Ziberfeminismo

Feminismoa eta ziberespazioaren arteko interakzioak eta praktika artisitiko eta sozialen filosofia.

Ziberfeminismo "ziberespazioa" eta "feminismoa" uztartzetik sortu zen eta lehen erabilera 1991 eta 1992 bitartean Sadie Plant teorika kultural ingelesak eta VNS Matrix artista-kolektibo australiarrak egin zuten. 90eko hamarkadan terminoa erabili zen Interneteko teknologien teorian, kritikan eta ustiapenean interesa zuten feministen lana deskribatzeko. Ziberfeministentzat Informazio eta Komunikazio Teknologiek (IKT) ez dakarte soilik identitate maskulinoaren subertsioa, baizik eta subjektibotasun berritzaile ugari, non teknologiek gizartea eta teknologia bera ez ezik, genero-rol konbentzionalak ere eralda ditzaketen. Zentzu horretan, teoria eta praktika ziberfeministek gizonen eta emakumeen arteko botere-harreman hierarkikoak ezabatzen dituzte IKTetan eta emakumeen arteko harremanak esploratzen dituzte, nola eragiten egiten dieten aztertu eta sareak sortzera zein cyberespazio bezalako lurraldeak konkistatzera jotzen dute bertan parte hartzeko modu berriak garatuz.[1]

Ziberfeminismo
Cyberfeminism.jpg
Bizitza
Jarduerak

HistoriaAldatu

Ziberfeminismoa 1992an jaio zen terminoa modu independentean hasi zirenean erabiltzen, alde batetik, Sadie Plant teorika kultural ingelesa eta, bestetik, VNS Matrix taldeko artista australiarrek. "Ziberespazioa" eta "feminismoa" uztartzearen ondorioz sortu zen. Ziberfeminismoa sarean aktibismo feminista garaikide baten filosofiak deskribatzeko erabiltzen da, baita estrategia artistiko ezberdinak identifikatzeko ere eta oso modu ezberdinetan ulertzen da. Komunitate horren interesak ziberespazioan, Interneten eta teknologian oinarritzen dira.[2][3]

90eko hamarkadaAldatu

90eko hamarkada oso lotuta egon zen net.art izeneko praktika artistikoarekin. Berdintasunaren aldeko borrokari lotuago zeuden beste ziberfeminismo batzuk ere agertu ziren, sarea erabiltzeko beste modu batzuk bilatuz. Zentzu horretan, ziberfeminismoa, ziberfeminismo sozialaren praktika, sareko feminismoaren abiarazletzat jotzen da. Lehen ziberfeminismoak goi-teknologiako kulturarekiko kritika izan zuen sorburu, sexualitatearen eta gorputz osteko identitatearen eraikuntza soziala ziberespazioan arakatuz, emakumeak teknologiatik eta beren kulturatik aldentzen zituzten botere-moduen erreprodukzioa kritikatuz (fikziotik ere bai). Ziberfeminismoak salatu zuen botere sinboliko eta ekonomikoek emakumeak ekoizpen eta ideia teknologikoetatik urruntzen zituztela eta etxeko ekonomia prekarioagoan mantentzen zituztela, lanaren banaketa sexualaren eta horrek emakumeentzat politikoki zituen ondorio atzerakoien analisiaren aurrean matxinatuz.[2]

VNS Matrixek eta Sadie Plantek ziberfeminismo terminoa iradoki zuten arren, ikuspegi ezberdinetatik iritsi ziren. Plantek terminoa emakumearen eta teknologiaren arteko harremanarekin lotzen du, intimo eta subertsibo bezala deskribatzen duena. Bere ustez, ziberfeminismoa gero eta emakume gehiagok arte elektronikoaren eta teknologia birtualen barruan beraien bultzada berritzaileari emandako erantzun teorikoa da.[3] Azpimarratzekoa da Donna Harawayren eta XX. mendearen bigarren erdialdeko filosofia frantses feministaren eragin erabakigarria. Besteak beste, Luce Irigarayren lana funtsezkoa izan da Plantentzat, eta teknologia digitala teknologia umezurtz gisa hartzen du (sortzen ari den heinean eta bere jatorriekiko desleiala izanik eboluzionatzeko gai den aldetik), bere lan teorikorako argudio gisa erabiliz.

