Zerrenda:Ohiko uste-okerrak

Ohiko uste-okerren zerrenda honetako sarrera bakoitza zuzenketa gisa idatzita dago; uste-okerra berez zein den ulertzeko moduan dago idatzia. Artikulu bakoitzean egon beharko lirateke xehetasun gehiago horren inguruan.

Uste-oker bat ohikoa da maiz egiazkotzat onartzen bada, baina berez faltsua den faktoide bat baldin bada. Eskuarki, jakinduria konbentzionaletik (atso-ipuinak, esaterako), estereotipoetatik, sineskerietatik, falazietatik, zientziaren gaizki-ulertutik edo sasizientziaren artetik sortzen dira. Kontzeptu edo uste-oker arrunt batzuk ere hiri-kondairatzat hartzen dira, eta sarritan izu moraletan inplikatuta egoten dira.

Artea eta kultura aldatu

Enpresak aldatu

  • Santa Clausen irudi ohikoa gizon zahar bat da, arropa gorriz jantzia. Irudi hau ez zuen The Coca-Cola Companyk sortu iragarki gisa. Santa Claus jada horrela janzten zen amerikar ohituretan XIX. mendearen amaieran, Coca-Colak 1930ean erabili aurretik[1].

Janaria eta Sukaldaritza aldatu

Jakien historia aldatu

  • Zortearen galletak ez dira Txinako sukaldaritzaren parte, nahiz eta nonahi egon Estatu Batuetako eta Mendebaldeko beste herrialde batzuetako jatetxe txinatarretan. Japonian asmatu ziren eta AEBetan aurkeztu zituzten japoniarrek[2]. Txinan, amerikartzat hartzen dira, eta arrarotzat[3] hartzen dira.
  • Espeziak ez ziren erabiltzen Erdi Aroan deskonposizioan zegoen haragiaren zaporea ezkutatzeko. Espezieak oso garestiak ziren, luxuzko produktu bat, eta beraz hori ordain zezaketenek haragi ona ere eros zezaketen. Garaiko dokumentuetan ez da aipatzen inongo unean espeziak haragiaren usain txarra ezkutatzeko erabiltzen zirenik.[4]
  • Itsasontzietan sagardoa ura eramatea baino hobea bazen ere, ura usteltzen delako, sagardoak ez du eskorbutoaren aurkako eraginik, edari horrek ez baitu C bitaminarik[5].

Filmak eta telebista aldatu

Hizkuntzak aldatu

  • Munduko keinu-hizkuntza guztiak ez dira berdinak. Gestunoaz (International Sign Lenguage) gain, orokorrean herrialde bakoitzak bere keinu-hizkuntza propioa dauka, herrialde batzuk keinu-hizkuntza bat baino gehiago izan dezakete.[6]

Legea eta indar armatuak aldatu

Literatura aldatu

Musika aldatu

Musika klasikoa aldatu

  • Mozart ez zen pozoitzearen ondorioz hil, ez zuen bere lagunak Antonio Salierik pozoitu, ez beste inork.[7]. Zurrumurru faltsua Salieri hil eta gutxira sortu zen, eta Alexander Puxkinen Mozart eta Salieri (1832) antzezlanean dramatizatu zen, eta geroago 1979 Amadeus Peter Shafferren antzezlanean eta 1984ko Amadeus filmean[8]
  • Mozart edo musika klasikoa entzuteak ez du adimena hobetzen. 1993ko ikerketa batek arrazoibide espaziala epe laburrean hobetu zela jakinarazi zuen.[9] Hala ere, geroko ebidentziaren pisuak aldartearen igoerarekin eta kitzikapenarekin lotutako epe laburreko efektu nulua edo ondorioak babesten ditu, Nature-n hasierako txostenaren ondoren argitaratutako emaitza mistoekin.

Erlijioa aldatu

Kristautasuna aldatu

  • Maria Magdalena Jesus ezagutu aurretik prostituta zela dioen ideia ez dago ez Biblian ez beste kristau idatzietan. Zenbait tradizio teologikotan eztabaidatutako doktrina izan da Maria Magdalenaren kasua, Maria Betaniakoa eta Lk 7:37 Jesusen oinak lotzen zituen "emakume bekaduna" pertsona bera zirelarena. [10]

Kirolak aldatu

Bideojokoak aldatu

Historia aldatu

Antzinaroa aldatu

  • Antzinako Greziako eta Erromatako eskulturak, jatorriz, kolore desberdin eta errealistekin margoturikoak ziren. Gaur egun, kolore zuriz agertzen zaizkigu danak, denboraren poderioz, pigmentu originalak galdu baitituzte. Ondo kontserbatu diren gutxi batzuk oraindik geratzen dira, eta hauetan ikus daiteke artelana berezko forman.[12]

Erdi Aroa aldatu

Aro Modernoa aldatu

Aro Garaikidea aldatu

Zientzia, teknologia eta matematika aldatu

Astronomia eta espazioa aldatu

Biologia aldatu

Ornodunak aldatu

Ornogabeak aldatu

Landareak aldatu

Eboluzioa eta paleontologia aldatu

Kimika eta materialen zientzia aldatu

Informatika eta Internet aldatu

Ekonomia aldatu

Lurraren eta ingurumenaren zientziak aldatu

Geografia aldatu

Giza gorputza eta osasuna aldatu

Gaixotasunak eta prebentzioa aldatu

  • Lo-ibiltari bat esnatzeak ez dio kalterik egiten. Somnanbuloak nahasita edo noraezean senti daitezke esnatu ondorengo denbora-tarte labur batean, baina somnanbulismoari lotutako osasun-arriskuak lesioetatik edo insomniotik datoz, ez esnatzetik[20].

