidea. 1715ko urtarrilaren 13an sortu zen, Dolarea etxean. Gazte zela sartu zen Premontréko Ordenan, 18 urterekin Urdazubiko monasterioan baitzen. 1743an nobizioen irakasle izendatu zuten, 1753an Urdazubiko monasterioak zuen burdinolako kutxaren zaintzailea, 1756an Urdazubiko abade. 1756-1760 bitartean presidente titulua izan zuen, Nafarroako erregeordearen gortean ibili zen eta, azkenik, Espainiako Premontréko Ordenako Nagusi Orokorra izan zen 1765etik 1768ra[5].

ErreferentziakAldatu

  1. INEbase / Nomenclátor. Relación de unidades poblacionales, ine.es
  2. «Erregina eta Saratsa besta izan dute Arraiozen maiatz hondarrean» https://erran.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-11.
  3. Larretxea, Hasier (2011) «Euskal Idazleen Elkartea. Idazleak» www.idazleak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-03.
  4. Bertsozale Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa «Bittor Elizagoien - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-03.
  5. a b Premonstratensendar Arraioztarrak, baztangohaizegoa.wordpress.com, Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratua, . Noiz kontsultatua: 2016-01-16.
  6. Arraztoa, Tiburcio «Historia» www.laxoa.com . Noiz kontsultatua: 2019-08-07.
  7. Dabadie, Séverine; Etchezaharreta, Christiane (2011) Laxoa : euskal pilotaren iturburua. Mikel Epalza, Ander Ugarte, Tiburcio Arraztoa hizketan La Cheminante ISBN 9782917598238 PMC 762498584 . Noiz kontsultatua: 2019-04-27.

Kanpo loturakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Arraioz