 
VNS Matrix kolektiboak 1991n argitaratu zuen manifestu ziberfeminista.

Bestalde, 1991n VNS Matrix kolektiboak Harawayren Ziborg manifestoari jarraiki ziberfeminista gisa agertu zen eta 21. menderako manifestu ziberfeminista (1991) idatzi eta argitaratu zuen. Hauxe leloa: "Klitoria matrizearekiko lerro zuzena da" (the clitoris is a direct line to the matrix) makina eta emakumeen gorputzaren arteko koexistentxia adierazteko. [4] Hau izan zen teknologia eremuan lehen aldiz sartu zen genero-gerra eta ekintza horrek irauli egin zuen eremua, arrakala sortu eta bideak ireki ziberfeminismo intersekzionalago bati.[5] Izan ere, kolektiboak ziberfeminismo terminoa infiltratu zuen sistema informatiko birtual menderatzailearekiko erresistentzia-diskurtsoan. Bere infiltrazioak manifestu, ekintza eta ikonografia parodiko, zibererotiko eta kritikoen forma hartu zuen.[2] 1993an hasi ziren lanean “ALL NEW GEN“ (Gen berri oro) deituriko instalazioarekin (game art) Experimental Art Foundation Gallery-n Adelaiden aurkeztua:[6][7]

"Ongi etorri GEN BERRI OROren mundura: genero ez espezifikoetarako ordenagailu interaktibo erabat transgresorea den jokoa. Eskerrik asko jokatzeagatik."[8]

Ziberfeminismo soziala 1993an sortu zen Komunikazioaren Aurrerapenaren aldeko Elkartearekin (APC). Elkarte honek emakumeen ahalduntzea sustatzeko teknologia berriak erabili nahi zituzten emakumeek osatua zegoen Karen Banks australiarra eta Sally Burch britaniarra barne. 1993an, RTMark eta Barbie-ren Askapenerako Antolakundeak G.I. Joe eta Barbieren 300 panpin moldatu zituzten, gerora Estatu Batuetako dendetan saldu zirenak. Ziberfeminismo sozialak informazioa zabaldu, aktibismo eta elkartasun sareak sortu, emakumeen bizitza hobetzeko iniziatibak koordinatzeko eta globalizatutako patriarkatuaren ekintzak eteteko helburua zuen. 1995ean, Beijinen (Txina) egin zen Munduko Emakumeen Biltzarrean 26 herrialdetako 40 bat emakumek bertan gertatzen ari zena 18 hizkuntzatan kontatzen aritu ziren. [9]

Beijinetik aurrera, sarea emakumeen ahalduntzerako tresna apropos bezala hartu eta gune feministak agertzen gasi ziren sarean. Europa mailako webguneak: Italian ServerDonne, Frantzian Penelopes, Erresuma Batuan Aviva eta abar. 1996an Euskal Herrian AndreaNet sortu zen. Ekimen honek 1997ko Emakunde saria lortu zuen.[10] 1997an Montserrat Boixen eskutik Mujeres En Red sortu zen.

1997an ere Nazioarteko Ziberfeminismoaren Lehen Internazionala ospatu zen Kasselen, Dokumenta X nazioarteko arte garaikidearen erakustaldian eta Old Boys Network kolektibo ziberfeministak “100 antitesi" (100 anti-thesis) manifestua argitaratu zuen eta bertan ziberfeminismoa zer ez zen definitu zuen, IKTek sistema bitarrak gainditzeko zuten gaitasuna goraipatuz: gorputza-burua, emakumea-gizona, natura-makina...[11][6][12]

