Plastikoa, kimika eta teknologiaren ikuspegitik, material organiko polimerikoak dira. Karbono, oxigeno eta hidrogenozko (eta neurri txikiagoan fluor, kloro, nitrogeno edo siliziozko) molekula erraldoiz osaturik daude, eta pisu molekular altua dute.

Molekulen sorburua naturala edo sintetikoa izan daiteke. Naturalen artean zelulosa, argizaria eta kautxua ditugu, eta sintetikoetan, besteak beste, bakelita, polietilenoa eta nylona.

Plastiko motakAldatu

Moleluken sorburua kontuan izanik naturala edo sintetikoa izan daiteke.

a. Naturala: Monomeroak kautxua, zelulosa edota argizaria subtantzia naturaletatik datoz.

b. Sintetikoa: Monomeroak substantzia sintetikoetatik datoz; batez ere, petrolio eratorriak.

Beroarekiko erreakzioa kontuan izanik, termoplastiko edota termoegonkorren artean bereizi daitezke:

a. Termoplastikoa: makromolekulek egitura askea osatzen dute; hau da, molekulek ez daukate inolako loturarik. Hori dela eta, beraien forma aldatzeko zenbait aldiz berotu daitezke eta elastikotasun handia daukate. Adibidez: poli(binil kloruro)a (PVC), polietilenoa eta poliamidak.

b. Termoegonkorra: makromolekulak elkar gurutzatzen dira sare itxi bat osatuz. Beroa aplikatuz gero, egitura molekular honek ez du forma aldaketarik ahalbidetzen. Horrez gain, oso gutxi luzatzen dira. Adb: polikarbonatoa eta polietilenoa.

Elastomeroa: Makromolekulak sareetan antolatzen dira, lotura molekular gutxi eratzen direlarik. Egitura molekuar horrek elastikotasun handiko plastikoak lortzea ahalbidetzen du, indar bat aplikatu ostean beraien forma eta neurriak berreskuratzeko gaitasuna izanik. Ondorengo elastomeroak bereizi daitezke:

  • Goma naturala
  • Poliuretanoa: arropa elastikoak egiteko edota gurpilen oinarrizko material gisa erabilia
  • Polibutadienoa: higadurarekiko erresistentzia altua izanik, ibilgailuen gurpilak ekoizteko erabilia
  • Neopreno: urpekaritza edota surf jantziak ekoizteko erabilia
  • Silikona: Erresistentzia termiko eta kimika altua izanik, medikuntza protesietan edo lubrikatzaileetan erabiltzen da.

Plastiko biodegradagarriak: Mota honen artean bioplastikoa eta plastiko biodegradagarria

- Bioplastikoa: Landareetatik eratorriak dira, zelulosa edota almidoia bezalako substantziez osatua. Plastiko konbentzionalek ez bezala, biodegradagarriak eta konpostagarriak dira. Hala ere, beraien ekoizpen kostua plastiko kobentzionalena baino handiagoa da.

- Gehigarri biodegradagarriekin ekoitzitako plastikoak: Plastiko kobentzionalak izango lirateke baina gehigarri biodegradagarriekin osatuak.

Propietate nagusiakAldatu

  • Eroankortasun elektrikoa. Nekez eroaten dute elektrizitatea.
  • Bero-eroankortasuna. Ez dira beroaren eroale onak, oso poliki transmititzen dute.
  • Erresistentzia mekanikoa. Oso hauskaitzak dira plastikoak.
  • Erregaitasuna. Ia plastiko guztiak erraz erretzen dira, ia molekula guztiak baitituzte karbonoz eta hidrogenoz osatuak. Erretzean oso kutsagarriak dira.
  • Plastikotasuna. Plastiko asko berotan biguntzen dira, eta urtzen ez badira ere, moldaerrazak dira (erraz moldeatzen dira). Ezaugarri horri esker, forma konplexudun piezak egiteko aukera ematen dute.
  • Oso material merkea da, produkzio kostuak baxuak dira eta.
  • Erraz lantzen eta aldatzen dira, plastikotasunari esker.
  • Beste material batzuekin konbinatzeko erraztasuna dute.

Plastikoen kodifikazioaAldatu

Plastiko aldaera asko existitzen direnez, hauek sailkatzeko kodifikazio sistema bat erabiltzen da, 1. taulan erakusten den moduan. Plastikozko produktuek birziklapenaren nazioarteko ikurra daramate   materialaren kodearekin batera irudiaren erdialdean.

1. Taula. Plastikoen nazioarteko kodifikazioa.
Plastiko mota: Poli(etiilen tereftalato)a Dentsitate altuko polietilenoa Poli(binil kloruro)a Dentsitate txikiko polietilenoa Polipropilenoa Poliestirenoa
Akronimoa PET PEAD/ PEHD PVC PEBD/ PELD PP PS
Kodea 1 2 3 4 5 6

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu