Toruń (alemanez: Thorn, kaxubieraz: Torń, latinez: Thorunium) Poloniako erdi-iparraldeko hiria eta ibai portua da. Vistula ibaiaren ertzean dago, Varsoviatik 210 kmra. 1999tik Kujavia-Pomeraniako voivoderriko bi hiriburuetako bat da. 2010eko abenduaren 31n 205.312 biztanle zituen[1].

Toruń
Toruń
barruti-hiria
Collage of Torun.png
Goian: Udaletxea Hiri Zaharreko plazan (Rynek Staromiejski), Planetarioa
Erdian: Hiriaren ikuspegia
Behean: Epaitegia, Nikolas Kopernikoren etxea, Dwór Artusa
Commons-logo.svg Irudi gehiago
POL Toruń flag.svg POL Toruń COA.svg
Administrazioa
Herrialdea Polonia
ProbintziaKujavia-Pomeraniako voivoderria
KonderriaTorun
AlkateaMichał Zaleski
Izen ofizialaToruń
Jatorrizko izenaToruń
Posta kodea87-100
Geografia
Koordenatuak53°01′N 18°37′E / 53.02°N 18.62°E / 53.02; 18.62Koordenatuak: 53°01′N 18°37′E / 53.02°N 18.62°E / 53.02; 18.62
Torun - czesci1.svg
Azalera115,72 km²
Altuera65 m
Demografia
Biztanleria201.447 (2019ko abenduaren 31)
Red Arrow Down.svg−1.074 (2016)
Dentsitatea1.779 bizt/km²
Informazio gehigarria
SorreraXIII. mendean
Telefono aurrizkia(+48) 56
Ordu eremuaEuropa Erdialdeko Ordua, UTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuakKaliningrad, Göttingen, Novo Mesto, Leiden, Hämeenlinna, Čadca, Swindon, Lutsk, Guilin, Iruñea, Filadelfia, Angers eta Kaunas
MatrikulaCT
http://www.torun.pl

Poloniako hiririk zaharrenetako bat da. 1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Erdi Aroko hirigunea.

KlimaAldatu

      Datu klimatikoak (Torun)      
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -0.1 1.4 6.2 12.7 18.8 22.2 23.5 23.0 18.5 12.8 5.9 1.6 12.2
Batez besteko tenperatura (ºC) -2.8 -1.8 1.9 7.1 13.0 16.6 17.8 17.2 13.0 8.3 3.4 -0.6 7.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -5.6 -4.7 -1.5 2.4 7.3 10.7 12.2 11.7 8.6 4.9 0.9 -3.1 3.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 27 23 26 30 56 78 77 60 45 39 40 35 536
Iturria: Climate-charts.com[2]

HistoriaAldatu

Oso hiri zaharra da, eta garai askotako monumentuak gorde ditu. 1231. urtean sortu zuten Zaldun Teutoiek, eta Hansako Ligako kide egin zuten. Erdi Aro guztian zehar Europako mendebaldearen eta ekialdearen arteko merkataritzagune guztiz garrantzitsua izan zen. XV. mendean Poloniako erreformaren gune nagusia izan zen. 1793-1920 urteetan Prusiaren mende egon zen, Varsoviako Dukerri Handiaren garaian izan ezik (1807-1815). 1920. urtean Poloniako hiri bihurtu zen.

EkonomiaAldatu

Burdinbidegune garrantzitsua da. Industria (metalurgia, janari industria, kimika industria, ehungintza, papergintza) da ekonomia jarduera nagusia.

KulturaAldatu

HezkuntzaAldatu

Goi mailako irakaskuntza zentrorik handiena Nikolas Koperniko unibertsitatea (polonieraz Uniwersytet Mikołaja Kopernika) da.

MonumentuakAldatu

Toruńgo Erdi Aroko hirigunea1
  UNESCOren gizateriaren ondarea
 
Mota Kulturala
Irizpideak ii, iv
Erreferentzia 835
Kokalekua Polonia
Eskualdea2 Europa/Ipar Amerika
Koordenatuak 53°01′N 18°37′E / 53.017°N 18.617°E / 53.017; 18.617
Izen ematea 1997 (XXI. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

1997tik Toruń Gizateriaren Ondare izendaturik dago. Hirian Erdi Aroko eraikin ugari dago. Izan ere, arkitektura gotikoko monumentu gehien dituen Poloniako bigarren hiria da, Krakoviaren ondotik[3].

Herritar ezagunakAldatu

Hiri senidetuakAldatu

Toruń ondorengo hiriekin senidetuta dago:

ErreferentziakAldatu

  1. Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman gus izeneko erreferentziarako
  2. [http://www.climate-charts.com/Locations/p/PL12250.php Torun, Poland: Climate, Global Warming, and Daylight Charts and Data. ] World Climate (Noiz kontsultatua: ekaina 26, 2012).
  3. Torun[Betiko hautsitako esteka] Pamplona2016.org
  4. a b c d e f g h i j Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman Toruń twinnings izeneko erreferentziarako
  5. Heritage Twin Towns. © 2003-2009 Swindon Borough Council (Noiz kontsultatua: 2009-02-16).
  6. Torun - Twin Town in Poland. www.swindon.gov.uk (Noiz kontsultatua: 2009-11-07).

Kanpo estekakAldatu