XXI. mendeaAldatu

Lehen olatuko ziberfeminista teorikoek biziki baikortzat jo zuten zuten ziberespazioaren berezko sare lausotasuna, horizontaltasuna eta malgutasuna emakumeen zenbait balio eta jarduteko moduen antzekoagoak zirelakoan. Bigarren olatuko ziberfeminismoa, aldiz, askoz kritikoagoa eta ez hain esentzialista agertuko da. Hala ere, ziberfeministek IKT espazioetan jardun feministaren potentzialtasunetan eta horien bidezko genero-eraldaketetan sinesten jarraitzen dute.[1] Ziberfeminismo artistikoa sozialera garatuz joan zen eta mende berriarekin batera hainbat kolektibo ziberfeminista agertu ziren gai berrien inuguran hausnartzen hasi zirelarik: SubRosa AEBko kolektiboak fokua jarriko du bio-teknologiek emakumeen gorputzetan, bizitzetan eta lanean duten eraginean.[13][14] WEbGrrls, [15] FEMEN, [16] eta abar.

2005ean Remedios Zafra netiarrak (netianas) erabiltzen hasi zen sarean aktibismo feminista egiten zuten emakumeak izendatzeko.[17] Medio horizontalek harremanak eratzeko aukera berriak agertu arren, Zafrak arriskuaz ohartarazi zuen eta generoen gaineko mitoak ahalik eta lasterren deseraikitzeko proposamena luzatu zuen.[9] Berak x0y1 plataforma koordinatu zuen 2009-2014 bitartean bertan generoa, sarea, identitatea eta industria digitalaren inguruan topaketak, mintegiak eta proiektuak uztartzen ibili direlarik:

::equis0y1::Internet gizarte-identitateei eusteko eta horiek metamorfosatzeko dinamikei buruz hausnartu nahi dutenei irekitako proiektua da. Ez da teknologia digitalez hitz egiteko gune bat, baizik eta haien praktika eta erabilera sozialei buruz pentsatzeko, teknologiek nola eraikitzen gaituzten pentsatzeko. Sormenezko ekoizpenak eta Internetera konektatutako kolektiboaren aktibazio eta desaktibazio politikorako modu berrien inguruan, aurkezteko modu eta identitate-irudikapenerako modu zein haien ezaugarriei buruz eta honek pertsonen bizitzetan zein nahietan dituen ondorioen inguruan ikerketak sustatzeko agertoki bat izan nahi du. [18]

2018an Brasilen burutu zen Nazioarteko Ziberfeminismoaren Bigarren Internazionala: Internet dekolonizatzen. [19] Azken urte hauetan Latinoamerika inguruan dagoen ziberfeminista kolektibo ugari daude: Brasilen Coding Rights, Nikaraguako Enredadas, Mexikoko Luchadoras eta Argentinako GeoChicas taldekideak eta abar.[13]

Euskal ziberfeminismoaAldatu

 
Wikiemakumeok

Oihane Iraguen artista bilbotarrak Semioticsofthekitchen.com-en Martha Roslerren Semiotics Of The Kitchen 1975eko bideo seminaleko obraren berrinterpretazioa egiten du, aro digitalean. Emakumeen portaeren eta bizitzaren konfigurazioan sukaldaritzak betetzen duen paperaz hausnartzen du. Sukaldaritzaren terminologia sinbolikoak, Roslerren hipotesiaren arabera, elikagaiak ekoizteko sistemaren eta subjektibotasun aprobetxatuaren ikur bihurtzen du emakumea. "Emakumeak hitz egiten duenean, bere zapalkuntza propioa izendatzen du. " Obra honetan emakumea hedabide berrien ekoizpen sistemaren zeinu bihurtzen da.[20] Aro digitalean eginiko berrinterpretazio honek sukaldean (kasu honetan sukalde digitalean) emakumeak duen rola eta izaera isladatzen du. Normalean ordenagailuan eginiko ekintzak (“download”, “upload”, “move to desktop”, “save”, etabar) sukaldean performatibizatuak agertuko dira jatorri mexikarra duen estatubatuar gazte baten bitartez.[6]

2008an Euskal Herriko IV. Jardunaldi Feministen harira Blogoneskak sortu zen, euskal blogosfera feminista biltzeko asmoz.[21] Euskal Herrian ziberaktibismo feminista mailan proiektu digital hauek daude: Pikara Magazine (2010), Faktoria Lila (2012), Klitto! (2015) eta Andra (2019). Ziberaktibista feministen artean June Fernandez, Irantzu Varela eta Andrea Momoitio.