Elikadura, janaria eta edaria aldatu

Edari alkoholikoak aldatu

Sexualitatea eta ugalketa aldatu

Azala eta ilea aldatu

  • Pertsonen ilea eta azazkalak ez dira hazten hil ondoren. Gertatzen dena kontrakoa da, inguruan dagoen larruazala lehortzen dela eta atzerantz egiten duela, ileen eta azazkalen oinarriak erakutsiz, hazten ari direnaren itxura emanez[21].

Asmakizunak aldatu

Matematika aldatu

Fisika aldatu

Psikologia eta neurozientzia aldatu

Buruko gaitzak aldatu

Garuna aldatu

Zentzumenak aldatu

Garraioa aldatu

Erreferentziak aldatu

  1. (Ingelesez) «Coca-Cola's Santa Claus: Not The Real Thing!» BevNET.com 2006-12-18 (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  2. (Ingelesez) Lee, Jennifer 8. (2008-01-16). «Solving a Riddle Wrapped in a Mystery Inside a Cookie» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  3. (Ingelesez) Mikkelson, Barbara. (2008-05-21). «Origin of Fortune Cookies» Snopes (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  4. a. Paul Freedman, "Food Histories of the Middle Ages", in Kyri W. Claflin, Peter Scholliers, Writing Food History: A Global Perspective, ISBN 1847888097, p. 24
    b. Dalby, Andrew. (2000). Dangerous Tastes: The Story of Spices. , 156 or. ISBN 978-0-520-23674-5..
    c. Jotischky, Andrew. (2011). A Hermit's Cookbook: Monks, Food and Fasting in the Middle Ages. , 170 or. ISBN 978-1-4411-5991-5..
    d. Krondl, Michael. (2007). The Taste of Conquest: The Rise and Fall of the Three Great Cities of Spice. , 6 or. ISBN 978-0-345-48083-5..
  5. Zulaika, Daniel. (2019). «La sidra no prevenía el escorbuto en las travesías oceánicas» Boletín de la Real Sociedad Bascongada de Amigos del País 75 (1): 171–185. ISSN 0211-111X. (Noiz kontsultatua: 2024-04-11).
  6. «Deaf sign language | Ethnologue» web.archive.org 2013-11-26 (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  7. Solomon, Maynard. (1995). Mozart : a life. New York, NY : HarperCollinsPublishers ISBN 978-0-06-019046-0. (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  8. (Ingelesez) «Was Mozart actually poisoned by Salieri? Here’s the truth» Classic FM (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  9. (Ingelesez) «Home» Psychology (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  10. (Ingelesez) List of common misconceptions. 2023-05-11 (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  11. Winkler, Martin M.. (2009-02-12). Cinema and Classical Texts. Cambridge University Press ISBN 978-0-521-51860-4. (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  12. Antzinako Greziako eskultura. 2021-06-22 (Noiz kontsultatua: 2023-05-30).
  13. Mullins, Willow G.. (2019-04-24). «Check Snopes: Cyborg Folklore in the Internet Age» Implied Nowhere (University Press of Mississippi): 157–162. (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  14. Taillant, Jorge Daniel. (2021-12-01). «Do You Drink Glacier Water? Probably» Meltdown (Oxford University Press): 87–107. (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  15. Loftus, Belinda. (1983). «Brendan Ellis, Tom Caldwell Gallery, Belfast 25 January-18 February 1983» Circa (9): 24.  doi:10.2307/25556766. ISSN 0263-9475. (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  16. «OCTUBRE DE 1932 - PRIMERA QUINCENA DE FEBRERO DE 1933» El conflicto de leticia (1932-1933) y los ejércitos de Perú y Colombia (Universidad del Externado de Colombia): 139–168. 2017-03-28 (Noiz kontsultatua: 2023-05-12).
  17. «Ley 7/2003, de 1 de abril, de la sociedad limitada nueva empresa por la que se modifica la Ley 2/1995, de 23 de marzo, de sociedades de responsabilidad limitada. Orden jus/1445/2003, 4 de junio, por la que se aprueban los estatutos orientativos de la sociedad limitada nueva empresa. Publicada en el BOE num. 134, jueves 5 de junio de 2003» Creación de empresas. Ley 7/2003 de la sociedad limitada nueva empresa (Netbiblo): 111–142. (Noiz kontsultatua: 2023-05-12).
  18. (Ingelesez) «Is it true that you shouldn’t keep plants in the bedroom?» BBC Science Focus Magazine (Noiz kontsultatua: 2023-06-05).
  19. «Carnivorous Plants | Encyclopedia.com» www.encyclopedia.com (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  20. (Ingelesez) «Why Do People Sleepwalk? Causes, Symptoms & Treatment» MedicineNet (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  21. Graham-Brown, Robin; Tony Burns. (2007). Lecture Notes on Dermatology. Blackwell, 6 or. ISBN 978-1-4051-3977-9..
  22. (Ingelesez) Riedweg, Christoph. (2008). Pythagoras: His Life, Teaching, and Influence. Cornell University Press ISBN 978-0-8014-7452-1. (Noiz kontsultatua: 2023-05-11).
  23. «Reconstruction becomes Informative» Nature 238 (5365): 429–429. 1972-08  doi:10.1038/238429a0. ISSN 0028-0836. (Noiz kontsultatua: 2023-05-12).

Kanpo estekak aldatu