2015etitk aurrera #Wikiemakumeok taldekideak aktibo daude Euskal Herriko hainbat lekutan emakumeak Wikipedian bistaratu eta emakume editoreen ahalduntze prozesuak sustatzen.[22][23] 2019an Berria egunkarian Maider Galardiren eskutik Berria FM podcast feminista sortu zen. [24] [25]

ErreferentziakAldatu

  1. a b (Gaztelaniaz) -::Ciberfeminismo de Investigacción. El caso de Donestech « Proyectos X0y1.net. . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  2. a b c Ciberfeminismo : de VNS Matrix a Laboria Cuboniks. (Primera edición. argitaraldia) ISBN 978-84-948782-6-8 PMC 1129100706 . Noiz kontsultatua: 2020-03-05.
  3. a b «Mujer y Cultura Visual» www.remedioszafra.net . Noiz kontsultatua: 2020-03-05.
  4. (Gaztelaniaz) Gelado, Rocio Gago. (2019-04-08). Ciberfeminismo en España: discurso teórico y prácticas digitales. Universidad de Alicante ISBN 978-84-1302-030-3 . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  5. (Ingelesez) «Manifesto ⁄ VNS Matrix» VNS Matrix . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  6. a b c Zabala, Oihane Iragüen. (2017-07-11). «Ziberfeminismoa, politika identitarioen desegite eta berregitea» AusArt (1) ISSN 2340-9134 . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  7. (Ingelesez) «ALL NEW GEN ⁄ VNS Matrix» VNS Matrix . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  8. (Ingelesez) Phillips, Kim M.; Reay, Barry. (2013-10-18). Sexualities in History: A Reader. Routledge ISBN 978-1-135-30476-8 . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  9. a b Larunbe, Iruñe Astitz. «Ziberaktibismoa Euskal Herrian. Mugimendu Feminista Sarean» Ziberaktibismoa Euskal Herrian. Mugimendu Feminista Sarean . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  10. «Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria - EHAA/BOPV» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  11. «old boys network» www.obn.org . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  12. Kassel, Documenta de. (2011). «Manifiesto del Primer Encuentro Internacional Ciberfeminista en la Documenta X de Kassel» Asparkía. Investigació feminista (22): 153–156 ISSN 2340-4795 . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  13. a b (Gaztelaniaz) TEDIC. (2018-08-24). «Ciberfeminismo y otra Internet posible» Ciborgfeminista . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  14. (Ingelesez) subRosa – a cyberfeminist art collective. . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  15. (Ingelesez) Webgrrls International. . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  16. (Ingelesez) FEMEN – FEMEN Official Blog. . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  17. Zafra Alcaraz, Remedios. (2015). Netianas. N(H)acer mujer en Internet. Editorial Lengua de Trapo ISBN 978-84-96080-44-7 . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  18. «__X0y1::» www.x0y1.net . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  19. «Decolonising the internet: Second International Cyberfeminist Meeting | Association for Progressive Communications» www.apc.org . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  20. (Ingelesez) «Semioticsofthekitchen.com by Oihane Iragüen» www.seditionart.com . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  21. «Blogoneskak: Euskal blogosfera feminista» sustatu.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  22. «"Wikipedian ez dagoena ez da; eta emakumeak ez gaude" - Araba» Alea.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-09.
  23. «Wikiemakumeok - Sarean» www.eitb.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-08.
  24. Urkizu, Urtzi. «BERRIAk podcast feminista bat egingo du hamabostean behin» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.
  25. Agirre, Maider Galardi F.. «Berria FM» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-03-07.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu